•  981 806 528 & 670 594 685 info@coralia.gal

Posts By :

CORALIA MAGAZINE

CORALIA MAGAZINE

Coralia é o punto de encontro das tendencias, as ideas e as persoas que fan posible este noso país das marabillas. A nosa versión impresa ten unha periodicidade trimestral e chegou á rúa por vez primeira en xaneiro de 2016.

CES

150 150 CORALIA

CES

GALICIA

                                                                                                                                                                                                  Alfonso VIII

O CONSELLO ECONÓMICO E SOCIAL DE GALICIA E OS DEREITOS LINGÜÍSTICOS

O uso e presenza da lingua propia en todos os ámbitos da vida social, tamén a económica é unha característica común dos países desenvolvidos. É indicativo da confianza nas propias capacidades e da mellor posibilidade de transmitilo aos demais.

Dende o Consello Económico e Social de Galicia entendemos débese dar maior contido legal e formal ao dereito xa recoñecido dos galegos e galegas a usaren a lingua propia de Galicia nas relacións que manteñen entre e coas empresas como clientes e clientas, consumidores e consumidoras, e usuarios e usuarias, e para garantir materialmente, na práctica, o exercicio pleno dese dereito recibindo na mesma lingua todo tipo de información tanto na sinalización como na atención oral e escrita, consonte ao disposto na Carta Europea de Linguas Rexionais ou Minorizadas, ratificada polo Estado español en 2001; ao sinalado no Título VI da Declaración Universal de Dereitos Lingüísticos asumida en 1996 e concretado no Protocolo de Donostia para a Garantía dos Dereitos Lingüísticos; e no Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega, aprobado unanimemente en 2004 e desenvolvido no seu Sector 4 – Economía polo Plan de Dinamización da Lingua Galega no Tecido Socioeconómico do ano 2016.

A posibilidade de desenvolvermos unha vida plena en galego é condición esencial para a normalización lingüística. Os poderes públicos galegos teñen a obriga legal de garantir o dereito a usar o galego e, xa que logo, de combater a falsa naturalidade do tratamento do galego como lingua menor no seu propio territorio. Por iso, deberán promulgar medidas legais para a igualdade real e efectiva da nosa lingua. Ademais, contribuirase de xeito activo desde a administración pública e todo o sector público galego á eliminación de prexuízos mediante campañas de concienciación cidadá e educativas, mais sobre todo asegurando a presenza da nosa lingua e dando exemplo ao contratar con empresas que, á súa vez, garantan o exercicio do dereito elemental de empregar  a lingua propia no propio país.

A lingua ao estar regulada por un marco xurídico que recoñece a un tempo obrigas e ampara dereitos de uso, debe avanzar nunha mesma dirección. As organizacións presentes no CES consideran que a promoción, impulso e potenciación do galego, debe ser permanente, continua e decidida en todos os seus ámbitos de actuación, especialmente no apartado institucional.

A normativa vixente como a Lei 1/2010, do 11 de febreiro, ou a Lei 2/2012, do 28 de marzo, galega de protección xeral das persoas consumidoras e usuarias, recolle o dereito á atención oral e escrita en galego, mais esta regulación non ten un desenvolvemento concreto, co que inda en moitos ámbitos da vida cotiá de Galicia resulta dificil acceder aos diferentes servizos empregando a lingua propia. Esto leva a que o usuario, ou usuaria, deba cambiar a lingua que emprega, se non é comprendido. Esta circunstancia tamén dificulta a formalización das xestións en lingua galega pola falta de dispoñibilidade de modelos contractuais ou formularios na lingua propia.

Foro do bo burgo de Castro Caldelas, privilexio dado polo rei Afonso VIII. Primeiro documento real en lingua galega. Allariz, 1228.

Esta ausencia dun desenvolvemento que fixe o contido mínimo dos dereitos lingüísticos nas relacións comerciais provoca situacións de vulnerabilidade e indefensión no uso do galego nas relacións comerciais, que afecta ao empresariado mais tamén a consumidoras e a consumidores. Vese así relegada a opción lingüística malia ser o galego a lingua propia e maioritaria de Galicia e gozar dun status formal de cooficialidade ao tempo que contribúe á deslocalización de servizos esenciais como os atendidos a través de centros de chamadas.

Os procesos de dixitalización no ámbito económico e social, así como o incremento do uso das novas tecnolxías e as novas formas de relacionarse, non deben significar unha perda de presenza do idioma galego como vehículo de relación, comunicación e sinal de identidade da nosa cultura, mais ben novas oportunidades nas que o conxunto de Galicia e a súa lingua non poden ficar atrás. A aceleración deses procesos, como consecuencia da irrupción da pandemia da COVID-19, precisa dun aumento significativo de acción e compromiso dos poderes públicos que debe sensibilizar as institucións e á sociedade en xeral na procura dun maior apoio ao uso do galego na totalidade dos ámbitos económicos, sociais e institucionais, para garantir a presenza da nosa lingua e o dereito real de uso por parte do conxunto da sociedade.

É imprescindible que as institucións públicas fomenten o uso da lingua galega en todos os ámbitos, pero tamén que as organizacións sociais teñan parte activa na mobilización das súas bases sociais,  facendo posible que esa franxa social que ten liberdade para exercer os dereitos lingüísticos non deserte da lingua galega e impulse o seu uso.

O Consello Económico e Social de Galicia apoia e apoiará todas as iniciativas conducentes a potenciar, promocionar e impulsar o emprego do galego no funcionamento cotiá da institución, así como nos ámbitos económicos e sociais.

Queres ollar outros contidos relevantes?

DESTINO

150 150 CORALIA

DESTINO

OURENSE

Texto NOELIA LAGE

©TheArtOfRuralLiving

 

 Reencontro coas orixes

Un novo día xorde no horizonte galego. Os paxaros apuran os seus cantos para celebrar os derradeiros días do que, sen embargo, hoxe asemella unha eterna primavera. O sol vaise derramando paseniño polos tellados da capital Galega, descubrindo así a beleza das súas rúas, dos seus edificios e, por suposto, da súa historia gravada en pedra. Pero hoxe Santiago non é o destino, senón máis ben o punto de partida. Unha viaxe que, mentres fai uns días levaba a Coralia á Feria Internacional de Turismo (FITUR) en Madrid, agora lévanos á ben coñecida como a capital termal de Galicia.

Tomamos o tren cara Ourense e, coa última edición da Guía de Viaxes de Coralia repousando no colo, deixamos que as exuberantes paisaxes que se coan por cada unha das fiestras do vagón nos inunden e nos enchan de calidez. Vamos desfrutando así coa beleza enxebre da nosa terra, esa que se atopa nas súas paisaxes, nas súas cidades e no seu rural, nos seus monumentos e tradicións e, en definitiva, en todo aquilo que vai conformando a identidade de cada un dos recunchos de Galicia. Recunchos que, número tras número, Coralia recolle con agarimo, e cunha excelente combinación de paixón aventureira e especialización xornalística.

Desta volta, Ourense convértese nunha das protagonista indiscutible da Guía de Viaxes de Galicia, que nos vai adiantando os tesouros que agocha esta provincia ao tempo que nos invita a descubrir unha experiencia turística que une luxo e tradición. Chegamos pois a Ourense, onde a revista Coralia se reencontra non só coa musa das súas páxinas senón con vestixios das súa propia orixe, ao ser precisamente esta cidade a que viu nacer a un dos seus creadores e Director de arte, Alfredo Iglesias.

©Alfredo Iglesias

No barrio da Ponte agárdanos Paco Gómez na súa polbeira A Feira, lugar elixido para a presentación da revista e digno representante da tradicional cociña galega. Paco Gómez pon á disposición dos asistentes á presentación da guía a súa ampla e recoñecida experiencia tras os fogóns, así como a herdanza dunha familia polbeira que leva xeracións dedicándose a este manxar tan noso.

Gastronomía e tradición uníronse así nunha sesión de petiscos perfecta para presentar a Guía de Viaxes de Galicia, que ofrece  ao lector un pequeno bocado desta provincia singular.  A revista amósanos a fermosura do rural galego, que se mestura coa historia e a tradición ourensás na comarca de Monterrei, onde a súa fortaleza medieval se ergue impoñente para dar a benvida aos visitantes. Asemade, achéganos á singularidade que ofrece o turismo nun entorno privilexiado como é a Ribeira Sacra e meso nos relata como a gastronomía e a música galega dan a benvida a unha nova tradición, O gaiteiro da catedral, que xa forma parte do corazón da cidade de Ourense.

©Deputación de Ourense

Na presentación da Guía de Viaxes, o presidente da Deputación de Ourense, Manuel Baltar, puxo o foco no potencial turístico da provincia e a súa importancia para a reactivación da economía ourensá. Así mesmo, o delegado da xunta en Ourense, Gabriel Alén, destacou as súas cualidades para constituírse como destino orixinal e sorprendente, e fixo referencia á labor de Coralia á hora de mostrar “unha terra sen complexos, nin vestimentas artificiais que sabe que pode ofrecer un destino singular e diferencial a quen desexe visitarnos”. 

A presentación contou ademais coa presencia do vicepresidente da Deputación de Ourense, César Fernández, a presidenta da Confederación de empresarios de Ourense, Marisol Novoa, o senador por Ourense Miguel Ángel Viso, o parlamentario José Antonio Armada e do editor da revista Coralia, Alejandro Regueiro así como de representantes dalgunhas das firmas colaboradoras da Guía de Viaxes.

A publicación conta co apoio do Fondo de proxectos culturais Xacobeo 2021 e coa colaboración de Galicia Calidade, D.O. Monterrei, Adegas Peza do Rei, Airas Moniz e La Central Heladera; ambientados por Celia de Bicharela e inmortalizados polo obxectivo do fotógrafo e artista visual Carlos Urban.

©Deputación de Ourense

©Carlos Urban

Queres ollar outros contidos relevantes?

PREMIOS

150 150 CORALIA

PREMIOS

CORALIA

A revista Coralia convoca os primeiros Premios Coralia, co fin de dar recoñecemento a aquelas persoas, colectivos e fundacións que mediante o seu traballo poñen en valor Galicia desde distintas ópticas. É por iso que, as categorías nesta primeira edición, quedarán dispostas deste xeito:

  • Premio Coralia na música
  • Premio Coralia nas artes plásticas e fotografía
  • Premio Coralia na escrita
  • Premio Coralia na moda
  • Premio Coralia na gastronomía
  • Premio Coralia na ciencia
  • Premio Coralia na política
  • Premio Alfredo Iglesias, á traxectoria dunha vida

Poderán concorrer todas as persoas, colectivos e fundacións que teñan un marcado compromiso por Galicia, sen que implique residir na comunidade autónoma galega. Os premios non teñen dotación económica. O xurado estará formado por destacadas personalidades do mundo, das artes en xeral, da gastronomía, da ciencia e da política.

As candidaturas deberán ir acompañadas por un texto, de ata 1200 palabras, onde deberá figurar o título da candidatura, máis o nome da persoa, colectivo ou fundación. Tamén será posible adxuntar un arquivo. A información solicitada para participar deberá ser enviada ao mail premioscoralia@gmail.com. O prazo de presentación rematará o día 2 de xullo de 2021.

 

Queres ollar outros contidos relevantes?

DE MADRID

150 150 CORALIA

DE MADRID

AO CEO

Texto LAURA RAMOS CUBA
Fotografías ÁNGEL DE ANTONIO

Abre o día en Madrid, inmenso, e unha maré de asfalto desprégase para deixar paso. Cruzan, a través dos montes e das mesetas, as viaxeiras. Chegan á feira co seu país ás costas: alfaias e tecidos, manxares e perfumes. Historias que fan soñar con outras latitudes.

Acólleas todas a Feira Internacional de Turismo, celebrada a pasada semana na capital do Estado. Alí acudiu tamén Galicia, tendendo unha longa e fértil ponte alén do telón de grelos e até o centro da Península. E aí, entre a catedral de Santiago e as pirámides de Exipto, entre as fragas do Courel e os moais da Illa de Pascua… Coralia.

Eses días FITUR foi o áxil cadro sen marco que inspirou sinerxias e aspiracións. Por iso, o pasado 19 de maio a Casa de Galicia de Madrid engalanou salas e corredores para presentar en sociedade a Guía de Viaxes de Galicia. Conduciu o evento o cordinador de Actividades Culturais, Delegación da Xunta en Madrid e Casa de Galicia, Ramón Jiménez, quen tamén contou coa intervención da vicepresidenta segunda do Congreso dos Deputados, Ana Pastor, e do propio editor da revista Coralia, Álex Regueiro.

A publicación, que foi feita ao abeiro do Fondo de proxectos culturais Xacobeo 21 e coa colaboración da Deputación da Coruña e dos concellos de Lalín, A Estrada, Carballo e Padrón, encandeou un escollido público asistente que se deixou cativar co luxo galego e o seu rural máis fascinante. Entre os rostros que se deixaron guiar polos cicerones galegos ecoan célebres nomes como S.A.R. Carla de Bulgaria, Donald Johnston, Nuria March mais tamén outras personalidades políticas como os parlamentarios Carmen Pomar, Ovidio Rodeiro e Borja Verea, alén de figuras do mundo da arte e da moda como Rudy de la Fuente, María Jesús Gutiérrez, Santy Kalo e Cristina Palomares.

Ourive de soños viaxeiros, Coralia construíu, coa colaboración de Galicia Calidade, un expositor para proxectar Galicia no escenario central madrileño. Os espectadores non foron alleos á calidade do proxecto, que colmaron de cumprimentos e agarimos. Diversa e hospitalaria, a revista enceta agora unha nova etapa con azos renovados.

Élle hora de medrar, como medran as crianzas, a unha iniciativa que reborda xa as súas propias marxes. Explora Coralia agora un novo territorio fóra das súas fronteiras, amplía o libro de familia, teima en estirar as liñas imaxinarias do país, do glamour, do luxo. Cara a fóra do país mais sempre desde el: Galicia como epicentro e fonte de todos os camiños.

Entrevista para a Revista Fin de Semana (TVG)

Os nosos convidados e convidadas agasalláronnos cunhas palabras que queremos compartir con vós.

«Temos por diante, un labor tan urxente como ilusionante: a de recuperar o noso proxecto colectivo, arrimando entre todos o ombreiro para volver dar sentido a esas aspiracións que nos levan a crer nun futuro mellor. Un futuro máis xusto, máis solidario, con mellores perspectivas e con máis oportunidades. Nos últimos meses o goberno de Galicia fixo un extraordinario traballo para adaptar os albergues e os roteiros ás condicións sanitarias esixidas pola pandemia; e porque os turistas van estar protexidos polo «seguro coronavirus» que a Xunta puxo en marcha, e que lles garante a cobertura en caso de contaxio ou corentena.

Coralia, desde as súas páxinas,  esplendidamente escritas, leva a cabo un labor de excepción para axudar aos lectores para descubrir a inesgotable riqueza da cultura e das terras galegas. E, tras cinco anos como cronista de canto marca tendencia en Galicia,  Coralia coroa ese labor coa publicación da súa nova Guía de Viaxes de Galicia. Unha  valiosísima iniciativa que contou co apoio do Fondo de proxectos  culturais Xacobeo 2021 da Xunta de Galicia e que regala aos lectores con 116 páxinas que, estou segura, encheremos de post  its  porque necesitaremos quedarnos con cada suxerencia, co itinerario de cada roteiro ,a das mil romarías, a dos faros ou a das cinco leguas,  prometerémonos probar cada prato e  extasiarnos diante cada unha das marabillas e as belezas desta terra única.

Non só me sinto obrigada a felicitar a  Coralia polo cegador produto editorial que constitúe esta guía, senón que quixese, ademais, darlles as grazas polo  importantísimo servizo que presta a Guía de  Viaxes neste Xacobeo de dous anos. Unha celebración que representa o reencontro das persoas, a incombustible determinación do ser humano para seguir sempre adiante, a esperanza que nos sostivo,  a solidariedade que nos congrega e nos irmá e a gratitude de quen segue aquí para contalo.»

Ana Pastor, Vicepresidenta Segunda do Congreso

______________________

«Noraboa a Álex Regueiro e Alfredo Iglesias pola laboura de crear Coralia Viaxes, a que sen dúbida se converterá na millor guía para descubrir Galicia. Ogallá tivese tempo para percorrer todos e cada un dos lugares que propón esta publicación.»

S.A.R. Carla de Bulgaria

______________________

«Querido Álex; non teño palabras para agradecerche, a ti e á nosa querida amiga Carla, a invitación para asistir á presentación do primeiro número de  Coralia Viaxes. Tiven a sorte de coñecer bastante ben Galicia. De adolescente ía moito a Portosín, por sorte o meu círculo máis próximo de amigas sempre me levou a Galicia. Despois ía moito a Coruña porque unha das miñas mellores amigas traballaba para Inditex. Fun a Tira  do Cordel, a comerme a mellor robaliza do Mundo. Fun ao festival Mozart da Coruña, ao festival  Ikfem en Tui.

Con Ágatha tiven a sorte de facer a voda máis máxica do mundo no Mosteiro de San Xoán de Poio. Fun ao estadio de Riazor, ao teatro Colón. Comín e son fan total de Casa Marcelo, Luís Veira… morro por uns percebes! En fin, que cando cría que me merecía o título de Visitante Ilustre de Galicia, vas ti e sacas unha revista por culpa da cal me dou conta que non coñezo nada desta terra. Vémonos na Ribeira Sacra lucense.»

Cristina Palomares Quesada, man dereita de Agatha Ruiz de la Prada e o máis importante, a túa Amiga

______________________

«Ter que  escoller  unha  reportaxe  desta  Coralia  Viaxes  non  é  unha  tarefa fácil. Cada  páxina, cada escrito, cada fotografía  lévannos a  paraxes recónditos  do Norte e do Sur, da costa e  do interior. Desde Bergantiños á Ribeira Sacra, desde a Mariña ata o Monte Aloia. Goce de sentidos,  desexos que rebulen, soños por cumprir.  Quero ver  o Altlántico  bicando o Cantábrico  alá por Estaca de Bares, saboreando, ulindo, escoitando as ondas, pechando os ollos…, imaxinando, xa, a próxima aventura.»

Carmen Pomar Tojo, Deputada do Parlamento de Galicia

______________________

«Unha revista feita por expertos con cariño e saber facer de Álex Regueiro e Alfredo Iglesias, amantes de Galicia que coñecen todos os recunchos e un luxo poder gozar dunha publicación con tanta calidade e tanta xente comprometida cun mundo millor.»

Nuria March, experta en comunicación

______________________

«Se hai un lugar especial para min este é sen dúbida a Ribeira Sacra lucense, alí vivín case tres anos, traballando como Secretario-Interventor do concello do Saviñao, época da que gardo grandes recordos e onde teño bos amigos que visito a miúdo. Máis que un paraíso, un mundo enteiro.»

Borja Verea, deputado autonómico do PPdG

______________________

«Coralia Viaxes é máxica. É unha peneira que filtra e da luz a lugares de Galicia que agochan tesouros por descubrir. Ler sobre a ruta das fariñas provoca unha ansia e fame demoledoras. Recomendable para programar unha experiencia que seguro será inolvidable.»

Santy Kalo, artista

______________________

«Para min, como galego afincado en Madrid desde hai anos, supuxo un privilexio tomar parte na creación dun novo número de Coralia, faro da cultura e o sentir da nosa terra; unha sorte de volta ás orixes, descubrindo aspectos para min descoñecidos pero que á vez me resultan moi próximos.

Da Guía de  Viaxes destacaría a reportaxe Cinco Leguas, que, cunhas impresionantes fotografías de Alfredo Iglesias, permítenos descubrir recunchos espectaculares e variados da xeografía galega. Parabéns a Álex Regueiro e Alfredo Iglesias por traballar e crear  Coralia Viaxes, a que sen dúbida se vai a converter na mellor guía para descubrir Galicia. Oxalá tivese tempo para percorrer todos e cada un dos lugares que propón  a publicación neste primeiro número.»

Rudy de la Fuente, deseñador gráfico

______________________

Queres ollar outros contidos relevantes?

RIBEIRA SACRA

150 150 CORALIA

RIBEIRA SACRA

A sétima Reserva da Biosfera de Galicia

Reportaxe Redacción

O 15 de setembro de 2021 a UNESCO aprobou a declaración da Ribeira Sacra como reserva da biosfera. Este espazo natural de máis de 3000 km2 está situado arredor das beiras dos ríos Miño e Sil, xunto coas serras do Oribio e o Courel. Acolle unha enorme biodiversidade, tanto de flora como de fauna, así como un vizoso patrimonio cultural: desde a engaiolante arquitectura románica até a gorentosa gastronomía tradicional.

Este recoñecemento serve para poñer en valor unha zona que historicamente foi lugar de retiro espiritual, un destino de evasión, no que gozar dos recursos naturais e patrimoniais. Aire puro para limpar corpo e mente, para deleitar os cinco sentidos. Descubre o que podes visitar na Ribeira Sacra, todo un espazo para reencontrarse un mesmo lonxe do mundanal ruído, agora co selo de calidade da UNESCO como reserva da biosfera.

Ás Terras do Miño, a área de Allariz, as Terras de Burón e o val do Eo, as Mariñas Coruñesas e Terras de Mandeo, os montes dos Ancares e mais a serra do Xurés únese desde 2021 a Ribeira Sacra e Serras do Oribio e Courel. Son os lugares de Galicia cualificados como reserva da biosfera, pola súa excepcional relevancia como espazos naturais.

A reserva da biosfera Ribeira Sacra e Serras do Oribio e Courel abrangue 3065 km2, e esténdese por dezaoito concellos da provincia de Lugo (Bóveda, Carballedo, Chantada, Folgoso do Courel, O Incio, Monforte de Lemos, Pantón, Paradela, A Pobra do Brollón, Portomarín, Quiroga, Ribas de Sil, Samos, Sarria, O Saviñao, Sober, Taboada e Triacastela) e outros cinco da provincia de Ourense (Castro Caldelas, Nogueira de Ramuín, Parada de Sil, A Peroxa e A Teixeira). A UNESCO vén de aprobar a proposta formulada pola Xunta de Galicia e apoiada por diferentes institucións e colectivos, e este recoñecemento servirá para poñer o lugar en valor.

Atópase entre os 105 e 1641 metros de altitude, co que existe nela unha gran diversidade de microclimas debido á variada topografía de vales, depresións e montañas. Predominan as matogueiras e os bosques de folla caduca xunto con terreos agrícolas, e a pluralidade de hábitat deu lugar a varias especies endémicas, que só existen neste espazo, así como a outras que se atopan ameazadas. Catalogáronse en total 1214 especies de flora, máis da metade de toda a diversidade de Galicia, e 277 especies de fauna, incluído o sempre impresionante oso.

 

A agricultura e a gandería son as principais actividades económicas das máis de 75 000 persoas que viven nesta reserva da biosfera, o que reforza o agarimo dos habitantes cara ao seu ecosistema. Mais tamén existe unha ampla oferta de turismo e ecoturismo, que contribúen ao desenvolvemento da zona, sendo hoxe tan necesario o mantemento de poboación no rural.

O espazo está atravesado polo Camiño de Santiago, concretamente polo Camiño do Inverno, que chega desde Ponferrada. Ademais, o patrimonio cultural abrangue petróglifos, megálitos, pontes, igrexas e mosteiros. Segundo a tradición, o lugar recibe o seu nome, Ribeira Sacra, pola cantidade de mosteiros que existen (sabían ben os monxes e monxas que este é un espazo ideal para o recollemento!), pero deriva de “Rovoyra sacrata”, facendo referencia a unha carballeira sagrada.

Varios destes mosteiros foron declarados Bens de Interese Cultural, como o de Santo Estevo de Ribas de Sil, hoxe parador de turismo, o de San Vicente do Pino en Monforte de Lemos, o de Santa María de Ferreira de Pantón, o de San Facundo de Ribas de Miño, San Paio de Abeleda, Santa Cristina de Ribas de Sil, Santo Estevo de Ribas de Miño e San Xulián de Samos, así como a igrexa de San Pedro Fiz do Hospital do Incio ou a de San Pedro de Bembibre. Mais non debemos esquecer outros must imprescindibles: son visita obrigada recintos como o túnel de Montefurado, feito polos romanos, ou a necrópole de San Vítor de Barxacova, así como os castelos de Castro Caldelas, Sarria e A Peroxa, ou o templo de San Nicolao de Portomarín.

Hai numerosas actividades que poderás realizar nos espazos habilitados para o lecer: viaxes en catamarán, zonas de baño (con fervenzas moi fermosas!), rutas de sendeirismo e ciclismo… Tamén podes facer coincidir a túa visita con datas marcadas no almanaque, como o Entroido (fabulosos os volantes da Ribeira do Miño e moi espectacular o oso de Salcedo). En Castro Caldelas o 19 de xaneiro celébrase o folión dos fachos, e en setembro é a festa do Irrio.

Para coroar a visita a este lugar, non deixes de probar a súa gastronomía: ademais dos suculentos viños da denominación de orixe Ribeira Sacra, non perdas as troitas do río Lor, a torta de Portomarín e o mel, ambrosía produto da diversidade da flora desta reserva da biosfera.

Poucas bisbarras teñen deixado unha pegada tan fonda e tan nidia no noso imaxinario coma esta. E poucas, ao mesmo tempo, son tan descoñecidas como o é a Ribeira Sacra, unha terra que esixe vir e cambiar de ritmo, que só pode ser descuberta desprendéndose de ideas preconcibidas e entendendo que un lugar é moito máis ca un territorio: é un xeito de vida. É un estado mental.

 

Queres ollar outros contidos relevantes?

OURENSE

150 150 CORALIA

OURENSE

A capital de moda

Reportaxe JORGE GUITIÁN
Fotografías ELÍAS OTERO

As orixes romanas, o esplendoroso pasado medieval e a vibrante realidade contemporánea dun destino que é quen de reinventarse a cada paso préstanse para ducias de percorridos. Mais como por algures hai que comezar, esta é a nosa proposta para un achegamento relaxado e relaxante á cidade das Burgas, unha ollada desenfadada que se mergulla a pulmón no corazón da ‘ourensanía’.

E que é iso da ‘ourensanía’? Un carácter, unha maneira de ser e de estar no mundo, un xeito de ver pasar o tempo e de enfrontarse á vida sen renunciar a certa dose de retranca e lonxe das présas de cidades máis grandes. Ourense fai gala do seu tamaño mediano, asumible; suficientemente grande como para dar lugar a unha oferta cultural e de ocio diversa, suficientemente pequeno, ao tempo, como para preservar unha forma de vida de escala humana na que o rural e o tradicional acaban por mesturarse co contemporáneo e o urbano dun xeito único.

Cruzamento de camiño histórico e cidade de pouso culto, Ourense é hoxe un destino tan atractivo como descoñecido polo turismo de masas. Iso permite que poida presumir dun dos cascos históricos máis auténticos do noroeste peninsular e das vantaxes de estar a pouco máis dunha hora de boa parte das outras cidades galegas ao tempo que é quen de preservar unha atmosfera e un ritmo de seu.

A CHEGADA

Sexa do norte ou do sur, chegue un da costa ou da meseta, o xeito natural de entrar en Ourense é cruzando o río. Desde o barrio da Ponte e a Ribeira de Canedo cómpre achegarse a través desa barreira simbólica que é o Miño para apreciar as pontes: a romana, por suposto, a do Milenio. E ao norte, coa elegancia discreta da arquitectura do ferro doutros tempos, a Ponte Nova.

Mais para entrar a Ourense convén cumprir con certos rituais. E un deles é o do polbo. Porque o polbo, nesta provincia, non é tanto un animal ou un prato como algo simbólico e de raizame fonda, algo que nos resitúa e nos fai entender onde estamos, que nos relaciona coas terras de Cea e do Carballiño, que nos pon en relación coas antigas feiras e mercados, con tratantes e arrieiros.

E para cumprir co ritual comezamos, como tantos viaxeiros chegados nos últimos 150 anos, no barrio da estación, na polbeira A Feira, de sona merecida, desde a que, despois, podemos ir baixando pola avenida das Caldas para atravesar a Ponte Vella e, desde alí, continuar pola rúa Progreso, facendo un alto para repoñer forzas na Confeitería Milhojas ou probando os xeados artesanais de La Central Heladera na rúa do Paseo.

O ROTEIRO DA ARQUITECTURA MODERNA

Unha das grandes sorpresas de Ourense é a súa arquitectura moderna, a impoñente nómina de edificios construídos a unha beira e á outra do ano 1900 e que marcan, aínda hoxe, o seu carácter.
A Casa Taboada e o Pazo da Deputación, ambas obra do arquitecto Vázquez Gulías, sinalan os estremos do noso percorrido pola avenida, mais tamén dúas etapas dun dos grandes arquitectos da provincia, que foi quen de saltar dun certo eclecticismo propio de finais de século a unha art nouveau adaptada ao lugar, como pon de manifesto tamén a súa espectacular Casa Junquera, hoxe sede da Fundación Abanca.

O mercado, na outra beira da rúa, forma xunto coa alameda outro dos conxuntos máis netamente ourensáns. O edificio principal, de 1929, destaca entre as casetas nas que se venden pan, verduras e flores, e polas que paga a pena baixar, sen présas, ata chegar ás Burgas.

Poucas cidades hai en Europa que concentren nun só punto o pasado romano, a tradición e a contemporaneidade como o fai aquel lugar, un dos pouquísimos baños termais ao aire libre inseridos nun casco histórico e o símbolo máis salientable dun dos grandes destinos do turismo de auga e saúde de Europa.

Para entrar a Ourense convén cumprir con certos rituais. E un deles é o do polbo. Porque o polbo, nesta provincia, non é tanto un animal ou un prato como algo simbólico e de raizame fonda, algo que nos resitúa e nos fai entender onde estamos.

 

OS VIÑOS

Os viños son, en Ourense como en calquera outra parte do mundo, unha bebida. Aquí os viños son, ademais, unha cultura. E, por se non abondase, son tamén unha zona do casco vello. E un xeito de ourensanear. Aquí, as palabras, crecen con significados alternativos. E o viño non é unha excepción.

Cruzamos a Praza Maior cara á confluencia da rúa do Paseo con Cardeal Quiroga e comezamos o noso propio itinerario de viños polo centro. Subindo –sempre será mellor deixar a baixada para o final– atopamos Sybaris 2.0, un ecléctico local que mestura restaurante e tenda de produtos gastronómicos e que conta cunha das máis interesantes e mellor nutridas cartas de viño da provincia, a de Jacobo Mojón, á que o cociñeiro Luís Romaní soubo axeitar a súa cociña.

Praza do Ferro. Entramos aquí no cerne do máis tradicional dos viños ourensáns. Non poden faltar clásicos como o Fuentefría, o Atarazana ou o Orellas. Seguimos, entre as rúas Pizarro, Fornos e Lepanto: O Comellón, O Arco da Vella, O Cogumelo. Cada un deles cunha especialidade propia.

Tal é o éxito da cultura dos viños que a zona desbordou os seus límites, crecendo cara ao sur para envolver a Catedral con propostas actuais como Glabistró ou, cara ao norte, nas Mercedes, con lugares como o Portovello que nos van levando de tapa en tapa, de viño en viño, cara á cidade nova.

O CORAZÓN DA CIDADE HISTÓRICA

A catedral de San Martiño, a un paso dos viños, é un resumo en pedra da historia da cidade. O exterior fortificado, o incrible Pórtico do Paraíso, o extraordinario retablo obra de Cornelis de Holanda. E, máis recentemente, o gaiteiro da catedral, que cada mañá ás 11.30 horas saúda a cidade desde o alto, ataviado cunha capa deseño de Adolfo Domínguez, ao son de Ourense no Solpor.

Continuamos, improvisando, descubrindo recunchos, alternando a escala da monumental Praza Maior coa daquelas que son algúns dos segredos mellor gardados da cidade. Praciñas como a dos Suaves, que son parte da mitoloxía auriense contemporánea e teñen gañado o seu sitio en calquera percorrido ourensán.

Ou a praciña do Trigo, en tempos un cemiterio e que hoxe é xa parte indisoluble desas rutas de viños a través de propostas actualizadas como a do Umami, que combina unha interesante oferta de cociña cunha atractiva carta de cócteles.

Baixamos a escalinata de Santa María Nai, ao pé desa impoñente fachada barroca que recolle columnas da antiga catedral sueva, para parar no Tamarindo e continuar o noso particular roteiro de cócteles con personalidade que se vai abrindo camiño na cidade histórica.

Se andamos á procura dun ambiente máis tradicional, podemos deixar pasar o tempo na praza de Santa Eufemia, coa sensación de que a fachada barroca da igrexa homónima tende os seus estremos para abrazarnos. Ou no agochado Eironciño dos Cabaleiros, no que resoan os ecos dos coloquios de décadas pasadas.

 

Aquí os viños son unha cultura. E, por se non abondase, son tamén unha zona do casco vello. É un xeito de ouresanear.

A VIDA CULTURAL

Ourense é un dos grandes polos culturais do interior de Galicia. Cidade universitaria e cruzamento de camiños, punto quente no imaxinario da Xeración Nós, é o lugar perfecto para tomarlle o pulso á cultura galega de hoxe e de sempre. Comezando polo Teatro Principal, levantado arredor de 1830 e que pagaría a pena visitar aínda que só fora polos frescos da súa bóveda, obra de Xaime Quessada.

O roteiro avanza cara ao Museo Municipal, un dos grandes descoñecidos, que alberga unha colección enfocada aos artistas ourensáns: Cándido Fernández Mazas, Prego de Oliver, Xaime Quessada, Acisclo Manzano, Virxilio Fernández ou Buciños son só algúns dos moitos nomes que forman parte da súa colección e que falan da magnitude da vida artística na cidade.

Un pouco máis abaixo xorde a sala de exposicións Abanca (a maior da cidade), e a un paso o Centro Cultural Marcos Valcarcel, interesante tamén pola súa arquitectura. E o Museo da Catedral, claro, co seu Missale Auriensis, impreso en Verín, na que foi a primeira imprenta de Galicia, en 1494.

HORA DE COMER

Son moitas as opcións que o casco vello e as súas inmediacións ofrecen para comer. Se queremos ir máis alá dos petiscos podemos optar por algúns dos locais xa citados –Glabistró, Sybaris 2.0, Portovello, Umami– e explorar propostas informais como a do Tizar, ou de máis calado como a do restaurante Ceibe, se o que buscamos é cociña posta ao día. Podemos, incluso, saltar por un momento fóra do casco, aínda que non moi lonxe, para descubrir a oferta heterodoxa do Café Pacífico.

Mais se andamos á procura de cociña máis tradicional, de lugares nos que explorar a cociña galega de sempre, o casco ten tamén unha oferta do máis interesante: da excelente selección de produto do restaurante O Pingallo á taberna ilustrada que é Adega San Cosme (Casa Leopoldo). Sen esquecer o que é un dos grandes clásicos da cidade, A Taberna, rexentado por Javier Outumuro e no que hai que probar, en tempada, a súa lamprea ou encargar especialidades como o seu polo de curral con lumbrigante.

E despois, seguramente, un café nun deses locais do casco que aínda manteñen o ambiente doutro tempo, ese ambiente que se conserva en La Coruñesa ou o Latino e que tan ben encaixa con aquilo que comentabamos de ourensanear. Porque se algo queda claro despois de percorrer o centro da cidade das Burgas ao longo dun par de días é que, aquí, a vida leva o seu ritmo. E que o mellor que podemos facer é deixarnos levar por el, ser parte por unhas horas desa ‘ourensanía’ e asumila como estilo de vida, como un xeito de reconectar co que significa unha cidade que é sempre, como a primeira vez, un achado sorprendente.

 

Cidade universitaria e cruzamento de camiños, punto quente no imaxinario da Xeración Nós, é o lugar perfecto para tomarlle o pulso á cultura galega de hoxe e de sempre.

Queres ollar outros contidos relevantes?

CAMIÑO INTERIOR

150 150 CORALIA

CAMIÑO INTERIOR

De Estíbaliz Veiga

Fotografías FRED IGLESIAS

Neste ‘novo Renacemento’ no que estamos a entrar toca reflexionar máis, se cabe, sobre o lugar que ocupa o noso espírito no Universo e en nós mesmos. Moito se podería falar da cuestión da ‘consciencia’ en relación co planeta, os animais ou a Nai Natureza, mais considero que neste instante sería un atrevemento facelo sen buscar antes a paz interior que necesitamos para reconducir este ‘Big Bang’ metafórico da era moderna que estamos a vivir.

 

O budismo comezou animando os seus practicantes a involucrarse no smrti (sati) ou mindfulness, o que implica desenvolver unha análise plena sobre todo o que ten que ver cun mesmo e co mundo que nos rodea, xa sexa sentado nunha postura especial ou no transcurso da propia vida. Este é o tipo de meditación que o propio Buda practicou baixo a árbore da iluminación e se menciona no sétimo punto da oitava senda. Pero, por sorte, non hai que viaxar á India para poder meditar e recuperar o benestar nun contorno natural.

O noso plan de achegamento ao mundo da espiritualidade ben podería comezar cunha xornada raw retreats, un retiro de ioga, acompañado dun brunch na illa de San Simón, organizado polos vigueses Raw Yoga. O noso punto de encontro sería o peirao de Cesantes, para a continuación principiar o día cunha práctica de ioga tradicional ao aire libre. Inmediatamente despois será tempo de gozar un delicioso brunch vexetariano nun ambiente relaxado. É, pois, imprescindible deixar o móbil na casa e así aproveitar o día recuperando ese tesouro que xa nin sabemos onde o esquecemos: o noso propio tempo. Logo de descubrir a illa, a súa historia e a súa natureza, practicariamos a meditación respirando osíxeno puro. Cando ao solpor toque subir ao barco, farémolo, sen dúbida, con enerxías renovadas.

A forma máis básica da meditación faise atendendo á propia respiración. Téñoa feito nalgunha ocasión como complemento final dun taller de aromaterapia ou escoitando a melodía das cuncas tibetanas. Trátase de experiencias que, en calquera caso, buscan acadar a relaxación e o sosego da alma. Na meditación, a postura máis tradicional é a do loto (nun coxín con cada pé apoiado na coxa oposta) con variacións como o medio loto (cun pé na coxa oposta e o outro estirado diante do xeonllo contrario). Pero aínda que pareza complicado non o é, xa que, ademais de practicar a meditación sentados coas costas erguidas, pódese facer estando de pé, camiñando lentamente, deitándonos no chan ou incluso nunha butaca.

O caso é deixar a mente en branco (difícil, xa o sei), permitíndonos así entrar no chamado ‘espazo da nada’, que no mundo zen tamén se coñece como estado mushiryo, o que está máis alá do pensamento. Podes mirar simplemente ao ceo e ver como se desprazan as nubes. Mantendo a ‘escoita activa’, poñendo atención plena nos paxaros, no vento, nas follas das árbores. Tamén se te atopas nunha gran cidade podes facer este exercicio. Se nos concentramos no que oímos, os sons poden levarnos voando ata un espazo natural situado no noso imaxinario. Así faste cargo de que es parte da natureza, e podes celebrar o milagre dun novo día, porque o mero feito de estarmos vivos xa é motivo de ledicia. Recréate no aquí e o agora. Respira!

 

No caso de querer afondar máis no crecemento da túa intelixencia emocional, podes practicar o kundalini, participando en seminarios como os organizados polo Centro Casiopea de Palmeira. Ao longo dos anos, este centro foi ampliando a súa oferta como clínica de terapias psicolóxicas con especialidades complementarias do eido da ciencia e do de correntes máis alternativas como a meditación ou o traballo para sandar traumas herdados. Olalla Guimarei, a súa fundadora, bebe de diferentes autores e sabedorías antigas como o sufismo, o xamanismo de Perú e Chile, o budismo e a meditación de Asia, e o estudo da antropoloxía na historia da Humanidade. O retiro de Palmeira ten lugar nun contexto incrible, o da comarca do Barbanza, onde a procura da calma é máis fácil e fermosa para quen se anima a facer o seu traballo de fortalecemento e medra deste xeito. Para a artífice destas actividades, unha terapia é moito máis ca a eliminación dun síntoma, é un camiño de vida e de aprendizaxe.

O fundamento do kundalini é espertar e elevar a enerxía kundalini ou shakti kundalini, unha forza primordial que, segundo os expertos, está durmindo na base da columna vertebral (primeiro chakra) de todo ser humano. Este é o potencial creativo latente en cada persoa. Na cultura hindú represéntase como unha serpe enrolada na base do sacro onde está situado o soporte da raíz ou chakra demuladhara. Coa activación da elevación da columna vertebral principia a purificación a través dos chakras (ou núcleos de enerxía), e en paralelo un aumento progresivo do grao de conciencia e cumprimento persoal.

Tamén é posible que prefiras a soidade e que queiras probar a facer a meditación pola túa conta. Neste caso, a chamada Galicia Máxica ofrece infinitas posibilidades. O santuario de Santalla de Bóveda sería, por exemplo, unha excelente opción. A primeira característica rechamante deste templo romano erixido na fermosísima Santalla de Bóveda de Mera (Lugo) é que está descuberto e orientado de xeito oposto ao habitual nas igrexas medievais. A súa ‘piscina’ ten un nicho de case tres metros cadrados onde se cre que se facían rituais e ofrendas con animais (un dato este un tanto macabro para a miña forma de entender o mundo no século XXI). Eu tiven a oportunidade de facer nela unha magnífica sesión na que puiden sentir a súa enerxía revitalizante ao poñer as plantas dos pés en contacto directo coas rochas máxicas do centro da piscina ‘das ninfas’ e deixar a mente en branco. Gárdoo realmente como un momento inesquecible, nun lugar único que foi venerado porque nel confluían os poderes do mundo non terreal.

A miña forma de vivir xira arredor da convicción ecoloxista e a defensa de todo ser que habita neste planeta, por iso decidín ser vexetariana e me unín á defensa do dereito ao bo trato aos animaliños. Cada día medra o meu compromiso coa protección do mundo animal, o que unido á constancia na práctica do meu deporte diario, o bikram ioga, favorece a miña autoestima e o meu amor propio e polos demais. O bikram é unha modalidade de ioga tradicional que realizo na Coruña. Inclúe un conxunto específico de 26 posturas que deben realizarse nunha orde concreta e nunha sala climatizada arredor dos 40 graos centígrados, emulando as condicións climatolóxicas da India que favorecen a elasticidade.

O bikram ioga é unha receita natural e eficaz para combater, entre outros, os trastornos do sono, xa que calma o sistema nervioso ao que lle sobra adrenalina á hora de ir durmir. Canto menos cantidade desta hormona teña o corpo, mellor descansaremos. Por iso, a continuidade nas clases fai que o organismo estea tranquilo e a mente limpa e relaxada.

En Bikram Ioga A Coruña descubrín os beneficios da kombucha (que o meu profe Joaquín fai de xeito caseiro). É unha deliciosa bebida de aspecto xelatinoso e sabor ácido, obtida a base de té edulcorado fermentado, con infinidade de propiedades. Desde hai máis de 2000 anos, os chineses aprecian as bondades da kombucha pola capacidade que se lle outorga de equilibrar o chi (a enerxía vital) e mellorar a dixestión. Está deliciosa con xenxibre, con espirulina, con froitos vermellos ou con manga, e ademais pode beberse durante os 90 minutos da clase, para revitalizar os músculos e abrir os chakras. Fusionando ambos os dous hábitos o sistema linfático vese realmente fortalecido. É unha limpeza ‘corpo e alma’. Hai que ter moi presente que somos o que comemos e bebemos.

Pode parecer case unha utopía ser vegano en países cunha cultura culinaria tradicional baseada na proteína animal, mais non o é en Galicia onde imos atopar todo o necesario para animarnos a organizar unha viaxe veggie, practicar eco-turismo ou gozar do turismo deportivo na natureza, incluso para facer realidade todos eles a un tempo. Un exemplo marabilloso atopámolo na Ribeira Sacra, onde se fai realidade a fusión de deportes como o ioga, o trailrunning e o sendeirismo coa cociña vegana nun marco paisaxístico incrible. Aquí, o noso destino será o Casarío da Castiñeira, un lugar ideal para descansar e contemplar o espectáculo das postas de sol e as noites ateigadas de estrelas, onde gozaremos dunha estadía terapéutica e de desintoxicación, unha forma de turismo realmente saudable.

«Pode parecer case unha utopía ser vegano en países cunha cultura culinaria tradicional baseada na proteína animal, mais non o é en Galicia onde imos atopar todo o necesario para animarnos a organizar unha viaxe veggie, practicar eco-turismo ou gozar do turismo deportivo na natureza, incluso para facer realidade todos eles a un tempo»

 

Praia dos Castros
Estíbaliz Veiga con Humberto Zapata (centro) e Davor Freije (esquerda) monitores de ¡hola! Ola Surf Escola

Os seus creadores son responsables da única carreira de montaña vegana en España, o Castro Caldelas Vegan Trail, un dos trazados de carreira de monte máis bonitos de Galicia que ten cada vez máis afeccionados e no que se ofrece un delicioso avituallamento vegano, que inclúe torradas de pan de fariña da terra, cremas de cacao caseiras e callos veganos. Normalmente celébrase en novembro, unha data verdadeiramente idónea para visitar os canóns do Sil e aproveitar para facer unha limpeza détox despois da competición. Tiven o pracer de coñecer as instalacións, a cheminea no inverno ou o té con leite vexetal que fan eles mesmos, vivindo unha experiencia única que me encheu de forza e me fixo sentir rexuvenecida.

A Ribeira Sacra é unha das paisaxes con máis carácter de Galicia. A presenza dun patrimonio moi rico completa unha área natural na que a calidade é o denominador común, xa sexa aplicada aos viños, á arquitectura relixiosa ou á paisaxe mesma. É no mes de agosto cando, coincidindo co día Internacional da Relaxación, os psicólogos de EuForte Coaching (tres profesionais formados no campo da psicoloxía, a pedagoxía e a neurociencia) nos animan a que nos acheguemos ao mosteiro de Santa Cristina de Ribas de Sil, para recuperarmos o equilibrio. Desde a súa sede de Monforte de Lemos, EuForte tamén organiza fins de semana de desconexión na casa rural Benaxo de Currelos (Lugo).
Da relaxación tamén podemos gozar ao carón do Miño, achegándonos, por exemplo, ao contorno da encantadora localidade de Belesar, para dar un máxico paseo polas praias naturais que xorden nos meandros do río. Ou visitar Portomarín por onde pasa o Camiño de Santiago e sentir a espiritualidade da Ruta na nosa pel.

Actualmente, xa podemos atopar restaurantes veggies en moitos puntos do Camiño, posto que moitos dos peregrinos que nos visitan optan por este tipo de alimentación. Fixen en dúas ocasións o Camiño e presento un programa de televisión que xira arredor das diferentes peregrinacións e as súas etapas, polo que podería recomendar moitos lugares especiais. Entre todos, lembro con moito cariño O Refuxio de Merza, de Vila de Cruces, un restaurante que naceu a mediados do século pasado para lle dar servizo a todo o movemento social que xerou a explotación das minas de volframio de Fontao. Hoxe, dúas fillas da parella fundadora seguen co negocio dos seus pais. Aquí a cociña tradicional galega e a nova cociña comparten protagonismo, cunha carta que ofrece un saboroso e contundente menú apto para veganos, perfecto para facer un alto no camiño da ruta alternativa por Vila de Cruces da Vía da Prata e o Camiño de Inverno.

O que os vexetarianos non perdoamos é un bo pan e para iso hai que ter unha materia prima como a que nos dá a nosa terra. En San Martiño de Prado (en Lalín), atópase o Muíño de Cuíña, que nos transportará a 1918, ano no que Eladio Cuíña fundou este muíño. Despois, o seu fillo decidiu poñer tres pedras de moer, todas elas empurradas pola forza da auga do río, á maneira tradicional. Ramón, o bisneto de Eladio que actualmente o xestiona, dotou á infraestrutura de sete pedras. Isto supón unha produción máis alta pero igual de artesanal ca nos primeiros tempos. É unha fariña moi apreciada por cociñeiros, panadeiros e confeiteiros de prestixio que a empregan como base das súas receitas. E haina de todo tipo: de trigo callobre, de tremesino, de espelta, de centeo etc. Pero, ademais o muíño está situado nunha contorna máxica que nos convida a pasear pola beira do río e respirar paz.

Esa paz á a mesma paz dos discursos pronunciados por Mahatma Gandhi dentro da comunidade xainista á cal pertencía. Os xainistas poñen en práctica o amor ás plantas e aos animais, acatando o ahimsa ou ‘principio de non-violencia’, concepto que o premio Nobel incorporou como proposta de sistema. Para poñelo en práctica, nada mellor que tomar parte nalgún evento no que poidamos colaborar coa Nai Terra, como Equiocio, en Covas. A concienciación, a sustentabilidade, a natureza e o compromiso social son as claves desta iniciativa coa que a organización que dirixe Ana Lago quere seguir afondando na recuperación e posta en valor deste espazo de alto valor ambiental. Precisamente foi con Ana con quen acudín ao cabo Prior para descubrir como o son dos gongs chineses pode alcanzar a capa máis profunda do noso interior. Un gong é un gran disco metálico (xeralmente de bronce) con beiras curvadas cara a dentro, que se percute. As ondas producidas nel axudan a purificar o corpo e a mente da tensión e dos problemas cotiáns. Este ‘baño gong’ vai impregnar cada célula do organismo cos seus tons calmantes. Certamente anímote a participar del e a ’empaparte’.

Outro plan máxico é achegarse a miña adorada Mariña de Lugo para vivir un auténtico ‘bautismo de surf’. Para unha estrea absolutamente inesquecible, eu recomendo aloxarse no Hotel Mi Norte, que está situado na Devesa (Ribadeo), onde incluso é posible durmir nun cuarto dedicado a Big Wednesday, película de culto do mundo surfeiro. Un plan de cinema no que non poderá faltar un bo almorzo mirando o mar das Augas Santas, deleitando os sentidos cun iogur natural de elaboración caseira diaria, mesturado con coco, froitos vermellos, cereais e mel ecolóxica, e cos biscoitos caseiros de mapoula, laranxa, piña etc., libres de conservantes e azucre, e elaborados con formento. Xa coas baterías ben cargadas, dirixirémonos á praia dos Castros para vivir con táboa e neopreno as nosas particulares vinte mil leguas de viaxe submarina. E para levar adiante un memorable bautismo surfeiro non hai ninguén mellor ca David, o gurú líder de ¡hola! Ola Surf Escola. Da man deste grupo de apaixonados do mar, iniciaremos a nosa aprendizaxe nese xeito de vida singular que é o surf. Agardan por nós as ondas do Cantábrico no solpor do astro rei, unha vivencia única, envolta no inconfundible cheiro da parafina salgada, que nos conecta coa enerxía do mar ao bater, un mar que imos sucar en pé.

Somos os ‘inquilinos’ dun alugueiro gratuíto, dun planeta idílico no que as cores das árbores, a pureza das augas das fervenzas e o son das ondas do océano nos fan donos dos nosos cinco sentidos. Penso que deberiamos afastarnos das insensateces globais, que temos que amar e ser agradecidos coa nosa Nai Natureza. Pois, en Galicia, hai verdadeiramente moito amor para dar.

«Penso que deberiamos afastarnos das insensateces globais, que temos que amar e ser agradecidos coa nosa Nai Natureza. Pois, en Galicia, hai verdadeiramente moito amor para dar»

Queres ollar outros contidos relevantes?

SEGREDOS E FAROS

150 150 CORALIA

SEGREDOS E FAROS

Un percorrido de lenda

Reportaxe MANUEL GAGO
Ilustración SABRINA MARTÍNEZ

Os faros galegos foron construídos en paisaxes tan espectaculares coma ásperas e accidentadas. Mesmo neses lugares en aparencia baleiros, Galicia garda historias fascinantes: un pasado, entre a historia e a lenda, de piratas, monxes navegantes, tesouros, náufragos e cidades asolagadas. Nesta viaxe exploramos as abraiantes historias que rodean os faros do país, nun itinerario que nos leva desde a Mariña ata o final das Rías Altas.

Boa parte dos faros galegos foron construídos na segunda metade do século XIX, como parte da grande expansión do comercio e dos transportes que viviu o mundo durante a Revolución Industrial. Pero os promontorios, cabos e territorios estremos escollidos para construílos xa xogaran todo tipo de papeis desde miles de anos antes: antigos lugares de piratería, espazos sagrados e referentes míticos, refuxios… De todos eses feitos apenas quedan trazas: ás veces gardadas en forma de lendas, e outras como enigmáticos restos arqueolóxicos. Nesta reportaxe percorreremos algunhas desas historias que fican ocultas ante o cegador poder escénico dos xigantes luminosos que gardan o mar galego.

 

ILLA COELLEIRA: O MOSTEIRO MISTERIOSO

Non é doado acceder á Coelleira (O Vicedo), unha das máis descoñecidas illas do país, aínda que se poden contratar empresas para o traslado se as condicións climáticas son axeitadas (e iso pasa poucas veces). O porto actual da illa é apenas un pequeno dique de cemento ao que cómpre saltar desde a barca. Tras unha forte subida chégase ao abandonado faro, construído a finais do XIX, e que pendurado sobre un enorme cantil vixía o Cantábrico. Desde alí os mariñeiros vascos espreitaban o paso das baleas no século XVII.

Pero poucos metros máis abaixo a Coelleira garda tamén un auténtico misterio. Alí edificouse un mosteiro de longa e bretemosa historia, San Miguel da Coelleira. É o máis descoñecido das catro mosteiros-illas dedicadas ao San Miguel no Atlántico celta canda Saint Michel, entre a Bretaña e Normandía, Skellig Michael, na costa occidental irlandesa e Saint Michael’s Mount, en Cornualles. O noso é tamén o máis ruinoso, aínda que o edificio continúa aí, con algúns muros en pé. De feito, leva xa varios anos de intervencións arqueolóxicas, das que aínda non se publicaron cientificamente os resultados.

As primeiras referencias do mosteiro aparecen nunha data moi temperá, no século XI, cando os monxes aínda soñaban co ascetismo e a oración en lugares tan remotos coma este. Logo aparece e desaparece (coma todo lugar máxico) da documentación. A última traza del esgótase no século XVI. E aí comezan as lendas. Nunha publicación de finais do XIX cóntase que os monxes da Coelleira navegaban en barcas de coiro ata Viveiro para misar, ao xeito dos seus homólogos irlandeses do século VI. Pouco despois comezou a circular outra intrigante lenda que sobrevive ata hoxe: a de que este mosteiro de San Miguel foi un cenobio templario, e que o cabaleiro Bernal de Quirós mandou asasinar por orde do rei no século XIV trinta e cinco monxes cabaleiros que alí vivían, durante as persecucións sufridas pola orde ao longo de Europa. Só zafou un que fuxiu ao continente. Esta cativadora narrativa, non avalada por ningunha evidencia documental, deu lugar mesmo a novelas como La elipse templaria, do actual alcalde de Vigo, Abel Caballero.

ESTACA DE BARES: FENICIOS, IANQUIS E NAZIS

Continuando coa costa chegamos ata un espazo fascinante: a Estaca de Bares, no concello de Mañón. O seu faro foi un dos primeiros proxectados para o noroeste da península Ibérica, e sitúase na divisoria exacta entre o mar Cantábrico do océano Atlántico. Pero Bares é moito máis. No Coído, o espigón natural empregado como porto da vila de Bares, o notable arqueólogo Federico Maciñeira soñou a última estación peninsular das navegacións prehistóricas. El cría que o Coído fora construído por púnicos e galaicos hai máis de dous mil anos como refuxio antes de emprender a perigosa navegación cara ás illas Británicas.

Para bendicir os afoutos mariñeiros que chegaban e partían de Bares atopariámonos coa Muller Mariña, unha aparente escultura situada nos cantís entre o faro e o porto con cabeza feminina. Maciñeira cría que era unha deusa fenicia. As últimas investigacións explican a orixe natural e xeolóxica do Coído e da Muller Mariña, pero é inevitable deixarse levar ata eses pasados míticos tan queridos no país, nos que os fillos de Mil, descendentes de Breogán, emprenderon a conquista de Irlanda atravesando o Atlántico desde estes portos.

Preto do faro de Bares poderemos ver tamén unha reliquia da Guerra Fría, un exemplo de como a costa galega estaba conectada con todos os grandes acontecementos do mundo. Son as ruínas da estación Loran, construída polo Exército dos Estados Unidos en 1961 para apoiar a navegación a longa distancia e xestionada polos gardacostas americanos ata 1977. Tratábase dunha estación de radio intercomunicada con outras do Atlántico, que tendía unha sorte de tea de araña invisible de ondas sobre o mar. En novembro de 1943 tamén se viviu neste escenario épico a coñecida como a batalla de Bares, un combate entre un submarino alemán e varios escuadróns aliados que se foron alternando ao longo desta costa para destruílo. Finalmente, o capitán Eckehard Wolf decidiu afundir a nave diante destas augas. E aí segue, como recentes inmersións puideron demostrar. Tamén a descendencia do capitán Wolf, protagonista dunha historia de amor digna dun filme de Hollywood.

 

PUNTA NARIGA: NA ESPREITA DOS PIRATAS E CORSARIOS

Descendendo pola costa chegamos a un faro que é, coma todos estes espazos marítimos, coñecido e descoñecido ao mesmo tempo: Punta Nariga, no concello de Malpica. Trátase dun dos faros máis novos do país, unha fermosura proxectada polo arquitecto César Portela e construído en 1995.

Acudo a el con Xosé Manuel Varela, un incansable dinamizador cultural local que me ensina os segredos do monte que rodea o faro. Desde a terraza do edificio amósame unha curiosidade moi pouco coñecida. Xusto enfronte do faro, no mar, a uns trescentos metros dos cantís, obsérvase a escuma que forma un baixo invisible. Cando a marea está baixa, é máis doado de ver. «Esa é A de Couce», dime enigmático. O que vemos-e-non-vemos, cando o mar raña na pedra, é un baixo submarino que, admírense, se considera un coio botado alí polo cabalo branco de Santiago cando deu un gran chimpo. Galicia enteira está chea dos restos deixados por este cabalo mítico que parecía non facer outra cousa que saltar e saltar de penedo en penedo deste vello reino. De feito, Varela lévame tamén en Nariga á Pedra da Ferradura, de onde seica o animal choutou por derradeira vez. A pegada do cabalo non se distingue (ou si, depende da súa imaxinación).

O que si van poder distinguir, e moi ben, está moi preto do faro de Nariga. Non queda a máis de cen metros do aparcadoiro do faro e foi ‘descuberto’ hai poucos anos. No medio duns penedos que forman un abrigo rochoso, atopase un panel de arte rupestre gravado nunha fendedura estreita. Consta de varias cruces e, na zona na que hai que encurvarse máis, pódense ver outras representacións, coma posibles barcos. Os gravados remiten se cadra aos séculos XVII e XVIII e poden ser testemuñas de acontecementos dramáticos: os ataques piratas e corsarios á costa galega durante esa época. A principios do século XVII, tras a incursión coruñesa de Francis Drake, o goberno do Reino de Galicia organizou quendas de vixilancia en lugares prominentes do litoral desde os cales alertar da presenza de escuadras inimigas. De feito, na tradición oral de Malpica gárdase a memoria de que a capela de Santa Mariña, nas Sisargas -que se observan maxestosas desde Nariga- foi destruída nun destes episodios. E se cadra a fortificación das Barreiras, que se eleva nun penedo tamén no camiño de Nariga, moi preto do faro, pode responder tamén a esta necesidade de espreitar o mar.

TOURIÑÁN: O CASTELO DAS MAREAS VIVAS
Descendendo na costa chegamos ao cabo Touriñán, o extremo máis occidental do continente europeo. A importancia da Insua (que así é como coñecen os veciños toda esta península erma na que está o faro) é enorme. Pertencía no século X á familia de San Rosendo. Cando esta figura fundamental da Galicia medieval fundou o mosteiro de Celanova, regaloulle -xunto con boas facendas, terras fértiles, dereitos de pesca de río e outras riquezas- a propiedade deste desolado lugar. Por que? Que valía tanto aquí, na Insula Tauriniana, como así a chaman nos documentos medievais?
Teño ido moitas veces a Touriñán tentando atopar que lle vía o noso San Rosendo a este lugar hai mil anos. Xa lles adianto que aínda non conseguín sabelo, pero, coma no caso das meigas, algo hai. Voulles contar un segredo: desde o faro diríxanse polos camiño de pé á esquerda, cara ao sur, bordeando os cantís. Non van tardar en atopar un lugar espectacular: unha illa batida por grandes ondas, que ás veces gabean polos penedos e lle crean unha temible coroa de escuma. Pois nesa illa hai un castelo medieval (aínda que non sexa doado de ver). Con pouca visibilidade, afastado de camiños, sen un porto natural, o sentido dese castelo é para min todo un enigma, ademais de ser -queden con isto- o xacemento arqueolóxico máis occidental de Europa. A primeira vez que tentei cruzar ata el levei un susto. As correntes que pasan pola canle que separa o castelo do continente son moi rápidas. A marea comezou a subir a toda velocidade e vímonos saltando frenéticos de pedra en pedra para non quedar atrapados polo mar. Non é broma ningunha. Mellor tentar especular desde a ribeira ou agardar ás mareas vivas. 

 

FISTERRA: O APETITO DA ORCA VELLA

Descendendo ao sur, pasamos da fin da terra real (Touriñán) á fin da terra oficial, que non é outra que o cabo Fisterra. Este lugar lendario atesoura tantos misterios coma días da semana. No acceso ao cabo atopamos un desvío ás ruínas da capela de San Guillerme, un eremitorio medieval que conta cun auténtico centro de fertilidade. Nun sepulcro ao carón da antiga capela, as parellas estériles xacían para poder solucionar o seu problema. A xulgar polos gastados que están as beiras do sepulcro, o sistema debeu ser empregado con frecuencia.

As extremas do mundo deben espertar o apetito sexual. Unha das lendas máis fascinantes da costa galega sucede aquí. Neste mesmo monte Facho do faro atópase soterrada a Orca Vella, a quen coñecemos por relatos de peregrinos do século XVI. Tratábase dunha muller monstruosa e devoradora de nenos que, despois de vivir 176 anos, decidiu morrer e soterrarse a si mesma nunha tumba que cavou no monte. Pero como lle apetecía levar compaña masculina para o descanso eterno, agarrou un pobre pastor que pasaba por alí e meteuno con ela na tumba. Cando os outros pastores tentaron ceibalo, un gran número de serpes saíu da tumba e tiveron que desistir. Desde aquela, todo aquel que perturba o sono eterno da Orca Vella morre antes dun ano. Será por iso que a localización da tumba se perdeu para sempre. En todo caso, avisados quedan.

TESOUROS E GATOS NO MONTE LOURO

O final deste percorrido lendario lévanos ao Monte Louro, na boca da ría de Muros e Noia. O pequeno faro que está na súa extrema lémbranos a situación estratéxica deste singular monte que se eleva sobre o mar máis de 240 metros. No Monte Louro hai tantas lendas e historias coma pedras. Na Historia Compostelana, a crónica do século XII, cóntase que aquí se refuxiaban os piratas cando atacaban a costa. E no alto do monte, tras unha dura subida, atopamos as ruínas da capela da Madalena e dunha garita de vixilancia do século XVIII. Máis agochado está outro misterioso lugar: Os Profundos, unha cavidade granítica na que se garda un tesouro protexido por un boi que brúa nas noites de temporal. Os mariñeiros estaban convencidos da existencia de todo un mundo submarino, vinculado a unha cidade mergullada. Así dicían: «Desde a punta de Monte Louro a Ximiela, hai máis ouro ca terra».

Con todo, o principal tesouro que hai no Monte Louro, cando menos para min, está na miña memoria, e contado soa tan fantástico coma todas esoutras historias. No barco do meu avó andaban a pescar diante do monte unha mañá, cando viron un gato fermoso, brillante e grande atrapado nun penedo, rodeado polo mar, mentres subía a marea. Os mariñeiros sentiron mágoa do animal e foron rescatalo.

O gato pasou para o barco e volveron con el a Palmeira, onde o bicho se dedicou a vivir estupendamente, pasando de casa en casa e gañando sona pola súa intelixencia, da que se contaban todo tipo de anécdotas. Así lembra o meu pai unha: «De aquela as portas das casas estaban sempre abertas. Un día volvemos a casa e descubrimos que o gato de Monte Louro dera levantado a tapa da pota do caldo e estaba a papar nel». Se cadra o gato do Monte Louro era tamén un animal encantado dos Profundos!

A costa galega aínda segue centos de quilómetros ao sur. Cada faro, que marca o mar coa súa secuencia luminosa propia, garda tamén territorios de vellas e antigas historias. Tamén nas Rías Baixas. Pero esa será outra viaxe.

En Ortigueira será difícil resistirse a tirar unha fotografía do banco de Loiba, situado no alto dos cantís e que está considerado o máis fermoso do mundo, desde onde gozaremos dunha panorámica única da costa. Pode ser un excelente punto de descanso despois de aventurarse na xeorruta dos volcáns e gozar do Atlántico de xeito activo. Nesta zona temos a posibilidade de realizar tamén a ruta das Lavas e a dos Penidos, ideais para afondar nos misterios do noso planeta.

O turismo activo é un vector fundamental deste proxecto que ten a xeoloxía como fío condutor, que no caso do concello de Valdoviño ofrécenos a posibilidade de vivir intensamente a experiencia atlántica. O surf vai ser o referente na zona, por mor da ampla variedade de praias dispoñibles. Ademais, é posible facer xeorrutas pola faia da praia de Campelo, a través das rochas subvolcánicas na península do Portiño, ou a través dos vulcanismos na praia de Rodo en Pantín. As panorámicas que se divisan son únicas e desde os mellores puntos pódese apreciar as peculiaridades da costa, os cantís de Cedeira e a inmensidade do océano Atlántico.

Xunto a todo isto, o proxecto busca situar no primeiro plano a excelente gastronomía da zona, baseada en produtos próximos de máxima calidade como os peixes, os mariscos, as carnes, a horta, os lácteos, o mel etc. Todos os sentidos gozarán aquí dunha cociña de fusión que pon en valor a esencia da tradición galega, nunha experiencia slow food cociñada a lume lento, coidada na elaboración e comprometida co bo comer. Os berberechos de Cariño, os percebes ou o peixe sapo de Cedeira, a chanfaina de Cerdido, as carnes de Moeche, o polbo de Ortigueira, o requeixo e as carnes de San Sadurniño ou o bonito en rolo de Valdoviño son algúns dos pratos estrela do territorio, as súas esencias.

O norte da provincia da Coruña convídanos a unha viaxe ao interior da terra, que chega ao máis profundo do noso ser.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Cabo Ortegal

150 150 CORALIA

Cabo Ortegal

Proxecto Xeoparque

Sección de Promoción e Desenvolvemento Turístico da Deputación da Coruña I Publirreportaxe
Xurxo Freyre & Asociación para a Xestión do Proxecto de Xeoparque do Cabo Ortegal I Fotografías

Atravesar a Serra da Capelada e tomar unha panorámica desde o miradoiro de Vixía Herbeira, a 615 metros do nivel do mar, ou ir en vida a Santo André de Teixido. Sentar no banco de Loiba, o que segundo din é o máis bonito do mundo, ou contemplar a inmensidade do océano Atlántico ao compás do faro de Punta Frouxeira escoitando o romper das ondas nos cantís. Isto non é máis que o prólogo á viaxe ao interior da terra que ofrece o proxecto Xeoparque do Cabo Ortegal, ademais dunha oportunidade para coñecer en primeira persoa as peculiaridades dun territorio capaz de contar millóns de anos de historia a través dos seus solos, formacións rochosas e paisaxes mariñas.

 

É un proxecto polo que aposta a Deputación da Coruña dando o seu apoio económico, axudando os concellos integrantes e participando dun xeito activo na xestión e desenvolvemento que se está a levar a cabo para a consolidación do mesmo. A meta é conseguir que esta ‘marca de calidade’ sirva como instrumento para educar, divulgar e unir a sociedade local, situando no primeiro plano o valor científico do territorio, e xere unha experiencia turística de primeiro nivel que, finalmente, afiance o retorno sustentable dos seus beneficios, é dicir, a conservación do patrimonio e o desenvolvemento turístico.

Trátase dun territorio situado cara ao extremo setentrional da provincia coruñesa, nas comarcas de Ferrolterra e Ortegal, que custodia e exhibe un patrimonio xeolóxico tan singular que está en proceso de candidatura á prestixiosa figura de Xeoparque da UNESCO. Con este proceso quérese conseguir un recoñecemento dirixido á conservación e divulgación dos ámbitos territoriais que posúen unhas características xeolóxicas e unha riqueza etnográfica, ecolóxica e cultural asociada a estes ‘xeo-sitios’. Os concellos de Cariño, Cedeira, Cerdido, Moeche, Ortigueira, San Sadurniño e Valdoviño son os integrantes do proxecto.

 

A oferta turística é moi variada en cada un dos concellos, dando oportunidade de descubrir e aproveitar a visita ao máximo. Partindo do turismo xeolóxico as posibilidades de realizar rutas para coñecer as peculiaridades do complexo que conforma o proxecto de Xeoparque son múltiples.

Cariño ofrécenos un bo xeito de coñecer esta parte da costa: asomármonos á Ría de Ortigueira e deixarnos levar polo vento que sopra na parte setentrional da península. Aquí é posible realizar diferentes rutas para observar a magnitude dun territorio conducido pola xeoloxía, nos miradoiros de Miranda ou no emblemático faro do Cabo Ortegal. A fauna tamén vai formar parte da experiencia xa que se trata dun contorno no que podemos avistar gran variedade de aves, ao igual que ocorre en Valdoviño.

No concello de Cedeira é posible descender aos pés dos cantís máis altos da Europa continental para coñecer de primeira man a única praia de area negra no mundo de orixe non volcánica; tamén é moi recomendable realizar percorridos pola parte alta dos cantís e o litoral, nunha viaxe ao interior da terra marcada en dúas das súas rutas polo granate e o cromo. Existe tamén unha empresa local que se dedica a realizar visitas en barco por este treito de costa que vai de Cedeira á Punta do Limo, desde onde se divisan os famosos aguillóns da Costa de Ortegal. Así mesmo é posible realizar rutas preto de Punta Frouxeira para coñecer os atractivos dese tramo de costa que non deixa indiferente a ninguén.

 

 

O territorio ofrece lugares únicos como Cerdido, por onde pasa o Camiño a Santo André de Teixido, o punto de peregrinación máis antigo de Galicia. Xunto á inesquecible experiencia de percorrer este camiño, poderemos gozar do atractivo único das Minas da Barqueira -testemuño da actividade humana na zona- ou das Fragas dos Casás, onde gozaremos dunha vexetación autóctona cada vez máis difícil de atopar.

En Moeche podemos visitar a mina de Piquito, seguindo unha xeorruta que nos permitirá descubrir as peculiaridades agochadas baixo a terra, nunha experiencia ao máis puro estilo mineiro. Por outra parte, para quen desexe viaxar no tempo, unha boa opción será visitar o castelo medieval, onde será doado revivir as revoltas Irmandiñas. Moi preto, en San Sadurniño, atopamos outro exemplo deste tipo de construcións, o castelo de Naraío, de orixe medieval e vinculado á familia dos Andrade. É, sen dúbida, un plan ideal para compaxinar cunha xornada de ruta pola Serra do Forgoselo, na xeorruta das Pías.

En Ortigueira será difícil resistirse a tirar unha fotografía do banco de Loiba, situado no alto dos cantís e que está considerado o máis fermoso do mundo, desde onde gozaremos dunha panorámica única da costa. Pode ser un excelente punto de descanso despois de aventurarse na xeorruta dos volcáns e gozar do Atlántico de xeito activo. Nesta zona temos a posibilidade de realizar tamén a ruta das Lavas e a dos Penidos, ideais para afondar nos misterios do noso planeta.

O turismo activo é un vector fundamental deste proxecto que ten a xeoloxía como fío condutor, que no caso do concello de Valdoviño ofrécenos a posibilidade de vivir intensamente a experiencia atlántica. O surf vai ser o referente na zona, por mor da ampla variedade de praias dispoñibles. Ademais, é posible facer xeorrutas pola faia da praia de Campelo, a través das rochas subvolcánicas na península do Portiño, ou a través dos vulcanismos na praia de Rodo en Pantín. As panorámicas que se divisan son únicas e desde os mellores puntos pódese apreciar as peculiaridades da costa, os cantís de Cedeira e a inmensidade do océano Atlántico.

Xunto a todo isto, o proxecto busca situar no primeiro plano a excelente gastronomía da zona, baseada en produtos próximos de máxima calidade como os peixes, os mariscos, as carnes, a horta, os lácteos, o mel etc. Todos os sentidos gozarán aquí dunha cociña de fusión que pon en valor a esencia da tradición galega, nunha experiencia slow food cociñada a lume lento, coidada na elaboración e comprometida co bo comer. Os berberechos de Cariño, os percebes ou o peixe sapo de Cedeira, a chanfaina de Cerdido, as carnes de Moeche, o polbo de Ortigueira, o requeixo e as carnes de San Sadurniño ou o bonito en rolo de Valdoviño son algúns dos pratos estrela do territorio, as súas esencias.

O norte da provincia da Coruña convídanos a unha viaxe ao interior da terra, que chega ao máis profundo do noso ser

 

Queres ollar outros contidos relevantes?

Arte en Carballo

150 150 CORALIA

Arte en Carballo

Redebuxando a paisaxe 

Redacción ROBER AMADO

Chamábase Cynthia Custuss. Gustáballe moito, tanto que ía polas paredes de toda a veciñanza escribindo «Cornbread ama a Cynthia». A el gustoulle o de Cornbread ‘pan de millo’ que lle puxera o cociñeiro do reformatorio ao que fora ata que o soltaron en setembro de 1967. Tiña catorce anos e era do norte de Filadelfia, e ata entón, cada vez que entraba no comedor preguntaba polo pan de millo que tantas lembranzas lle traía da súa avoa. Que fas aquí, Cornbread?, choutáballe o cociñeiro en canto podía. Pero a Darryl McCray gustoulle tanto que pensou que a mellor maneira de demostrarlle o seu amor a aquela moza era que todo o mundo o soubese. Moitos anos despois converteríase nunha corrente artística en todo o mundo grazas á mellora das técnicas, como a pintura por aerosol, e Cornbread chegaría, segundo conta a lenda, a pintar o avión no que ían os Jackson 5. Pero o graffiti comezou así. Por rebeldía. Por amor.

 

Helen | Elisa Capdevila
Fotografía | Turismo Carballo

Cando en Carballo dúas grandes mulleres pensaron en facer rebeldía nas paredes grises da vila pensaron que a mellor maneira era mostrando amor pola natureza. Foi en 2013 cun mural enorme feito de follas de carballo na Rúa do Sol. Paula Fraile e Roberta Venanzi creron que mellor era facelo no exterior do casco urbano. Se ía ser un comezo pequeno, que fora humilde e xeneroso. Co paso do tempo sería unha revolución que todos os anos xunta artistas de todo o globo para lle provocar un ‘stendhalazo’ a todo aquel que vaia visitar Carballo. A primavera énchese de cores e de actividades culturais que impregnan toda a vila. E todo comezou cun só debuxo feito mural a escasos metros do río que cruza a localidade.

Ao ano seguinte xa puido verse traballar artistas dos concellos veciños e de catro países do resto do mundo. E Paula incorporou na súa obra Psicodelia os vellos murais publicitarios así como as humidades dunha vella fachada da zona de Catro Portas (Rúa Baixa) coma se fora o seu sangue. E Roberta fixo da fachada traseira da estación de buses harmonía onde non a había, con figuras fluídas que percorren os poros da parede coma un viaxe a ningures (núm. 7 da rúa Pontevedra). Cores que van camiño da paranoia dentro dun cervo como as da artista xaponesa Elin Kawa que nese mesmo segundo ano fixo nunha das escolas históricas de Carballo, a de Pacita (na rúa Alfredo Brañas, 39). Ou o Amañecer de Laura Tova (rúa Vázquez de Parga, 116-126), feito nunha parede rugosa e sen branquear, poñendo no medio un oso branco e xogando coa simetría para falar do amor a cada día que empeza. Ou o canto da carballesa Alita á épica da creación bíblica do mundo en sete días, nas oficinas do Padroado Deportivo Municipal (rúa Vila de Corcubión s/n). Ou a viaxe onírica que a artista india Samia Singh quixo dedicarlle á vila a través dos recordos dos veciños e as anécdotas que a ela lle contaban mentres pintaba o mural da Rúa Coruña.

Que as actividades artísticas que engloba a corrente Derrubando Muros, que inclúe o certame Rexenera Fest, teñen a intención de atraer a atención do respectable público é algo que non nos escapa. Pero Carballo é un deses lugares que, ás veces, é o centro do mundo, algo do que non somos capaces de caer na conta. En 1843 afundiuse nesta costa o RMS Solway. A perda foi tan grande que iniciou o proceso de xeración de sinais marítimas na costa galega e deu a coñecer ao mundo a perigosidade do noso mar. O mar, sempre o mar, que dá cheiro ata as pedras e silencia as mentes máis intensas, bríndanos o agasallo de praias perfectas para practicar o surf ou para gozar paseniño, mentres a area se nos mete entre as dedas. Por riba da praia de Razo situase o monte Neme, lugar perigoso convertido nunha paisaxe lunar cando na segunda guerra mundial foi o punto máis importante da extracción do volframio, que levou a provocar unha guerra diplomática entre os aliados e os nazis chegando a encher de espías a vila. 

A orixe | Mou
Fotografía | Turismo Carballo

Fina de Carballo | Yoseba MP
Fotografía | Turismo Carballo

Espello | Animalitoland
Fotografía | Turismo Carballo

Malia que Carballo tivo un plan urbanístico que foi un modelo que había que seguir nos anos 20, o afán construtivo desmedido dos anos 70 botou a perder moito do encanto que tiña esta poboación. Por iso botáronse a loitar contra o feísmo enchendo os espazos grises de cor. Agora, toda a vila é un museo ao aire libre. Tanto que as rutas fanse polas rúas ateigadas de tendas e restaurantes mentres un deixa pousar a vista nalgún mural, como podemos apreciar entrando na web do concello que recompila todas as obras e artistas que as compoñen. A primeira ruta podería saír do punto de información de Carballo, situado na unión das rúas Martín Herrera e Sol, para logo subir pola Rúa Jacinto Amigo Lera e ver dúas das obras do segundo ano -a feita por Samia Singh e a de Llorente e Fernández sobre Carapuchiña feroz-, antes de xirar pola Gran Vía e ver a incrible A Feira de Isabel Fernández, que se fixo con cerámica moldeada a man. Despois poderiamos percorrer a Rúa Gravador Manuel Facal, onde están as obras de Santi Picos e ATaracido, antes de xirarmos pola Rúa Vila de Negreira para quedar prendidos do bico de Natalia Rak (I missed you), do mural de O’ Mighelo sobre o circo da vida, e marabillarnos coa impresionante Fina de Carballo de Yoseba MP, antes de rematar nas follas de carballo do primeiro ano. Esta ruta comeza nun punto quente do que é difícil saír. No núm. 20 da rúa Martín Herrera está unha desas tabernas de toda a vida, a taberna O Mexillón, na que podemos dar boa conta duns berberechos cun viño branco fresquiño apoiados nun bocoi. Ou quedar atrapados nos pratos da viñoteca A de Pako (rúa Coruña, 12), cunhas racións de polbo á feira e navallas, ou sentarnos á mesa para degustar os peixes que só a Costa da Morte pode ofrecer. No núm. 12 da rúa Hórreo, preto da obra da artista Samia Singh, temos a tasca A Pedra onde as racións son moi boas e variadas, e cómpre prestarlles atención aos pratos que só se fan por encargo, coma a pescada rechea de gambas ou o bacallau con boroa e bacon, perfectos para os que visitamos con tempo a terra. As cousas boas, coma o caldo, levan horas.

A ruta do Chorís comeza na obra Sen título de Lidia Cao, que fala da infancia roubada nun mural inmenso cheo de intensidade, na Rúa Vila de Negreira. Despois deberemos xirar á esquerda pola Rúa da Vila de Ordes, e seguir a avenida de Bergantiños ata a Rúa Vila de Laxe. Artistas como Emi de las Heras ou Laura Tova firman obras nesta zona (onde abre as súas portas a recoñecida brasería Carballo). Logo de coller a Vila de Corcubión, continuaremos pola Rúa Muíño ata a avenida Bergantiños, onde aos pés dos depósitos de auga o ‘graffiteiro’ Spock fixo un dos seus obradoiros. Se antes de chegar o apetito pode con nós, na rúa Reus está unha das paradas gastronómicas obrigatorias da vila, o restaurante Pementa Rosa, na que paga a pena saborear a súa pescada do pincho con caldiño de nécora, ou probar o arroz negro con luriñas e alioli. Se ben todo o que vén do mar está bo, os mexillóns en escabeche con algas só poden cualificarse de manxar.

Carapuchiña feroz | Carlos Concheiro & Susana Llorente
Fotografía | Xulio Gil

Os Saltimbanquis de Emi de las Heras, feitos no segundo ano, recíbennos na ruta Rego da Balsa, xunto á Psicodelia da que falamos, de Paula Fraile, as dúas na Rúa Baixa. Preto da vella estación de buses, na Rúa Pontevedra temos unha concentración moi alta de obras de arte feitas nos diferentes anos, desde obradoiros e clases maxistrais ata obras escultóricas como a de Isaac Cordal. No núm. 8 da rúa Fábrica abre as súas portas o Mesón de Carmiña onde poderemos saborear unha excelente peza de carne. E, se seguimos pola Rúa Chile atoparémonos co impresionante mural de Isaac Mahow, que mestura as súas influencias dos contos infantís e o humor absurdo, da escultura e a animación, nesta imaxe do silencio no medio da treboada, e ao xirarmos cara á rúa Buenos Aires, atoparemos a Mon Lendoiro e o seu persoal camiño, e a Sabek e o seu mural inmenso cheo de cores, nunha clara alusión á intensidade do natural. E sempre poderemos tornar ao comezo da ruta e parar na Esmorga (Ponte da Pedra, núm. 18) e mesturar sabores únicos, probando os tacos mexicanos, os callos da avoa Chucha e o wok oriental de tenreira e shiitake nun local que leva dous anos facendo arte coas potas.

A ruta do Pazo da Cultura ten a maioría das obras concentradas no cadrado que forman as rúas Pan, Luís Calvo, Ponte e a avenida Cristina. Na Luís Calvo, ademais, sería boa idea facer unha parada técnica para probar un bo viño na viñoteca Anfora. Aquí agardan a obra inspirada polos cantís, baixíos e faros da Costa da Morte que fixo Millo, a figura humana do grupo italiano Jorit, a Petra Mater como representación das virtudes milagreiras desta terra chea de lendas feita polo arxentino Bosoletti, a forza animal da obra do artista chinés SATR, ou a deconstrución da arte clásica no mural máis grande feito ata o momento polas mans do dúo artístico valenciano Pichiavo; unha ruta que tamén se detén no pazo da cultura diante da Morriña, do arxentino Hyuro. Seguindo o camiño do río Anllóns, na rúa San Pedro temos a obra de Lula Goce, e máis cara ao sur, na rúa Alexandre Bóveda, as obras dos artistas Sekone e Curiot.

E a ruta A Milagrosa concentra case todas as súas obras preto do Fórum, onde pousan a súa arte nomes recoñecidos como o alemán Case Mclaim, os cataláns Saturno e Aryz, o portugués Bordalo II, o valenciano Dulk, a arxentina Milu Correch ou a galega Cristina Castro. Aquí tamén atoparemos a ‘catedral’ das costeletas, o restaurante Río Sil (Río Sil, núm. 43), que nos fai salivar con só pensar nos seus asados.
É Carballo un concello que posúe a beleza e a forza dos cabalos salvaxes, como se aprecia ao asomármonos ás súas furnas, uns túneles que teñen algo de suspiros melancólicos, ou ao sentir baixo os nosos pés a forza dun volcán en forma de augas termais —visitar o balneario de Carballo é sempre unha idea excelente— ou de férvedas, que teñen a súa propia ruta —entre as de Ramil-Rus e San Paio-Entrecruces. En Carballo os nosos sentidos van gozar dunha festa continua, dunha experiencia irrepetible, que só imos poder gozar aquí, nunha das capitais mundiais da arte mural e na capital galega da modernidade.

Sen título | PichiAvo
Fotografía | Turismo Carballo

Sen título | SATR
Fotografía | Turismo Carballo

Queres ollar outros contidos relevantes?
Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido