María Miramontes: modista e galega

150 150 CORALIA

María Miramontes: modista e galega

Por ENCARNA OTERO CEPEDA

Historiadora

María Dolores Miramontes Matos (Bergondo, 1885-Bos Aires, 1964) naceu nunha familia de xornaleiros. Con 11 anos, entrou de aprendiza nun obradoiro de costura; os tecidos, as agullas, os fíos e o bo facer no labor marcarán a súa vida de emprendemento e achega económica a tantos proxectos de Galiza. Naquela Coruña republicana e galeguista, na busca dos dereitos e liberdades das mulleres, vai alimentar María as súas inquedanzas culturais e políticas e, así, entra a militar nas Irmandades da Fala, e xunto a outras irmás -Elvira Bao, Amparo López Jeán e moitas máis- crean a Sección Femenina da Irmandade da Fala da Coruña no 1918. Nesta sección, María será vogal. Xuntas, as irmás traballan a prol dos dereitos das mulleres e actúan facendo teatro en galego, bordando bandeiras e solidarizándose coas loitas agraristas e cos dereitos das tabaqueiras da Coruña.

Naquela Coruña republicana e galeguista, na busca dos dereitos e liberdades das mulleres, vai alimentar María as súas inquedanzas culturais e políticas e, así, entra a militar nas Irmandades da Fala, e xunto a outras irmás -Elvira Bao, Amparo López Jeán e moitas máis- crean a Sección Femenina da Irmandade da Fala da Coruña no 1918.

Son elas as que convencen ao resto das Irmandades para que os manifestos nacionalistas, e moi en especial o da Asamblea de Lugo, recollan como punto político os dereitos das mulleres. Neste círculo da Irmandade da Coruña coñece ao home co que vai partillar a súa vida: Ánxel Casal -galeguista, republicano e comprometido cos dereitos de Galiza-. Os proxectos da Editorial Lar, da Editorial Nós, das Escolas de Ensino galego, a militancia no Partido Galeguista, o primeiro Estatuto de Galiza e, mesmo, a alcaldía de Compostela, en 1936, son soños e traballo en común.

Vive tamén un drama persoal que a marcou de por vida: un aborto que lle impedirá ser nai.

Ánxel Casal e María Miramontes trasládanse a vivir a Compostela en 1931. Nesta cidade, María desenvolverá até 1936 o seu traballo de modista. As rúas das Hortas, do Inferniño (hoxe rúa de Xelmírez) e do Vilar saben ben do traballo exclusivo desta muller: vestimenta feita con cariño, desde a moda que chegaba de París e de América, a través da emigración, con tecidos de calidade, con mestría na agulla e na tesoira; moda compostelá que tan ben recolleu Francisco Vázquez Díaz (Compostela) no seu conxunto de debuxos titulado Berros, oficios, servicios, cerimonias e sucedidos. 1935-1936. Quizais no seu camiñar pola cidade, na busca de tecidos, na entrega de traballo, moitas veces en compañía de Ánxel Casal, coincidiu con Xulia Martínez, con Elvira Santiso, con Concha Castroviejo, con varias das irmás Fandiño Ricart, con María Vázquez Suárez e con tantas mulleres que, en Compostela, vivían anos de liberdade e de ledicia.

Residen na Coruña até 1931, onde María monta unha tenda de retallos que compaxina co seu traballo de modista.

A Editorial Nós, na que traballaba Ánxel Casal, e que publicaba tamén libros en galego para nenos e nenas da Escola Pública -escola obrigatoria até os 14 anos tal e como a II República lexislara e aprobara na Constitución-, a campaña do Estatuto Galego de 1936 e o Partido Galeguista (do que María era militante) coñeceron tamén a achega económica desta modista valorada na cidade.

Consello da Cultura Galega
Arquivo fotográfico

Neste círculo da Irmandade da Coruña coñece ao home co que vai partillar a súa vida: Ánxel Casal -galeguista, republicano e comprometido cos dereitos de Galiza-. Os proxectos da Editorial Lar, da Editorial Nós, das Escolas de Ensino galego, a militancia no Partido Galeguista, o primeiro Estatuto de Galiza e, mesmo, a alcaldía de Compostela, en 1936, son soños e traballo en común.

Logo da aprobación do Estatuto de Autonomía, no mes de xuño de 1936, Ánxel Casal vai a Madrid e, de volta, trala sublevación militar franquista do 18 de xullo, ponse ao fronte do Comité de Defensa da República na cidade. Ánxel vai ser detido e encarcerado na Falcona de Compostela e brutalmente asasinado e tirado a unha gábea na estrada de Cacheiras, na noite do 18 ao 19 de agosto. María Miramontes, despois desta nova traxedia na súa vida, agóchase na Coruña e, en novembro, sae por Lisboa para Bos Aires, onde traballará de modista, bordando de novo bandeiras galegas para o exilio. Casa cun curmán emigrado e relaciónase con xente do exilio, sobre todo con Maruxa e Luis Seoane. Este fará a crónica na prensa do seu pasamento no ano 1964 en Bos Aires. Alí pechou os ollos, pero o seu corazón xa estaba morto desde 1936.

Contido extraído do número 4.

Aquí tes máis contidos relevantes:

Compostela e os músicos da rúa

por HELENA VILLAR JANEIRO

A miña música compostelá

Por CARME HERMIDA GULÍAS

Compostela futura na miña memoria

Por XEMA VARELA

Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido