•  981 806 528 & 670 594 685 info@coralia.gal

TAREIXA NAVAZA
«Para ser bo xornalista tes que ser boa persoa»

Tareixa Navaza

150 150 CORALIA

Sen necesidade de darlle nome a unha rúa, a unha aula da facultade de Ciencias da Comunicación ou a uns premios de xornalismo, Tareixa Navaza goza dun merecido prestixio profesional que, igual que o cariño do público, vai a máis ano tras ano.

Narradora excepcional dun período fundamental da historia recente de Galicia, Navaza segue a rebelarse contra as inxustizas e as arbitrariedades coa mesma paixón coa que sempre o fixo na radio, na televisión e na prensa escrita.

Fiel a un estilo co que creou escola, Tareixa Navaza comparte con Coralia a súa perspectiva da vida e do difícil momento que vive o xornalismo, mantendo intactos os principios, a actitude e o sorriso cos que gañou á audiencia galega desde que se asomou por primeira vez á pequena pantalla.

SOCIEDADE

Témosche oído dicir que a mente é coma un paracaídas que só funciona se se abre. Con curiosidade e ganas de saber nácese ou é un exercicio que se aprende?
Creo que se aprende, que a vida é unha aprendizaxe. A mente é coma unha plastilina que ti vas traballando día a día. Eu o que valoro nas persoas é como empregan a mente, como traballan o seu cerebro. O físico vén dado, pero temos un dito que pon de manifesto que a partir dos 40 cada un ten a cara que traballou. Eu son da opinión de que a cara reflicte o interior, que é unha mestura de moitas cousas: de sentirte ben contigo mesma, de encher o corpo coas cousas que che enriquecen e, sobre todo, do afecto que dás aos demais.

Como era a Compostela de 1965, cando principiaches a traballar na radio, e en que te pareces a aquela rapaza?
Sigo a ter a mesma ilusión e a mesma curiosidade, pero Santiago xa non se parece en nada! Eu daquela vivía na Raíña, fronte ao Gato Negro, así que transitaba decote polo Vilar, por onde non pasaba practicamente ninguén en xullo, e que en agosto se convertía nun deserto de pedra, marabilloso, pero un deserto. Eu vivín en Ibiza desde os 11 aos 14, por mor do traballo do meu pai, que era militar, e alí a xente era moi respectuosa; respirábase liberdade polos poros e iso contaxióuseme a min. Cando regresei aquí notei falta de tolerancia e de respecto cara aos demais, polos gustos, polas vestimentas etcétera. Pero pasou o tempo, cambiou a xente e cambiaron os costumes. A cidade é menos provinciana, menos reaccionaria, menos conservadora. Afortunadamente, Compostela cambiou para mellor.

«A mente é coma unha plastilina que ti vas traballando día a día. Eu o que valoro nas persoas é como empregan a mente, como traballan o seu cerebro».

«Creo que para converterte nun bo profesional de calquera ramo non tes por que marchar do teu país. A min encantoume desenvolver a miña carreira profesional aquí, na miña terra».

«Visto desde a óptica actual, sinto orgullo e penso que ninguén se atrevería a facer o que eu fixen no ano 84; e, malia que aquela retransmisión representou un custo profesional para Cribeiro e para min, acepteino moi ben».

«O xornalista é unha correa de transmisión: tes que presentarlle á cidadanía todas as visións dun problema, para que cada quen se faga a súa propia composición».

«Creo que na televisión daquel tempo, incluso no 73, cando empezamos, se facía unha televisión moitísimo máis digna da que se fai agora en determinadas canles, incluída TVE».

A radio foi a túa escola, pero tras compatibilizar radio e televisión durante anos, nos 80 escolliches a televisión. Para ti, o primeiro amor non foi o verdadeiro?
Si; si, foi o verdadeiro; de feito, a radio é o medio de comunicación que máis me gusta, o que case sempre teño posto na casa. O que aconteceu foi que a SER se centralizou naquel momento, para facer o máis groso da programación desde Madrid, dando así menos cancha á «periferia». E, cando tiven que elixir, decanteime pola televisión, na que tiña agromado un movemento a prol da democratización de TVE en Galicia. Naquel grupo pequeno había cohesión para contar o que pasaba no país, con lealdade e desde a dignidade. Creo que na televisión daquel tempo, incluso no 73, cando empezamos, se facía unha televisión moitísimo máis digna da que se fai agora en determinadas canles, incluída TVE.
 
Ser o primeiro rostro da televisión en contar en galego a actualidade significou entrar a formar parte do día a día de fogares de toda Galicia. Aquela popularidade supuxo máis vantaxes ou máis inconvenientes?
Pasaba todo o tempo pechada, tentando compaxinar a radio coa televisión e con La Voz de Galicia, así que non tiña tempo nin sequera para quedar a falar coa xente coñecida, ou para que me abordaran na rúa, porque apenas a pisaba. Houbo épocas, durante dous anos, nas que durmía tres horas. Saía da radio preto das dúas da mañá, porque pechaba a emisora, e volvía ás seis da mañá. Logo pasaba toda a mañá e parte da tarde na tele, para volver ás oito á radio! Pero, desde a miña perspectiva, a popularidade ten moitísimas vantaxes: ter mesa sempre que chegas a un restaurante, notar o cariño da xente, poder axudar ás persoas que che piden o teu apoio contando ben a súa historia… Estas cuestións a min sempre me pareceron vantaxes e non inconvenientes. A min a popularidade nunca me amolou.
 
Galicia sempre foi a meta ou nalgún momento consideraches dar o salto a Madrid, como fixeron Castaño ou Mariñas?
Non. Pedíronmo da radio e da televisión, pero a min teríame custado moito deixar Galicia. Por xente coñecida sabía que Madrid era unha xungla tremenda onde cada día espertas pensando se conservarás o traballo do día anterior. E, aínda que é certo que traballando en Madrid es máis coñecido, esa popularidade pode chegar a ser molesta. Creo que para converterte nun bo profesional de calquera ramo non tes por que marchar do teu país. A min encantoume desenvolver a miña carreira profesional aquí, na miña terra.
 
A retransmisión da chegada dos restos de Castelao a Compostela é historia da televisión. Pasado o tempo, que espazo ocupa no teu arquivo o 28 de xuño do 84?
Naquel momento parecíame que estaba a facer algo absolutamente normal porque con Alexandre Cribeiro na dirección tiña liberdade para facelo. Pensei que todo o mundo falaba de Castelao, pero que moi pouca xente o lera, porque Castelao era o dos debuxos humorísticos, o do teatro, era o de Os vellos nos deben de namorarse, así que collín Sempre en Galiza e fixen un resumo. A miña sorpresa foi atoparme no xornal do día seguinte a un persoeiro da cultura dicindo: ‘Unha terrorista transmitiu a chegada dos restos de Castelao’. E ou non coñeces a Castelao, o que é vergoñento desde a óptica dun intelectual, ou o coñeces e tratas de enterralo e que non se fale do Castelao político. Por fortuna, moitísima xente amosoume o seu afecto, como fixo Ferrín coa contraportada Tareixa Navaza, a voz da liberdade. Visto desde a óptica actual, sinto orgullo e penso que ninguén se atrevería a facer o que eu fixen no ano 84; e, malia que aquela retransmisión representou un custo profesional para Cribeiro e para min, acepteino moi ben.
 
O compromiso e o xornalismo son un cóctel perigoso ou a identidade e a coherencia sempre pagan a pena
Kapuściński dicía que para ser bo xornalista tes que ser boa persoa, e para min ser boa persoa significa non mentir, ser leal. O xornalista é unha correa de transmisión: tes que presentarlle á cidadanía todas as visións dun problema, para que cada quen se faga a súa propia composición. A min considerábanme moi ousada, moi impulsiva. Dicían que facía as cousas sen pensar e que iso podía ter consecuencias negativas para min… Pero é unha cuestión de egoísmo, porque polas noites quero durmir, quero mirarme nun espello e recoñecerme, saber que non teño traizoado ao país do que estou tentando ser voz a través dunha cámara ou dun micrófono.
Un sabor fixado na túa memoria?
O chocolate que tomaba na casa da miña avoa materna, en Mazarelos, co soar das campás das Mercedarias.
Hai alguén imprescindíbel?
Todas as persoas que loitan por mellorar a sociedade.

Como se dixire o converterse en referente da comunicación en Galicia ao tempo que TVE te envía ao faiado? Como vives os anos de mobbing?
Daquela xa estaba a traballar coas feministas, coa asociación galega da muller, cos ecoloxistas, coa xente en defensa do medio ambiente; traballaba cos pacifistas e cos que non querían facer a mili… Era portavoz de moitos colectivos, e participaba en moitas mesas redondas e manifestacións. Que tomara parte en tantas actividades molestaba a quen me castigaba, mandándome ao faiado. Cheguei a sentir unha tristura enorme polo feito de cobrar unha nómina a fin de mes por non facer nada ou simplemente por poñerlle a voz a un texto dun compañeiro, porque a min me negaban a posibilidade de escribir, de saír en imaxe etcétera; pero asumín que non traballaba porque non o quixese facer, senón porque así o quería quen o tiñan que decidir, os comisarios políticos. E eu, para que quen me machacaba non me vise un mal xesto ou unha bágoa, era «la alegría de la huerta». Nunca pensei, mira o que me pasa! E esa era a miña situación cando o BNG me propón entrar a formar parte do Consello de Administración da CRTVG. Porén, eu nunca suspirei por un despacho, ou por ser directora, ou por ser xefa de non sei que! A min o que máis me gustaba era coñecer persoas novas, facer entrevistas, facer reportaxes, facer comunicación.

Ves de renunciar ao premio co que a Xunta de Galicia quería agasallarte no día da muller por mor da decadencia dos medios públicos. Cando o poder moldea a información ao seu gusto, a democracia é pura ficción?
Pura ficción. Considero que a democracia en España é moi fráxil. Non hai máis que ver o que está pasando co Partido Popular e co Partido Socialista! É unha situación dramática e dáme moitísima magoa. Sublévame esa pasividade do «todos son iguais», do «que máis ten», do «xa que estes están no poder, que sigan». A xente non se dá conta da manipulación ata que se converte en parte dos colectivos en conflito. Eu hoxe infórmome fundamentalmente na prensa dixital, onde podo ler artigos de opinión moi bos e onde me contan cousas que os xornais en papel non contan.

Un bo plan para o outono?
Pasar todo novembro metida en Cineuropa. Ver moito cine, moito teatro, ler, e escoitar música.
Ingredientes da túa receita da felicidade?
Tratar conscientemente de non facer mal a ninguén e ser leal cos teus.

En que se parece o Panorama de Galicia actual ao que conducías desde os estudos do pazo de Raxoi? A muller e a cidadanía son máis libres ou o conformismo está a gañar a batalla?
O conformismo está a gañar a batalla. Cando fas un varrido polos informativos das diferentes canles, case todos falan sobre os mesmos temas. É como se houbese un toque de corneta e todo o mundo tivese que falar de a, b, c e punto.

A que persoa, grupo ou institución molestaría máis un libro de memorias de Tareixa Navaza? Non sentes o desexo de contar a túa historia sen censuras?
Os meus amigos dinme que debería escribir as miñas memorias, pero eu digo que non pode ser, porque tería que contar a verdade, e iso sería terríbel para moitas persoas consideradas ídolos e líderes de opinión. As miñas memorias morrerán comigo.

«Para resistir neste país hai que ter fundamentalmente dúas cousas: bo humor e mal leite». Con esta frase lapidaria remata Tareixa Navaza. A voz da liberdade, o documental co que te homenaxeou o Consello da Cultura Galega. Esa combinación resiste ao paso do tempo?
Totalmente. Hai que rirse moito, moitísimo! como se estiveses no ximnasio; e despois hai que ter carácter e non ser submiso. É tremendo comprobar que, aínda que se teña avanzado moito, a muller segue sen ter cargos de responsabilidade. Na facultade de xornalismo o 90% son mulleres, pero seguen sen acadar cargos de responsabilidade real. Levan cultura e sociedade, pero a economía e a política dificilmente lles toca ás mulleres. Segue parecendo fatal que a muller teña criterio e que o defenda fronte a un xefe home, e iso é duro de rillar. Por iso hai que botarlle humor á vida.

«É tremendo comprobar que, aínda que se teña avanzado moito, a muller segue sen ter cargos de responsabilidade. Na facultade de xornalismo o 90% son mulleres, pero seguen sen acadar cargos de responsabilidade real».

Entrevista extraída do número 4.

Alfredo Iglesias
Entrevista

Alfredo Iglesias
Fotografía

Café Airas Nunes e praza da Quintana

Outono de 2016

Data de publicación:

Localizacións:

Queres ollar outros contidos relevantes?
Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido