•  981 806 528 & 670 594 685 info@coralia.gal

Actualidade

CES

150 150 CORALIA

CES

GALICIA

                                                                                                                                                                                                  Alfonso VIII

O CONSELLO ECONÓMICO E SOCIAL DE GALICIA E OS DEREITOS LINGÜÍSTICOS

O uso e presenza da lingua propia en todos os ámbitos da vida social, tamén a económica é unha característica común dos países desenvolvidos. É indicativo da confianza nas propias capacidades e da mellor posibilidade de transmitilo aos demais.

Dende o Consello Económico e Social de Galicia entendemos débese dar maior contido legal e formal ao dereito xa recoñecido dos galegos e galegas a usaren a lingua propia de Galicia nas relacións que manteñen entre e coas empresas como clientes e clientas, consumidores e consumidoras, e usuarios e usuarias, e para garantir materialmente, na práctica, o exercicio pleno dese dereito recibindo na mesma lingua todo tipo de información tanto na sinalización como na atención oral e escrita, consonte ao disposto na Carta Europea de Linguas Rexionais ou Minorizadas, ratificada polo Estado español en 2001; ao sinalado no Título VI da Declaración Universal de Dereitos Lingüísticos asumida en 1996 e concretado no Protocolo de Donostia para a Garantía dos Dereitos Lingüísticos; e no Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega, aprobado unanimemente en 2004 e desenvolvido no seu Sector 4 – Economía polo Plan de Dinamización da Lingua Galega no Tecido Socioeconómico do ano 2016.

A posibilidade de desenvolvermos unha vida plena en galego é condición esencial para a normalización lingüística. Os poderes públicos galegos teñen a obriga legal de garantir o dereito a usar o galego e, xa que logo, de combater a falsa naturalidade do tratamento do galego como lingua menor no seu propio territorio. Por iso, deberán promulgar medidas legais para a igualdade real e efectiva da nosa lingua. Ademais, contribuirase de xeito activo desde a administración pública e todo o sector público galego á eliminación de prexuízos mediante campañas de concienciación cidadá e educativas, mais sobre todo asegurando a presenza da nosa lingua e dando exemplo ao contratar con empresas que, á súa vez, garantan o exercicio do dereito elemental de empregar  a lingua propia no propio país.

A lingua ao estar regulada por un marco xurídico que recoñece a un tempo obrigas e ampara dereitos de uso, debe avanzar nunha mesma dirección. As organizacións presentes no CES consideran que a promoción, impulso e potenciación do galego, debe ser permanente, continua e decidida en todos os seus ámbitos de actuación, especialmente no apartado institucional.

A normativa vixente como a Lei 1/2010, do 11 de febreiro, ou a Lei 2/2012, do 28 de marzo, galega de protección xeral das persoas consumidoras e usuarias, recolle o dereito á atención oral e escrita en galego, mais esta regulación non ten un desenvolvemento concreto, co que inda en moitos ámbitos da vida cotiá de Galicia resulta dificil acceder aos diferentes servizos empregando a lingua propia. Esto leva a que o usuario, ou usuaria, deba cambiar a lingua que emprega, se non é comprendido. Esta circunstancia tamén dificulta a formalización das xestións en lingua galega pola falta de dispoñibilidade de modelos contractuais ou formularios na lingua propia.

Foro do bo burgo de Castro Caldelas, privilexio dado polo rei Afonso VIII. Primeiro documento real en lingua galega. Allariz, 1228.

Esta ausencia dun desenvolvemento que fixe o contido mínimo dos dereitos lingüísticos nas relacións comerciais provoca situacións de vulnerabilidade e indefensión no uso do galego nas relacións comerciais, que afecta ao empresariado mais tamén a consumidoras e a consumidores. Vese así relegada a opción lingüística malia ser o galego a lingua propia e maioritaria de Galicia e gozar dun status formal de cooficialidade ao tempo que contribúe á deslocalización de servizos esenciais como os atendidos a través de centros de chamadas.

Os procesos de dixitalización no ámbito económico e social, así como o incremento do uso das novas tecnolxías e as novas formas de relacionarse, non deben significar unha perda de presenza do idioma galego como vehículo de relación, comunicación e sinal de identidade da nosa cultura, mais ben novas oportunidades nas que o conxunto de Galicia e a súa lingua non poden ficar atrás. A aceleración deses procesos, como consecuencia da irrupción da pandemia da COVID-19, precisa dun aumento significativo de acción e compromiso dos poderes públicos que debe sensibilizar as institucións e á sociedade en xeral na procura dun maior apoio ao uso do galego na totalidade dos ámbitos económicos, sociais e institucionais, para garantir a presenza da nosa lingua e o dereito real de uso por parte do conxunto da sociedade.

É imprescindible que as institucións públicas fomenten o uso da lingua galega en todos os ámbitos, pero tamén que as organizacións sociais teñan parte activa na mobilización das súas bases sociais,  facendo posible que esa franxa social que ten liberdade para exercer os dereitos lingüísticos non deserte da lingua galega e impulse o seu uso.

O Consello Económico e Social de Galicia apoia e apoiará todas as iniciativas conducentes a potenciar, promocionar e impulsar o emprego do galego no funcionamento cotiá da institución, así como nos ámbitos económicos e sociais.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Nace a Guía de Viaxes de Galicia

150 150 CORALIA

Nace a Guía de Viaxes de Galicia

Ao abeiro dos Fondos Xacobeo 21

Redacción CORALIA
Fotografías de MARTÍN LAGOA

Prensentouse en rolda de prensa a GVG, unha guía para os galegos e galegas, na emblemática casa de xantar O Dezaseis, feita ao abeiro do Fondo de proxectos culturais Xacobeo 2021.

Valentín García, secretario xeral de Política Lingüística, destacou a calidade do proxecto así como o benificioso que supón para a cultura galega a creación deste Fondo e como o mesmo se converte nun motor dinamizador para o país. Por outra banda, a actriz e presentadora, Estíbaliz Veiga suliñou a riqueza que posúe Galicia para atraer turismo “vegui” e como os distintos xeitos de vivir a espiritualidade teñen cabida na nosa terra.

 

O prestixio e recoñecemento social acadado por Coralia como revista das tendencias de Galicia desde a saída do primeiro número en xaneiro de 2016, anímanos a lanzar esta guía de viaxes, unha publicación de luxo de periodicidade anual dedicada integramente ao sector turístico, na que os contidos e a aparencia  seguirán a coidarse ata o máis mínimo detalle. 

A Guía de Viaxes de Galicia quere ser o mellor miradoiro ao que poder asomarse para gozar da diversidade turística galega neste 2021, e polo tanto unha magnífica ferramenta de promoción para o sector neste ano Xacobeo 2021, dentro de Galicia, e tamén fóra. 

A Guía dará a coñecer e promoverá as máis atractivas experiencias lúdicas e turísticas que hoxe en día se poden vivir dentro da nosa terra, propostas que procuran a excelencia e que aproveitan a capacidade competitiva do produto local para unha promoción global. 

Como xa ven facendo a Revista de tendencias de Galicia, a Guía de viaxes de Galicia mostrará ese país do os galegos e as galegas nos sentimos orgullosos: unha terra rica na que se mesturan tradicións de vello e propostas innovadoras; unha terra chea de tesouros na que aínda queda moito por descubrir. Por iso, nesta primeira edición, a Guía de viaxes de Galicia poñerá o seu foco nos lugares, profesionais, espazos e experiencias que a día de hoxe fan da nosa terra o mellor destino do mundo.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Coralia núm. 18

150 150 CORALIA

Coralia núm. 18

Regresamos cun número excepcional para festexarmos o quinto aniversario de Coralia!

Por ÁLEX REGUEIRO
Director de comunicación de Miranda Priestly, S.L.

Miranda Priestly, empresa editora da revista Coralia, presenta a primeira Guía de Viaxes de Galicia, unha coidadísima publicación de periodicidade anual que, ao longo de 116 páxinas, analiza os destinos, propostas e plans que farán da comunidade galega o destino máis desexado de 2021.

A Guía de Viaxes de Galicia (GVG) edítase ao abeiro do Fondo de proxectos culturais Xacobeo 2021 da Xunta de Galicia, e xorde como un achegamento á cultura da viaxe e ao mundo do turismo en Galicia que combina novos enfoques informativos e formulacións conceptuais orixinais.

A primeira edición de GVG fíxase como fin principal captar o interese das galegas e galegos que desfrutan percorrendo as infinitas Galicias que hai na nosa terra, un obxectivo ambicioso que, ao mesmo tempo, supón a oportunidade de ofrecer unha visión verdadeira e xenuinamente galega aos visitantes que elixan Galicia como destino en 2021.

2020 fixo agromar novas necesidades e dinámicas sociais que no ano 2021 se trasladarán indubidablemente ao mundo da viaxe. Como certifica a GVG, a experiencia personalizada será a protagonista indiscutible de viaxes e vacacións que promoverán a singularidade e a exclusividade, xa sexa para gozar dun solpor nas Torres de Oeste, dun polbo ao sal en Ourense ou dunha noite baixo as estrelas da Teixeira.

Os mellores plans para vivir Galicia inclúen unha viaxe ao país das mil romarías, a ruta das fariñas, historias de faros, rutas de bos soños, rutas de 5 leguas e visitas á arca do tesouro de Monterrei, Carballo, A Estrada, Lalín, Padrón, o proxecto Xeoparque do Cabo Ortegal ou Ourense.

A Guía de Viaxes de Galicia de Coralia é resultado do talento e bo facer (e do grande amor pola terra) de destacados profesionais da viaxe, xornalistas especializados, escritores e fotógrafos de primeira división, entre os que se figuran Manuel Gago, Jorge Guitián, Alberto Barciela, Estíbaliz Veiga, Rober Amado, Tino Martínez, Laura Ramos Cuba ou Armando Requeixo.

En 2021, Coralia vólvese máis viaxeira ca nunca para vivir ao grande o ano de Galicia!

 

Elena Ferro

150 150 CORALIA

Elena Ferro

Ás nos pés

Entrevista de ANA GARCÍA
Fotografías de ELÍAS OTERO

Con moitísimo tesón e un amor infinito por un oficio que na súa casa leva pasando de pais a fillos máis de cen anos, Ferro foi quen de lle dar nova vida ao noso calzado máis tradicional, achegándolle deseño, liñas orixinais e unha adaptabilidade total aos gustos de cada cliente. Despois de 25 anos de éxitos e de recibir recoñecementos como o Premio Nacional de Artesanía 2019, a zoqueira de Merza segue a ter os pés na terra e segue a elixir o seu propio camiño, sen présas, pero sen pausas, consciente de que é da súa autenticidade da que xorde ese equilibrio entre tradición e vangarda que namora homes e mulleres por todo o mundo. Visitamos o seu obradoiro de Vila de Cruces (Pontevedra) a piques de entrar no período con máis encargas do ano, cando a chuvia e o frío volven encher corredoiras, rúas e prazas coas cores e o estilo inigualable de Eferro.

Zocos e pan de millo foron durante séculos sinónimo de dificultades. De que o serían hoxe?
Sono do rescate da nosa cultura. Tanto os zocos coma o pan de millo dignifican o noso pasado. A finais dos anos 70, por mor dos cambios sociais, os zocos deixaron de demandarse.

Voso é o mérito de devolverlles a dignidade e o uso. Cales son os factores determinantes deste rexurdimento?
O traballo e o esforzo, a insistencia. Eu comecei a facer cambios no zoco tradicional no ano 95. Eses cambios que fun introducindo eran cambios necesarios. A xente acostuma pensar que un día me levantei, fixen zocos de cores e que, vaia, foi unha marabilla!, cando o certo é que foi necesario facer un traballo moi grande e moi complexo para conseguir que foran ben aceptados.

Que soños lle quedan por cumprir a aquela rapariga que paseaba polas terras do Deza subida a un John Deere 505?
Creo que o máis importante que podía facer polos zocos xa está feito: revivir o oficio e dignificar un calzado en desuso. Penso que non podo facer nada máis grande nin que me quede nada por facer, así que creo que, neste aspecto, os meus soños están cumpridos.

Traballar na aldea achégalle unha identidade especial ao teu traballo?
Na aldea pódese traballar con tranquilidade. Agora temos unha tenda na Coruña, pero antes só tiñamos o obradoiro, ata onde a xente comezou a vir e continuou a vir. Conseguir que a xente viñese ata a aldea para mercar no noso taller é un labor moi, moi importante, e como lle digo sempre á xente, aquí chegas e aparcas, non tes que estar buscando sitio para deixar o coche nin sofres estrés de condución nin nada. Para min, traballar na aldea só ten vantaxes.

Conquistar o público con zocos vén a ser algo así como facer que o lobo se namore da carapuchiña vermella. Nesta relación cal cres que é a clave para manter viva a paixón?
Pois… [colle aire], é crer no que fas! e tentar que a xente vexa o teu traballo! Eu sempre pensei que o calzado que protexeu do frío e da humidade os labregos e as labregas durante tanto tempo, non podía ser tan malo. Para min, foi e é un orgullo rescatar e poñer en valor o calzado da xente máis humilde.

En que se sustenta o voso éxito? A teimosía e o cariño polo tradición son dous piares importantes?
Si, claro, por suposto! O respecto á tradición é o principio de todo; é de aí de onde xorden o resto de traballos que facemos. Segundo a miña experiencia, con amor é como mellor se traballa.

Pintar a madeira ou cambiar a cor da pel semellarían verdadeiras tolarías a finais dos anos 90…
Si, claro. De feito, foi co que empecei. Daquela a xente pensaba que os zocos xa tiñan que ter desaparecido, así que cando empecei a pintar as madeiras de cores e a cambiar o zoco tradicional non o entendía, pero hai que ser insistentes e crer no que fas!

Cos zocos Voa mariquiña, voa gañaches o premio Antón Fraguas da Deputación da Coruña á innovación artesanal no ano 2010. Que supuxo ese galardón?
Ademais do recoñecemento, deume a oportunidade de demostrarlle á xente, incluso ao xurado dese certame, que os zocos non estaban mortos e que supoñían un eido cheo de posibilidades. Nas feiras de artesanía, en máis dunha ocasión, chegáronme a dicir que os zocos eran un calzado en desuso, polo que non se tiña moi en conta o seu valor. O premio permitiume demostrar que os zocos seguían vivos e que tiñan moito que andar.

«Creo que o máis importante que podía facer polos zocos xa está feito: revivir o oficio e dignificar un calzado en desuso. Penso que non podo facer nada máis grande nin que me quede nada por facer»

Hai un século o teu avó ía de casa en casa facendo zocos. Hoxe os zocos dos Ferro seguen caracterizándose pola personalización. Ata onde pode chegar?
É difícil sabelo. A pesar de que aquí temos moitísimos modelos en stock, á xente gústalle facer un traballo personalizado para ter máis exclusividade, así que non sei ata onde pode chegar a personalización. O que si sei é que este foi un factor importante á hora de funcionar mellor, á hora de ter máis clientes.

O tempo cambiou o uso e ata o territorio natural dos zocos. Agora paséanse orgullosos polas rúas e prazas das capitais, e a adaptación ás novas necesidades trouxo novas inclinacións e o uso, por exemplo, da abeleira. Hai marxe aínda para seguir rexuvenecéndoos?
Por suposto! No noso oficio hai marxe para seguir innovando, como fixemos cos zocos flexibles. No noso obradoiro usamos as madeiras que se usaban tradicionalmente, xa que son as que mellor van para as nosas condicións climáticas. Haber hai outras madeiras que tamén irían ben para facer zocas, como a da nogueira e o loureiro, pero que serían máis devastadoras por mor da súa escaseza. O que non se pode facer nunca é estancarse e acomodarse. Se pensas que o tes todo feito, aí está todo perdido!

En tempos, os negros eran os zocos dos domingos. Poderíase dicir que hoxe os vosos zocos están dando lugar a novos costumes? Hai en Galicia unha nova xeración zoqueira?
O uso que se lle dá agora mesmo aos zocos, a verdade, é cotián, tanto para ir traballar como para acudir a unha festa, a un evento etc. É un emprego moi diferente ao habitual hai quince anos, cando se empregaban para traballar no campo e, en menor maneira, para ir pola rúa. No rural, por desgraza, están caendo en desuso, mentres que nas vilas se ven cada vez máis. Tamén estamos a notar que cando un neno ou nena os leva ao colexio, outros nenos e nenas queren os seus zocos.

As vosas coleccións suman deseño e confort a partes iguais. Pero por onde van as preferencias dentro e fóra de Galicia?
Hai uns modelos que son os que máis se venden e que funcionan igual de ben aquí ca fóra, o zoco vermello liso, tamén o modelo Barrio, a cor café con leite… Pero non temos unha variña máxica! Ás veces fas un modelo que cres que se vai vender ben e, despois, non acontece así.

Ata as noivas optan polas túas creacións para o día da súa voda. Que cres que ten en común o voso público?
En común que son persoas, porque despois hai tantos gustos coma clientes. Cando chegan aquí ven a verdade, ven que non tento vender algo que non somos. No noso caso, o que ves nas redes sociais é o que ves aquí. O traballo que se fai nas redes, fágoo eu. Se me queres coñecer, nas redes podes ver o que fago e as cousas que me gustan, ou como me sinto ou o que atrae [ri], é iso, a verdade!

Cada día cativas a miles e miles de seguidores nas redes sociais. É Internet o teu mellor escaparate?
Si [é contundente]. Foi un grande impulso á hora de facer marca. Para un taller artesán é moi difícil lograr que a marca se recoñeza e, aínda que moita xente nos coñecía das feiras, non acontecía o mesmo coa marca. As montaxes para as redes, que comezaron como unha broma, fixeron que a xente espallase o que facía. Esta acción trouxo e trae moitos clientes ata Merza. E aínda que moita xente pensa que lle pagamos a unha empresa para facer isto, en realidade son eu quen o fai. Eu non teño coñecementos de fotografía, polo que recorro ao móbil. Capto o que o meu ollo ve.

Témosche escoitado dicir que a inspiración pode xurdir onde menos o esperas. Que pode ocorrer nun xantar familiar ou no parto dunha porquiña. Cal dirías que é ata agora o teu maior atrevemento?
Ao principio estas montaxes para as redes sociais eran consecuencia dun estado de absoluta efervescencia, pero logo de cinco anos realizándoas, ás veces xórdenme dúbidas de que poderei facer despois, aínda que ao final o resultado sempre vai ser unha instantánea dos meus sentimentos. O que tento transmitir é como me sinto en cada momento e o amor ten moito que ver con todo isto.

A actualización de formas e materiais é parella á evolución na xeito de mercar. Internet acabará por liquidar as feiras?
Non. As feiras foron e seguen a ser un lugar de encontro necesario.

En tempos, o coiro era o maior obstáculo para producir zocos. De cara ao futuro, cal pode ser o maior reto ao que lle deberá facer fronte unha zoqueira artesá?
No futuro deberemos respectar máis a natureza. O compromiso ecolóxico levaranos a empregar madeiras sostibles para lograr produtos sostibles.

Por último, se Elena Ferro fora uns zocos, que modelo sería?
Eu son, claramente, un zoco tradicional.

«Eu comecei a facer cambios no zoco tradicional no ano 95. Eses cambios que fun introducindo eran cambios necesarios. A xente acostuma pensar que un día me levantei, fixen zocos de cores e que, vaia, foi unha marabilla!, cando o certo é que foi necesario facer un traballo moi grande e moi complexo para conseguir que foran ben aceptados»

Queres ollar outros contidos relevantes?

Miguel Ángel Santalices Vieira

150 150 CORALIA

Miguel Ángel Santalices Vieira

«Galicia foi, é e será terra de heroes»

Entrevista de ÁLEX REGUEIRO
Fotografías de FRED IGLESIAS

Hai múltiples razóns que explican o porqué da alta valoración que de Miguel Ángel Santalices Vieira (Bande, 1955) teñen as súas señorías, pero independentemente dos motivos individuais ou do partido, todas coinciden en recoñecer o seu fondo compromiso coa nosa terra, coas súas xentes e coa institución que preside, a primeira de Galicia. Despois, hai quen fai fincapé no Santalices médico galeguista seducido pola política, quen non dubida ao cualificalo como o político humanista que máis sabe de sanidade pública, os que apuntan o seu bo ollo como coleccionista de arte, os que destacan o seu espírito viaxeiro, e tamén quen conta del que é o anfitrión perfecto.

Visitar o Parlamento de Galicia canda el proporciona unha visión moi nidia do necesario e a miúdo descoñecido traballo que nel se leva a cabo, mais tamén do orgullo e respecto que sente o seu presidente polo posto para o que foi elixido a comezos de 2016.

Co Pazo do Hórreo agardando as señorías que lidarán cos retos da XI lexislatura, o presidente Santalices ábrelle a Coralia as portas da cámara autonómica para darnos o seu diagnóstico do estado de saúde do parlamentarismo galego e para mirar cara a atrás e tamén cara a adiante.

Bande e o Xurés son as paisaxes da súa infancia. Din que os arraiáns teñen un carácter especial.
Si, é certo. Vivir nunha zona separada de Portugal por unha raia marca o devir da vida diaria nesa terra marabillosa e o devir do teu futuro. Pola miña terra refírese á historia dun científico estadounidense que sinalou o Xurés como o lugar onde faría a súa casa de producirse unha catástrofe ecolóxica… Non sei se a historia é certa ou non, pero o que si é certo é que aquela marabillosa serra confire un carácter especial.

Un neno non se levanta un día dicindo «De maior quero ser presidente do Parlamento de Galicia», ou si?
Non, un neno levántase dicindo que quere ser bombeiro ou que quere ser médico, que quere ser arquitecto ou fontaneiro. O encargo de ser presidente do Parlamento supón un mérito singular que no meu caso é consecuencia da marcha da nosa presidenta a Madrid, e non dun plan orquestrado para converterme en presidente.

Chegou a Santiago para estudar medicina a principios dos anos 70, como era aquel mozo?
A miña mocidade estivo condicionada pola procedencia rural porque, como o meu pai era boticario en Bande, fun moi prematuramente separado do ambiente familiar para ir estudar fóra, primeiro aos xesuítas de Vigo, logo a Ourense, e posteriormente a Santiago. Fronte á tutela dos internados, a universidade supuxo máis liberdade e un escenario máis aberto para un mozo que daquela tiña un bo pelo negro e tamén barba negra [ri].

Na Baixa Limia exerceu a medicina por primeira vez. Foi naquel tempo cando decidiu orientarse cara á xestión?
Ao acabar Medicina [en 1979] nomeáronme médico na Baixa Limia, substituíndo os médicos que ían de vacacións. Ese mes, no que amais fun médico de urxencias de Ourense –pois daquela non había tantos médicos–, condicionou o meu futuro e propiciou que me distanciara da práctica clínica. Foi, en realidade, o único mes no que a exercín, ademais de nalgunha substitución puntual cando estaba na Inspección Médica.

Precisamente foi o éxito da súa xestión da Sanidade en Ourense o que lle abriu as portas da política. É verdade que vostede entrou na política en ascensor?
Esa situación vivina eu cando xa era xerente do hospital, logo de manter unha reunión co presidente do partido en Ourense, Xosé Luís Baltar, quen no tempo que lle leva a un ascensor baixar dun noveno andar a un baixo, me falou da posibilidade de ir nunha lista para as eleccións do ano 97. Ao deterse o ascensor dime: «xa falamos, xa falamos» e aí quedou a cousa. Logo, en efecto, chamáronme e decidín entrar na política. Eu xa tiña simpatizado coa militancia do partido e tamén coa das formacións das que vén o partido. A miña militancia vén moi condicionada polo galeguismo que inspirou a Centristas de Galicia, formación que acabaría integrándose no Partido Popular.

O galeguismo que é e como se exerce?
É a miña forma de ser galego e español. Procedo –e así o teño dito moitas veces– dunha familia cristiá e galeguista. Os meus devanceiros foron amigos de boa parte dos artistas e intelectuais galegos desde comezos do século pasado. O meu avó, que era médico, mesmo foi represaliado despois da Guerra Civil. De feito, antes de me decantar por estudar medicina, fun co meu pai ver a Don Ramón Otero Pedrayo para lle pedir consello. Celso Emilio Ferreiro frecuentaba a miña casa de Bande; e así moitos outros persoeiros que nos deron exemplo de integridade e compromiso, polo que resultan sempre fonte de inspiración. Son galeguista porque penso que a nosa cultura e a nosa lingua son dous tesouros que temos a obriga de preservar e compartir. Son galeguista porque me considero tan galego coma español, porque son europeo de pleno dereito e porque creo que estamos especialmente obrigados a cultivar as relacións cos países irmáns iberoamericanos.

A pesar disto, a entrada na política foi unha decisión difícil, por mor da oposición paterna.
Foi unha decisión moi complicada xa que o meu pai non quería que entrara na política porque consideraba que eu tiña un brillante futuro como xestor sanitario. Lembro as súas palabras: «Ten presente unha cousa se dás o paso de meterte en política, coñézote ben, que es o meu fillo, e tes uns defectos que eu che perdoo porque son o teu pai, pero cando entres na política non chos van perdoar, vanchos facer públicos e armaranche unha lea de envergadura, ti verás o que fas». Pero, ao final, escoitei a chamada da política, a pesar das reservas do meu pai, a quen miña nai tivo que levar a rastro ao meu primeiro mitin, que dei en Bande…, e mira ti!

«É moi interesante comprobar como a política aproveita o humanismo dos médicos para procurar o beneficio dos demais; de feito, penso que ese é o verdadeiro obxectivo da política e que por iso hai bastantes médicos dentro da política, aínda que nun número menor ca no pasado»

A medicina ten dado nomes moi relevantes á política galega. Onde conectan ambas as especialidades?
Véñenme moitos nomes á cabeza, pero a referencia para min máis clara é Gerardo Fernández Albor, un home presidido por esa bonhomía e por ese humanismo que debe acompañar a nosa profesión de médico. É moi interesante comprobar como a política aproveita o humanismo dos médicos para procurar o beneficio dos demais; de feito, penso que ese é o verdadeiro obxectivo da política e que por iso hai bastantes médicos dentro da política, aínda que nun número menor ca no pasado.

Desgasta máis a alta xestión sanitaria ou poñer orde nos plenos do Hórreo?
A xestión sanitaria, sen ningunha dúbida. Ser xerente dun hospital é un dos postos máis difíciles que hai porque é un ente conformado por colectivos moi grandes e de distinta complexidade no que todo ten que funcionar coma unha única engrenaxe de precisión, porque o seu funcionamento impacta directamente na saúde da poboación. Nada é máis complexo ca a xerencia de hospital e, dentro do ámbito galego, non hai ningunha consellería máis complexa ca a de Sanidade.

Cal é o estado de saúde do parlamentarismo galego a día de hoxe?
É razoablemente bo. Temos un parlamento no que se pode debater con normalidade, que é algo que ao mellor non pasa noutros; temos un parlamento eficiente, un parlamento no que se traballa arreo, tanto nos plenos coma nas comisións, e un parlamento capaz de chegar a acordos en temas especialmente importantes. O noso é tamén un parlamento con autonomía propia e cuxo custo para as arcas públicas é moi inferior ao que supoñen outros parlamentos.

Reprender os parlamentarios sen perder as formas é un exercicio que a miúdo requirirá boas doses de control. Hai algún segredo?
Paciencia e prudencia. É un deses postos no que un non se pode deixar levar polo ímpeto, onde hai que analizar moitas variables antes de tomar unha decisión. É moi importante ter posta toda a atención no que se fala para saber en que momento se debe cortar ou non, ou se se debe reconducir un debate, e tamén a tranquilidade de saber como conducir unha situación sen deixarse levar por impulsos internos.

A maioría absoluta fai máis doado ou máis complexo o seu traballo?
O presidente do Parlamento está aí para garantir debates profundos e para garantir que os membros da cámara poidan expresarse libremente, dentro dunha orde e respecto cara aos demais, e niso non inflúe a maioría absoluta, inflúe o sentido común.

É máis aburrido o parlamento galego ca o catalán ou o vasco? Hai máis similitudes ou hai máis diferenzas?
Depende. Teño visto sesións no parlamento vasco e no parlamento catalán nas que se viven situacións límite que menoscaban a dignidade dos deputados. En Galicia iso é moi difícil que aconteza porque aquí temos unha retranca especial á hora de dicir as cousas e, de cando en vez, o enxeño das súas señorías mesmo provoca certa distensión no hemiciclo. Teño pasado mañás moi agradables coa excepcional retranca dalgún deputado e dalgunha deputada, e o certo é que en Galicia o debate faise máis ameno cando tiramos do noso ADN e de retranca; é isto nin o saben facer os cataláns nin os vascos.

«O presidente do Parlamento está aí para garantir debates profundos e para garantir que os membros da cámara poidan expresarse libremente, dentro dunha orde e respecto cara aos demais, e niso non inflúe a maioría absoluta, inflúe o sentido común»

Para Miguel Santalices, cantas Galicias teñen oco no Parlamento?
Unha.

Pero hai unha soa ou moitas definicións aceptables de Galicia?
Téñense utilizado moitas expresións para definir Galicia, aínda que a min gústame particularmente unha de Manuel María: «Galicia é un sentimento». En Galicia temos a nosa propia identidade, a nosa propia lingua, a nosa forma de andar pola vida, o noso acento, as nosas dúbidas, as nosas certezas… Por iso, penso que Galicia é un sentimento.

A día de hoxe é vostede capaz de imaxinar unha Galicia sen autonomía e sen parlamento propio?
Non. Custou moito, custou moito conseguilo. O Estatuto significou unha serie de transferencias á comunidade, entre as que eu, como médico, destaco as sanitarias. Lembro enviar enfermos para operar do corazón a Valdecilla porque en Galicia non tiñamos cirurxía cardíaca. Hoxe temos tres unidades. E todo veu da man das transferencias.

No difícil momento que estamos a vivir, a saúde é unha cuestión que nos preocupa por riba das demais. Desde marzo, a actualidade xirou exclusivamente arredor da Covid-19. Como viviu vostede esa etapa?
É lóxico que todo xirase arredor da pandemia, pola súa letalidade, e por todas as consecuencias de carácter sanitario, social e económico que dela derivan. Vivín esta etapa –e sígoa vivindo– con moita atención, en confinamento cando así foi ordenado, e preocupándome polas persoas afectadas. Fun testemuña, coma toda a cidadanía, do comportamento heroico do persoal do noso sistema sanitario, e tamén do de todos os profesionais que garantiron, e garanten, o funcionamento dos servizos esenciais, desde os corpos e forzas de seguridade, ao persoal dos supermercados, por citar só dous exemplos dos moitos que todos presenciamos. No ámbito institucional, co Parlamento disolto e o posterior aprazamento da convocatoria electoral por mor da pandemia, activamos un plan de continxencia na propia Cámara, que se traduciu, por exemplo, na celebración das sesións da deputación permanente co mínimo de deputados e con cobertura informativa telemática para minimizar riscos.

«Se falamos do conxunto do sistema sanitario, e os seus profesionais, o comportamento foi excepcional. Todo o persoal sanitario –facultativo e non facultativo– entregouse ata a extenuación. E así llo recoñeceu o conxunto da sociedade cos aplausos de todas as tardes»

Que opinión lle merece a xestión da crise por parte das autoridades?
Como profesional do sistema sanitario público –que coñezo ben–, e como cidadán, creo que esa análise se pode efectuar desde diferentes ópticas. Se falamos do conxunto do sistema sanitario, e os seus profesionais, o comportamento foi excepcional. Todo o persoal sanitario –facultativo e non facultativo– entregouse ata a extenuación. E así llo recoñeceu o conxunto da sociedade cos aplausos de todas as tardes. Quero recoñecer expresamente o esforzo do persoal das residencias da terceira idade, que mantivo unha actitude exemplar que mesmo nalgúns casos o levou a illarse cos propios residentes para coidalos e minimizar riscos. Por iso é tremendamente inxusto poñer en cuestión todo un sector, especialmente todo o persoal que traballa nestes centros con independencia da súa titularidade. Canda eles hai moitos outros heroes anónimos que antepuxeron o interese xeral fronte aos seu propios riscos: falo de corpos e forzas de seguridade, forzas armadas, sectores como a alimentación, o transporte, as farmacias, as telecomunicacións, os medios de comunicación e tantos outros que poderiamos enumerar. Galicia foi, é e será terra de heroes.

E o Goberno?
No ámbito do Goberno do Estado, houbo momentos que me provocaron unha profunda desilusión e desánimo. Descoordinación, dúas faccións abertamente enfrontadas, membros do Goberno saltando a corentena, inoperancia para a adquisición de material, atrasos imperdoables na reacción inicial, e así un longo etcétera, propio dun Executivo deseñado para as accións mediáticas, pero escasamente capacitado para a xestión dunha crise de tal envergadura. Xa no plano galego, a Administración autonómica, coas limitacións propias deste tipo de situacións, que as hai e sería absurdo negalas, foi exemplo de reacción temperá, mesmo anticipándose ao Goberno central, e dunha xestión rigorosa, propia dun equipo experimentado e con todas as engrenaxes funcionando perfectamente. A experiencia do presidente da Xunta como xestor sanitario –hai que lembrar que, no pasado, foi vicepresidente e secretario xeral do Servizo Galego de Saúde e director do Insalud– e de todo o seu equipo, explica que a Covid-19 tivese en Galicia unha incidencia moi inferior respecto ao conxunto do Estado. Como o propio Feijóo recordou no Parlamento, en Galicia houbo respiradores para todos os enfermos que o precisaron. Creo que é unha boa radiografía da situación.

Cre que o sistema e a sociedade estaban preparados para esta situación?
Que Galicia rexistrase un número de vítimas sensiblemente inferior e que, en termos xerais, houbese recursos altamente complexos, como camas UCI para todos os enfermos que o precisaron, revela que o sistema sanitario galego estivo á altura das circunstancias. Os fallos rexistrados no ámbito do Ministerio de Sanidade poñen de manifesto que este departamento debe ser obxecto dunha profunda reflexión unha vez superada esta crise. Os médicos sabemos que as epidemias e as pandemias son unha constante ao longo da historia. Algúns falan dunha gran pandemia cada cen anos –aí o exemplo da gripe de 1918–, mentres outros incluso sitúan varias ao longo de cada século. Por outra parte, a sociedade occidental, tecnolóxica e globalizada, estaba sumida nunha autoconfianza e unha suficiencia que carecían de auténtica base real. Malia que nos custe recoñecelo, o ser humano continúa a ser vulnerable. Dito iso, as capacidade científicas e os recursos materiais de 2020 nada teñen que ver cos de hai un século, afortunadamente para nós.

Cambiaremos moito como sociedade unha vez superada a Covid-19?
Eu agardo algún cambio, e confío en que para mellor, aínda que hai opinións para todos os gustos. Medidas como o distanciamento social en caso de infección respiratoria, o uso de máscaras de protección cando a situación o requira, ou o lavado frecuente de mans, agardo que se afiancen na sociedade occidental. Nalgúns países orientais, este tipo de prácticas están fondamente arraigadas, o que explica a relativamente baixa incidencia do coronavirus en nacións como Corea do Sur ou Xapón. Outra variable será a derivada do confinamento prolongado. Probablemente vaiamos a outro tipo de vivendas –seguramente con máis espazos abertos, máis en contacto coa natureza– e mesmo a unha maior presenza do teletraballo. Estes dous factores probablemente acaben beneficiando a denominada España baleira, en detrimento da elevadísima aglomeración poboacional dalgunhas cidades. Creo e agardo que este fenómeno acabe beneficiando e Galicia, tanto coa recuperación do interese por áreas agora despoboadas que poden ofrecer unha elevada calidade de vida para os seus habitantes coma no relacionado co turismo rural ou a experiencia do Camiño de Santiago. O tempo dirá.

Xunto ás cuestións de índole social, na súa última intervención como delegado rexio durante a festividade da Translación reivindicou a política que axude a construír un futuro de oportunidades en lugar de destruír o adversario. O Parlamento ten algo de ring de boxeo?
Máis ca un ring, o Parlamento é un gran foro no que cada quen pode expresar libremente a súa postura. Eu, desde que me elixiron presidente [o 12 de xaneiro fixo catro anos], aprendín moito, porque estar nos plenos e escoitar debater os parlamentarios é unha fonte de coñecemento inesgotable.

«O Parlamento é un gran foro no que cada quen pode expresar libremente a súa postura. Eu, desde que me elixiron presidente, aprendín moito, porque estar nos plenos e escoitar debater os parlamentarios é unha fonte de coñecemento inesgotable»

Cales son para Miguel Santalices os momentos máis sobresaíntes do décimo período lexislativo?
Todos aqueles nos que fomos capaces de adoptar un acordo útil para a cidadanía á que nos debemos. Por exemplo, o acordo unánime do Parlamento para crear a Unidade de lesionados medulares de Vigo, que hoxe lle presta unha asistencia de calidade a persoas que, doutro xeito, estarían obrigadas a percorrer moitos quilómetros para acudir á revisión á Coruña. Outro grande exemplo foi a creación do Rexistro de infarto agudo de miocardio, clave para a implantación de unidades de hemodinámica en Galicia.

Tamén haberá conflitos e choques dignos de lembrar, non?
En xeral, todos aqueles nos que se tentou ignorar a esencia do parlamentarismo, que consiste na busca do ben común mediante a palabra e a procura do acordo seguindo as regras de xogo baseadas no respecto que entre todos nos temos dado.

O Parlamento leva tempo promovendo o seu coñecemento entre os escolares e entre a poboación en xeral con programas de visitas guiadas e a través da participación activa. Está a cidadanía galega aproveitando estas ferramentas?
Os cidadáns están a aproveitar algunhas das ferramentas que temos ao seu dispor como as proposicións non de lei de iniciativa popular e as preguntas aos parlamentarios. Queremos que estes mecanismos sexan coñecidos pola xente e a cousa non vai mal, pero penso que deberiamos facer un esforzo para mellorar o seu uso.

Esta é a casa onde se practica a arte da política, pero nestes últimos anos tamén é o lugar onde se atopan arte e política.
Si. Posiblemente temos a maior colección pública de arte galega, na que ao carón dos mestres hai espazo para os que están comezando, para os que están despuntando. As fórmulas son variadas, incluíndo o depósito, unha vez recibido o visto e prace da Real Academia de Belas Artes.

A arte é unha das súas paixóns, como o é viaxar. Tendo, pois, un guía de luxo como vostede, encantaríanos volver ao principio, a Bande, para facermos unha visita de proveito pola Baixa Limia.
Comezariamos en Celanova, para visitar o mosteiro e mais a capela de San Miguel. Despois pasaría polo Alto do Vieiro, desde cuxo cumio se divisa Bande e toda a súa contorna, como ben dixo Celso Emilio Ferreiro no poema dedicado a Bande. Chegados alí, gozaría do seu bonito casco urbano que, por certo, conta cunha praza onde os vellos sentan a ver pasar os coches, pois por alí pasa a estrada principal que vai a Entrimo. Iría despois ata Lobeira para visitar o lugar onde se fai a romaría do Viso todos os anos, a cuxa virxe se lle ten moita devoción e da que Xocas ten falado moito. Logo admirariamos a igrexa visigótica de Santa Comba de Bande, do século VII, para a continuación achegarnos ao campamento romano de Aquis Querquennis. Desde alí iría a Muíños, para gozar da praia do Corgo antes de seguir ruta cara a Lobios, onde me detería a ver os Milarios. E, estando dentro da marabillosa Serra do Xurés, non deixaría de visitar as Caldas do Gerês. E, cos pulmóns cheos de oxíxeno, volvería entrar desde Portugal pola fronteira de Entrimo. Na Baixa Limia somos moi de carne de cachena, e tanto en Bande coma en Lobios hai bos restaurantes onde comer os imprescindibles callos limiaos, mentres que en Lobeira é onde se saborean os mellores cabritos do mundo… E se o que se quere é apreciar a Baixa Limia nun momento verdadeiramente especial, o Entroido podería ser a época perfecta.

Logo deste percorrido, diría que un concello coma o de Bande, onde a poboación se reduciu nun 75% desde que vostede era un neno, é hoxe o mellor lugar no que vivir?
Hai que facelo, hai que facer que sexa o mellor sitio para vivir e para iso hai que apostar claramente por liñas que favorezan a vida no rural. Para reverter o éxodo hai que dar facilidades, baixar impostos e procurar traballo. Aquel contorno é marabilloso e hoxe conta cunha autovía magnífica, coa proxección de que no seu día poida chegar a Portugal. Lembro cando tardabamos dúas horas en chegar a Ourense no coche de liña, e hoxe poñémonos na capital en vinte minutos. Eu, como médico, recoméndolle ao cen por cento o concello de Bande a calquera persoa que queira levar unha vida verdadeiramente saudable. Hai que ter moi presente que hoxe vivimos moito máis, e que somos con Xapón o país onde máis se vive. Co cambio de parámetros, os galegos deberemos facerlles fronte a retos tan importantes coma o da crise demográfica e, en cuestións tan importantes coma esta, non vale levarse mal porque o que está en xogo é o noso futuro.

 

Queres ollar outros contidos relevantes?

FITUR

150 150 CORALIA

Coincidindo coa saída do número 15 da revista, vimos de presentar unha edición especial de Coralia, coa que agasallar aos visitantes do stand institucional de Galicia na Feria Internacional del Turismo de Madrid. A súa presentación nas Adegas Méndez-Rojo de Chantada o pasado sábado 11 de xaneiro foi todo un acontecemento, no que autoridades de diferentes eidos quixeron festexar connosco a saída desta edición tan especial.

Crónica de FRED IGLESIAS I Fotografías de MARÍA DE LA FUENTE SEOANE

Hai tres meses desfrutamos dunha experiencia absolutamente máxica nas chantadinas adegas Vía Romana (A Ermida, Belesar). Foi unha intensa xornada de vendima heroica na deliciosa compaña de Lucía Pérez, a quen fotografamos e entrevistamos no corazón dunha Ribeira Sacra atestada de verdes e púrpuras, nun luns de outono no que o sol brillaba con intensidade e as nespras ían e viñan a centos seguindo o doce arrecendo da uva madurada. Foi un día perfecto, tanto que cando o equipo estudaba os posibles emprazamentos para a presentación do número que ía ir a Fitur, todos e todas tivemos claro que non podería haber mellor escenario que as adegas da familia Méndez-Rojo, onde nos recibiran cos brazos abertos e todo foran facilidades. Sabiamos que regresando a Chantada viviriamos un día inesquecible e que quen acudira á nosa chamada o sábado 11 de xaneiro volvería a casa co mellor sabor de boca e desexando regresar o antes posible á Ribeira Sacra. Pola nosa parte, só podemos dicir que o afecto, a capacidade organizativa e a xenerosidade de Juan Luis Méndez-Rojo e do seu equipo -do que non podemos deixar de mencionar a  Jimena Santalices e a Dioniso Oseira-, superou amplamente as nosas expectativas. Grazas!

Casiano Fernández, Sara Inés Vega e Lucía Pérez

Cecilia Pereira e José Manuel Balseiro Orol

Román Rodríguez e Juan Luis Méndez-Rojo

Román Rodríguez e Ana Pastor

Para presentar o número de Fitur contamos coa mellor compaña:
Ana Pastor, vicepresidenta segunda do Congreso dos Deputados; Carmen Pomar, conselleira de Educación; Román Rodríguez, conselleiro de Cultura e Turismo; Valentín García Gómez, secretario xeral de Política Lingüística; Borja Verea Fraiz, secretario xeral de Economía; Susana López Abella, secretaria xeral de Igualdade; José Manuel Balseiro Orol, delegado territorial da Xunta en Lugo; Mª José Gómez Rodríguez, xefa territorial de Cultura e alcaldesa de Guntín; Elena Candia, alcadesa de Mondoñedo; Sara Inés Vega, alcaldesa de Castro Caldelas; Manuel Varela, alcalde de Chantada; Luis Fernández, alcalde de Sober; Héctor Corujo, alcalde do Incio; Cecilia Pereira, comisaria do Xacobeo21; Iria Otero, concelleira de Turismo do Concello de Teo, ou Marta Lucio, directora do Museo do Mar de Vigo. 

Luis Fernández Guitián, Manuel Varela, Román Rodríguez, Ana Pastor, Juan Luis Méndez-Rojo, José Luis Álvarez, José Manuel Balseiro Orol, Mª José Gómez Rodríguez e Héctor Corujo

Foi unha honra contar coa súa presenza, como o foi ter a compaña de Suso do DezaseisLucía PérezJorge Mira, Budiño, Elena Salgado, Vizcaíno, María Solar, Jaime Pérez, Prado Loureiro, Yessenia Guerrero, Manuel Carrete, Alberto Ribas, Carmen Lago, Katuxa Platero, Isabel Patiño, Airas Moniz, Xema Varela, Dolche peluqueros, Paula Cabaleiro, María Caldelas, Rodrigo Mosquera, Mercedes Vázquez, Bea Barril, Yago López Cabanas, Ángel Souto, Patricia Jack, José Antonio Vázquez e todas os amigos e amigas que celebraron connosco a chegada da Edición Fitur de Coralia.
Aos uns e aos outros queremos darvos as grazas por tanto afecto e por tanto calor.

Suso do Dezaseis e Álex Regueiro

Fred Iglesias e Álex Regueiro

Fred Iglesias e Iria Otero

Actuou como mestre de cerimonias Álex Regueiro, director de comunicación de Miranda Priestly, empresa editora da revista Coralia, que quixo dar as grazas a todas e todos os que nos axudan a medrar e tiran de nós -como é o caso de Valentín García Gómez, secretario xeral de Política Lingüística, e Suso do Dezaseis-, e a todos os que lle fixeron un oco na súa axenda e no seu corazón a Coralia.

Ana Pastor, Manuel Varela e Álex Regueiro

Chegaron a continuación as intervencións máis agardadas, que abriu Manuel Varela, alcalde de Chantada, á que seguiron a de Juan Luis Méndez-Rojo, o anfitrión do evento, a do conselleiro de Cultura e Turismo, Román Rodríguez (que é entrevistado neste número), e a de Ana Pastor, vicepresidenta segunda do Congreso dos Deputados, cuxa presenza nas adegas foi gardada en segredo ata o último momento, e cuxa accesibilidade e profundo coñecemento da realidade da comarca cativou aos presentes. Todos coincidiron en facer unha apaixonada defensa da candidatura da Ribeira Sacra a Patrimonio da Humanidade e referir todas as marabillas que garda Chantada e toda a súa área de influencia. E todos foron xenerosísimos con Coralia e coa súa perspectiva do ser e o sentir galego.

Juan Luis Méndez-Rojo, Román Rodríguez, Ana Pastor e Manuel Varela

Igual de xenerosa foi Lucía Pérez, protagonista da portada deste número, que puxo o broche de ouro ao acto coa súa sensibilidade, dozura e beleza. Cativounos coa súa autenticidade e emocionounos a carón de Vizcaíno, dándolle voz á terra e á montaña.

Lucía Pérez e Vizcaíno

E, despois de tantos instantes únicos que gardar no álbum de Coralia, brindamos e brindamos e volvemos brindar polos noso anfitrións, pola Ribeira Sacra e polo éxito en Fitur. Brindamos cos viños que non entenden de présas: os soberbios VR BarricaVía Romana Godello, Vía Romana Mencía e Vía Romana Rosado. Ademais, Galicia Calidade agasallounos cunha magnífica selección de queixos de Anzuxao, embutidos de Torre de Núñez, melindres da Tahona de Melide e conservas de Luis Escurís Batalla, unhas delicias que foron excelentemente acollidas polos asistentes; como tamén o foron os impresionantes xeados de La Central Heladera, cuxas mesturas, presentación e variedade de sabores nos deixaron sen palabras.

Todos os que facemos a revista agardamos que a Edición de Coralia para Fitur sexa do voso agrado, e faríanos moi, moi felices que nalgunha das súas páxinas recoñecerades a Galicia que tanto amades e que tanto amamos.

Valentín García Gómez e Marta Lucio

Budiño e Elena Salgado

Juan Luis Méndez-Rojo, Jimena Santalices, Cecilia Pereira, Dionisio Oseira e Jorge Mira

Grazas a todas e a todos.

Rosa Illodo

Tamén é actualidade en Coralia:

Glòria Serra

150 150 CORALIA

Glòria Serra

A verdade por bandeira

Entrevista de JAVIER PEÑA LÓPEZ
Fotografías de ROBERTO GARVER

Poucas voces hai en España tan distinguíbeis como a de Glòria Serra. Mentres charlamos con ela, a voz, grave, segura, perfectamente modulada, envólveo todo. Semella, por momentos, unha conversa co televisor. Coma se unha noite de venres calquera sintonizásemos La Sexta no aparato e interactuásemos en directo coa presentadora de Equipo de Investigación. Coma se puidéramos preguntarlle a esa presentadora sobre xornalismo e televisión, sobre democracia e liberdade de expresión, sobre Marta del Castillo e María José Arcos. Coma se puidéramos descubrir que é unha «namorada de Santiago», que considera Galicia a súa «segunda terra», ou que é «militante convencida» do pequeno comercio. Así é a nosa charla con Glòria: unha pequena viaxe ao interior da televisión da man dun dos referentes catódicos da década.

Gloria Serra en Coralia

Equipo de Investigación vén de cumprir oito anos desde que botara a andar en Antena 3. En 2013 pasou a La Sexta, onde segue a ser un referente da noite dos venres, unha das franxas televisivas máis complicadas. Como se consegue isto nun panorama televisivo tan volátil como o actual?
É un auténtico milagre. E non só agora que a televisión, como dis, é enormemente volátil. Mesmo coa televisión clásica tamén era practicamente imposíbel. Se botas un ollo ao pasado, moi poucos programas superaban os dous, tres, ou cinco anos en antena. É que falamos dun programa que non é de espectáculo, non é o Un, Dos, Tres, é un programa de información pura e dura, sesenta minutos referidos a un único tema. Iso faino aínda máis difícil.

Cal é, entón, o segredo do seu éxito?
O primeiro e principal foi conseguir que Atresmedia apostase por nós e nos dera un voto de confianza até consolidarnos na grella. Pensa que cando comezamos arrincaba tamén a crise! Un formato coma o noso ten moito persoal, xornalistas formados que suman moitas nóminas e un custo elevado de preparación. Se non tes a confianza da empresa que está detrás, non tes nada. Pero máis aló diso, temos conseguido configurar un modelo moi recoñecíbel para o espectador, cuns sinais de identidade. O principal, a credibilidade, mais tamén que convertemos cada investigación nunha historia.

Eses sinais de identidade son a clave da fidelidade dos teus seguidores?
É certo que hai xente moi fiel, moi adicta ao programa. Non deixa de sorprenderme que haxa espectadores que ven dúas, tres e catro veces a mesma reportaxe. Saben perfectamente o que lles imos contar, pero segue a gustarlles a forma como llelo contamos.

É o éxito do programa unha proba de que a audiencia segue a demandar ese xornalismo de investigación que agora xa non abunda en televisión?
A audiencia o que quere son produtos de calidade. Por suposto, tamén a información. Como non van querer estar informados das cousas que ocorren ao seu arredor? Pero a referencia ten que ser a calidade. E a calidade, na televisión, como en todos os aspectos da vida, é cara. O que nós temos claro é que non facemos programas para saír do paso. Se non o facemos ben, non emitimos. Hai programas que non chegamos a emitir por considerar que non cumpren o estándar. Hai que estar moi forte e moi seguro para facer algo así.

Gloria Serra en Coralia

«A audiencia o que quere son produtos de calidade. Por suposto, tamén a información. Como non van querer estar informados das cousas que ocorren ao seu arredor? Pero a referencia ten que ser a calidade. E a calidade, na televisión, como en todos os aspectos da vida, é cara. O que nós temos claro é que non facemos programas para saír do paso. Se non o facemos ben, non emitimos»

Como se prepara un programa de Equipo de Investigación? Os temas comezan a traballarse ao inicio da temporada ou van semana a semana?
Somos uns kamikazes! Agora mesmo, mentres falo contigo, estou parada en Madrid rematando de gravar o programa que imos emitir mañá. Non a semana que vén: mañá! Cando saín da redacción, aínda non se fixera a locución do vídeo, imaxina. Traballamos semana a semana, estamos divididos en catro equipos e traballamos catro temas ao mesmo tempo. En investigación xornalística non dis: vou investigar isto e tal día estará terminado. Non vai así. Ás veces tes sorte e as cousas van máis rápido do que prevías, pero decote as reportaxes encallan. Traballando con catro temas ao tempo temos garantida a posibilidade de acelerar un ou outro, e ter sempre un programa para emitir.

Levas xa máis de trinta anos exercendo o xornalismo. Mudou moito o oficio ao longo destas tres décadas?
Tivo momentos mellores e peores. Flutuou moito coa crise económica. Non é o mesmo unha redacción de informativos como a nosa, con bos profesionais, ben pagados, motivados, ca unha redacción na que tes problemas económicos e a xente marcha. Mais o xornalismo é o mesmo. O mesmo que eu aprendín hai trinta anos: buscar a verdade, contrastala e contala do xeito máis ameno e comprensíbel. Non hai máis misterio. Iso é o que vas facer ti: vas coller esta entrevista e vala contar da forma máis amena, collendo as partes que che parecen máis interesantes, sendo rigoroso co que eu digo… E sen inventar nada, claro!

«Do mesmo xeito que a tele non matou a radio, creo que Internet non vai matar a tele, vaina transformar, só iso. O que ocorre é que aínda non estamos educados para saber quen nos minte e quen non a través de Internet. Esa é a diferenza, e coido que é cuestión de tempo. As fake news non son máis que a mentira de toda a vida, pero co altofalante tan potente e rápido que supoñen as redes sociais»

Prometo que non inventarei nada. Mais o certo é que en Internet si circula moita invención. As redes sociais están a transformar moito, se non o xornalismo, si a información.
Si, ese é o fenómeno novo, a irrupción dun novo medio, pero a min non me preocupa. Do mesmo xeito que a tele non matou a radio, creo que Internet non vai matar a tele, vaina transformar, só iso. O que ocorre é que aínda non estamos educados para saber quen nos minte e quen non a través de Internet. Esa é a diferenza, e coido que é cuestión de tempo. As fake news non son máis que a mentira de toda a vida, pero co altofalante tan potente e rápido que supoñen as redes sociais. Eu creo que as fake news acabarán onde acaban sempre as mentiras. Haberá xente que as crea, pero cada vez hai máis xente que non cre calquera parvada que lle mandan por Whatsapp.

Non hai moito, transcenderon as imaxes dunha manifestación de falanxistas que te increpaba mentres gravabas un programa sobre Franco. É duro ter que aturar ese tipo de cousas?
Tampouco esperabamos flores, son persoas que non están a favor da prensa libre, así que… Quizais os que levaron a peor parte foron os meus compañeiros cámaras. A eles cuspíronlles e empurráronos bastante. Non che direi que non me afecta porque é unha situación moi desagradábel, pero vai dentro do meu traballo e hai cousas bastante máis duras. Se penso nos países nos que ser xornalista é unha heroicidade, sinceramente isto paréceme unha anécdota. Somos un país cunha cultura democrática curta e nótase en todo, non só no xornalismo. Ás veces esquécesenos como funciona isto. Confúndese a prensa libre coa prensa que di o que a min me gusta. É un pouco absurdo, pero é así. Por iso estamos a ter tantos problemas coa liberdade de expresión. Pensan: como non dis o que me gusta vou mallar en ti para que deixes de dicilo. Nese sentido, Donald Trump é un exemplo de persoa con nula cultura democrática.

Dicías antes que hai situacións máis difíciles que ser increpada, houbo algún Equipo de Investigación que fora especialmente duro para ti?
Varios. Agora mesmo estamos traballando nun que para min é moi complicado, que é o de Marta del Castillo [a entrevista foi realizada antes da emisión do capítulo «La sombra de Marta»]. Fáiseme costa arriba porque a única cousa que eu quero contar de Marta del Castillo é onde está para que a familia poida descansar, despedila e chorala. Ese tipo de programas aféctanme porque te pos no seu lugar. Tamén me ofenden profundamente todos os de estafas, especialmente a xente vulnerábel, sobre todo á xente maior. Son temas que me sublevan, cos que me ferve o sangue.

Gloria Serra en Coralia

«Traballando con catro temas ao tempo temos garantida a posibilidade de acelerar un ou outro, e ter sempre un programa para emitir»

En Santiago temos o caso de María José Arcos. Todo apunta a un asasinato e mesmo houbo un sospeitoso, pero nunca se puido probar nada. A familia leva máis de dúas décadas loitando sen descanso e só hai unhas semanas que decidiu solicitar no xulgado que a declarasen falecida…
A única maneira de solucionar isto é atopar o culpábel porque se non o fas, condenas a un montón de xente a non poder seguir a súa vida. Recentemente fixemos un programa do crime de Almonte, un crime horríbel, pai e filla acoitelados máis de cento cincuenta veces. Xulgaron a parella da exesposa do falecido e foi exculpado, pero a maioría dos veciños seguen convencidos de que é culpábel, empezando pola familia das vítimas. Este home hai pouco fixo unha rolda de prensa na que dicía: eu quero seguir coa miña vida. E nós pensabamos: pero como vas seguir coa túa vida se a metade dos teus veciños cren que es un asasino?

Faise difícil imaxinar un escenario peor que o destes casos.
É o peor imaxinábel. Durísimo. E non é algo que lle suceda a persoas raras, case toda a xente á que lle pasa é exactamente coma nós, coma ti ou coma min. De hoxe para mañá a súa vida cambia de forma radical por un feito lutuoso deste estilo. É terríbel porque condena a moitos membros de varias familias a vivir con esa pena, con esa dor, con esa rabia. Condénaos a non poder seguir coas súas vidas. Son temas que doe moito cubrir porque te pos no seu lugar e porque compartes a frustración dos propios investigadores.

É moi grande esa frustración?
Nalgúns casos é enorme. Nós traballamos moito coa Policía e a Garda Civil, e senten moito a frustración. Eu coñecín policías autenticamente obsesionados con algún caso, policías que se tiraron trinta anos con esa carpeta e que logo ao xubilarse lla pasan a un compañeiro. Policías que tiveron as familias das vítimas moitas veces sentadas no despacho e senten unha débeda moral con eles.

«Nós traballamos moito coa Policía e a Garda Civil, e senten moito a frustración. Eu coñecín policías autenticamente obsesionados con algún caso, policías que se tiraron trinta anos con esa carpeta e que logo ao xubilarse lla pasan a un compañeiro. Policías que tiveron as familias das vítimas moitas veces sentadas no despacho e senten unha débeda moral con eles»

Pensas que o traballo que desenvolvedes en Equipo de Investigación pode chegar a complementar o traballo policial?
Non. A investigación policial ten unhas características radicalmente distintas ao que nós facemos. Somos xornalistas, non xusticeiros. Unha persoa allea á investigación pode chegar a chafala: ao mellor atopa datos, pero pode contaminar unha proba e facer que o sospeitoso non poida ser xulgado. No que si pode ser importante o noso traballo, e así nolo recoñecen os investigadores, é cando se ven na obriga de pechar un caso porque pasaron moitos anos e non se avanza. Que un xornalista volva a ese crime anos despois, reabra o debate público… Iso axúdalles a defender ante os seus superiores a posibilidade de darlle unha volta a eses casos.

Cambiando un pouco de tema, coñeces Santiago?
Coñezo moito Santiago, é unha cidade que me encanta. Por motivos familiares, vou a miúdo a Galicia. Tamén fomos moitas veces traballar, aínda que agora hai un pouquiño de tempo que non nos achegamos por alí. Non é que coñeza Santiago, coñezo toda Galicia. Eu, que son catalá, estou namoradísima desa segunda terra miña.

Supoño entón que es consciente da transformación que a cidade está a experimentar por mor do turismo.
Si que o teño notado, si. Eu son de Barcelona, traballo en Madrid, e o fenómeno da xentrificación das cidades paréceme terríbel. Non é só a atracción turística, o que pasa é que se están a utilizar elementos básicos para a nosa vida, como o comercio e a vivenda, para facer negocio. Ese é o problema principal.

«Coñezo moito Santiago, é unha cidade que me encanta. Por motivos familiares, vou a miúdo a Galicia. Tamén fomos moitas veces traballar, aínda que agora hai un pouquiño de tempo que non nos achegamos por alí. Non é que coñeza Santiago, coñezo toda Galicia. Eu, que son catalá, estou namoradísima desa segunda terra miña»

«A min dóeme ver o que lle está a pasar a cidades que quero, como Santiago, unha cidade que me parece unha xoia, unha xoia fermosa, pequena, co tamaño perfecto para pasear, para vivir con comodidade, coa familia, cos amigos. Que se converta noutra cousa, que expulsemos á xente das cidades, paréceme unha perda difícil de reparar»

Contido extraído do núm. 12

Unha das preocupacións en Santiago é a desaparición de comercios históricos que se van substituíndo por multinacionais ou, moito peor, por baixos comerciais abandonados.
O que está claro é que o comercio non pode quedar coma unha foto: mira que comercio histórico máis bonito, fago unha foto, paso por diante e non entro. Esas baixas que experimentades en Santiago, eu chóroas cada semana en Barcelona e Madrid, que son as cidades que coñezo máis. Se non consumimos alí, se compramos todo por Internet, despois non podemos queixarnos.

Polo que dis, entendo que fas uso do pequeno comercio…
Moito. Son moi de barrio, pero moito; de verdade. En Barcelona vivo no Eixample e apenas me movo do meu barrio. Fágoo todo alí. Teño o meu zapateiro, o meu mercado, a miña peixaría, todas as tendas de referencia téñoas alí. Son unha militante convencida disto. A diferenza de prezo non é tanta, porque ademais compensa coa atención que recibes. Penso que esa é a única maneira de que as nosas cidades sigan tendo vida. Se nos encerramos todos na casa comprando por Internet, logo cando saiamos estará todo pechado e non nos recoñeceremos.

Véseche realmente concienciada.
A min dóeme ver o que lle está a pasar a cidades que quero, como Santiago, unha cidade que me parece unha xoia, unha xoia fermosa, pequena, co tamaño perfecto para pasear, para vivir con comodidade, coa familia, cos amigos. Que se converta noutra cousa, que expulsemos á xente das cidades, paréceme unha perda difícil de reparar. Isto non quere dicir que o comercio teña que durar toda a vida, ten que evolucionar, pero o que non podemos facer é, efectivamente, queixarnos se antes non fixemos un uso militante del.

Queres ollar outros contidos relevantes?

A festa do outono

150 150 CORALIA

Entre lusco e fusco, embriagados polo doce arrecendo das mazas en sazón e aloumiñados polo delicioso repenique da súa fonte central, o máxico xardín do hotel terraza Costa Vella luciu todo o seu esplendor para acoller a presentación do noso número de outono.

Crónica de LAURA CIENFUEGOS I Fotografías de MARÍA DE LA FUENTE SEOANE

O equipo de profesionais que fai posible a revista quería festexar catro anos alucinantes e agradecer ás persoas, empresas e institucións que colaboran con nós o seu apoio e confianza. O Costa Vella e José Antonio Liñares, os nosos anfitrións, foron a mellor das eleccións posibles. De feito, escollemos a data do 2 de outubro, por ser a xornada no que o emblemático establecemento compostelán -que acollía por terceira vez unha presentación da revista- cumpría vinte anos da súa apertura.

Para descubrir esta nova Coralia, achegáronse bos amigos e amigas, grandes empresarios e altas autoridades que cren e apoian a nosa publicación. Grazas a todas e a todos!

Foi un pracer desfrutar da compaña do Alcalde de Santiago, Xosé Sánchez Bugallo; da conselleira de Educación, Universidade e Formación Profesional, Carmen Pomar Tojo;  do subdirector xeral de ordenación e innovación educativa e formación do profesorado, Juan Carlos Varela Vázquez; do secretario xeral técnico da consellería de Educación, Universidade e Formación Profesional, Jesús Oitavén Barcala; do secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García Gómez; da concelleira de Deportes e Benestar Animal, Esther Pedrosa; da concelleira de Urbanismo, Vivenda, Cidade Histórica e Acción Cultural, Mercedes Rosón; da xerente da Fundación Artesanía de Galicia, Elena Fabeiro; ou do xefe do gabinete da conselleira de Educación, José Antonio Vázquez.

Foron moitos os persoeiros que se achegaron até a rúa da Pena para brindar pola nova andaina que comeza Coralia. Alí vimos a Xosé Manuel Budiño, a Elena Salgado, a Lucía Pérez, a Diana Nogueira, a Vizcaino, a María Solar, a Helena Villar Janeiro, a Xesús Rábade, a Encarna Otero Cepeda, a Delmiro Prieto, a Susi Gesto, a Katuxa Platero, a Edu Valiña, a Monica Mura, a Isaac Castelo, a Susan Alejandra Toro, a Manuel Carrete, a Alberto Ribas, a Xema Varela, a Isabel Patiño, a Jacobo Bugarín, a Manuel Moledo e a Gloria Rico, entre outros.

Ao seu carón, atopamos aos empresarios Pablo Lodeiros (Bodegas Lodeiros), Natalia Palmou (70 Mandarinas), Cristina Doel (Catrineta), Ana Porto (Maravalla), Beti López (Boles Galicia), Carmen Rabuñal e Álex Sande (Ámboa), Carmela Valiño e Marta Álvarez (Muuhlloa), Carlos Martínez Vidal (Wrong Shop), Elias Rozas (Pedra Salgada) ou Marta Rabuñal (A Gramola).

Co de outono chegamos ao noso número 14, que vén cheo de novidades -como xa intuíamos tres meses atrás-. Cumprir 14 supón cambios e tamén un marabilloso reto, pois, a partir de agora a nosa revista faise máis grande, poñendo en valor á súa singularidade editorial, independencia creativa e curiosidade sen límites. Coralia quere estrear emocións, contidos e espazos, poñendo en cada número o foco no que hai de novo neste noso ‘País das Marabillas’.

Co 14 principiamos un curso que nos vai cambiar para sempre. E para inaugurar curso por todo o alto contamos coa máis alta autoridade na materia, a conselleira Carmen Pomar, que nos dedicou fermosas palabras durante o acto de presentación e é protagonista do número xunto ao escritor Manuel Rivas, a curadora Paula Cabaleiro ou o piragüista Adrián Mosquera, a quen levamos á portada da revista, por representar todo o que Coralia é e quere ser.

Foi unha festa. Unha festa de verdade. Na que se conversou, riu e bailou. Unha festa na que Os da Porfía encheron o xardín de música e cantos, e nos emocionaron ca súa arte e a súa autenticidade. Unha festa na que triunfaron o mencía de Vía Romana, as deliciosas especialidades de Pan da Moa e os cócteles e vermús de Lodeiros.

Grazas a todos e a todas por facer irrepetible este outono.

Tamén é actualidade en Coralia:

Encarna Otero

150 150 CORALIA

Cunha enerxía envexábel, intacto o seu compromiso —pese a levar anos fóra da primeira liña política—, Encarna Otero vai respondendo coa paixón de quen quere mellorar a sociedade na que vive. Falamos de feminismo, benestar, xestión política e participación cidadá coa profesora de historia, veciña do Carme e exconcelleira nacionalista, que ocupou entre outros postos o de delegada para a rehabilitación do casco histórico ou o de directora xeral de Vivenda da Xunta bipartita. Retomar o diálogo e o consenso, tecendo unha rede e implicando a sociedade, é a súa receita para «recuperar Santiago, a icona que no mundo fala de Galiza». O de Encarna é amor incondicional por Compostela.

Entrevista de VALERIA PEREIRAS & Fotografías de ALFREDO IGLESIAS

Escolliches o Hostal por algo máis que a tranquilidade para facer esta entrevista?
Eu son das compostelás as que lle gusta gozar do Hostal. Non sei por que ten que ser para a xente de fóra. É algo que reivindico, que Santiago sexa para nós porque nos están expulsando. Tiña unha tía de Lugo, que era profesora e que foi modelo para min, e cando viña de visita quedabamos aquí. Recordo que eu estaba no colexio e que ela sempre me convidaba a tomar un chocolate.

Víñase máis antes?
Non o sei, eu sigo vindo. E cando estaba no Concello, daquela viña sempre aquí, por proximidade. É un espazo que reivindico, traio a moita xente a velo. Non se visita moito e é precioso, e tamén hai que pensar na historia do edificio. Aquí está a habitación onde se encerraron os dezaseis do Estatuto de Autonomía e tamén é un lugar excelente para gozar da música, tan importante en Compostela. Penso que o Hostal é como unha representación a pequena escala da cidade, do descoñecemento e da falla de uso e apropiación derivada do amor, porque se quere aquilo que se coñece.

Estás xubilada, pero iso no teu caso non significou para nada un parón. En que anda metida Encarna?
Acabo de ler o libro de Carmen Alborch, que di que as mulleres da nosa xeración estamos inventando unha nova maneira de vivir cando nos xubilamos. Coincido con ela en que son moitísimas as actividades ás que temos acceso neste momento, se a saúde acompaña. Ademais, esta cidade é un espazo de oportunidades marabilloso. Agora estou en Compostela Territorio de Mulleres, na Comisión de Igualdade do Consello da Cultura Galega, como voluntaria no Museo do Pobo Galego e quéroche dar unha primicia. Eu tamén era voluntaria de Proxecto Home, pero Ramón Crespo e a Igrexa acaban de cargarse a comunidade terapéutica de Cernadas, onde eu traballaba. Creo que a Igrexa vai ter que dar conta a esta cidade de moitas cousas, e esa é unha delas. E o asilo de Carretas, onde tamén traballaba até que me botaron.

Encarna Otero, en Coralia 12

«A xente xubilada podemos ser voluntarias e voluntarios porque temos o tempo e o coñecemento, un legado que debemos compartir e que a sociedade ten que utilizar. Eu defendo o voluntariado, ben entendido, como aportación sen suplir nunca nin agochar traballo. É unha riqueza social que hai que aproveitar. As persoas de idade non son unha carga, son unha riqueza. Isto os xaponeses sábeno moi ben»

Coa Igrexa topamos.
As cousas da Igrexa nunca saen á luz e eu reivindico que, xa que en Santiago roubaron o asilo de Carretas, que a Igrexa faga no casco histórico un centro de día. Hai sitios marabillosos, eu téñolle botado o ollo a varios, para que a xente maior teña un espazo onde poder reunirse, socializar, poder pasear a pé tranquilamente e que alguén se ocupe un pouco da súa saúde. Non necesitan máis. Eu vou moito ao Incio a visitar amizades e cando paso pola residencia de maiores que hai alí dáme moita pena. Métenos alí, onde non ven vida, un lugar onde non hai nada máis que monte e onde están apartados da sociedade.

Non reciben o trato que merecen.
Ti pensa no papel que a xente xubilada está a cumprir, produto da crise. Avós e avoas que están criando netos e dando apoio e soporte, que a ver cando llelo recoñecemos. Hoxe en día, hai unha parte da economía importantísima, que non sae ao mercado laboral, unha economía de afectos e de diñeiro que explica por que todo ese mundo precario sae adiante. A ver se o goberno se decata. A xente xubilada podemos ser voluntarias e voluntarios porque temos o tempo e o coñecemento, un legado que debemos compartir e que a sociedade ten que utilizar. Eu defendo o voluntariado, ben entendido, como aportación sen suplir nunca nin agochar traballo. É unha riqueza social que hai que aproveitar. As persoas de idade non son unha carga, son unha riqueza. Isto os xaponeses sábeno moi ben.

Para as mulleres, como dicías, até agora non existía a xubilación.
Si, agora estamos inventándoa porque isto é algo que antes non se daba, e que segue sen darse en moitos casos. Pero estamos vivindo un tempo no que accedemos á vida laboral cunha certa dignidade, a pesar das diferenzas salariais. Aínda que a prestación por xubilación das mulleres está un 37% por debaixo da dos homes, temos uns recursos económicos que nos permiten vivir con dignidade e tempo libre. O 90% dos coidados no marco do Estado español, de cativos e maiores, fanos as mulleres. Iso economicamente non se contabiliza, non forma parte do PIB, e implica que as mulleres, ademais do traballo que fan, non poidan gozar do seu tempo libre. Pero tamén é certo que, por primeira vez, está ocorrendo unha cousa curiosa, que os homes exercen de pais e avós e velos paseando os carriños, cambiando cueiros, cociñando… Iso antes non pasaba.

O benestar debería cotizar, non cres?
Ti podes dar amor, pero unha cousa é ser nai ou avoa e outra os coidados, que son un beneficio social que pagamos cos nosos impostos e que debería verse reflectido. Os afectos e os coidados son cousas diferentes e unha fonte de traballo fundamental. E esta cidade debe ser pioneira en sectores como o do benestar, territorio ou alimentación. Agora chámanlle gastronomía. As mulleres levan toda a vida alimentando e nunca lle chamaron así. Santiago ten todas as condicións para poder facelo. Conta cunha facultade de Medicina cun nivel de investigación excelente, un entorno natural de parques cunha das taxas europeas máis alta e ademais ten unha facultade de Enxeñaría Química que está especializada en temas de auga. Niso debe Santiago poñerse á cabeza, nese tipo de economía, e xerar emprego. Santiago precisa dun proxecto industrial, pero de empresas ao servizo das persoas. Non falo de chemineas, guindastres e formigón, que é no que pensamos inmediatamente cando falamos de industria. Non, eu falo de calidade de vida, de medio ambiente…

«Temos que facernos responsábeis da nosa cidade. Necesitamos crear unha conciencia crítica, positiva, construtiva, que retome o diálogo e o consenso e que busque metas que aproveiten o que hai: a Universidade, a iniciativa empresarial, de pensamento, de actividades culturais, as hortas ou a agricultura de proximidade e a Praza de Abastos...»

Encarna Otero, en Coralia 12

E como se podería abordar isto?
Defendo que agora mesmo a cidade precisa dun proxecto cívico colectivo. Temos que facernos responsábeis da nosa cidade. Necesitamos crear unha conciencia crítica, positiva, construtiva, que retome o diálogo e o consenso e que busque metas que aproveiten o que hai: a Universidade, a iniciativa empresarial, de pensamento, de actividades culturais, as hortas ou a agricultura de proximidade e a Praza de Abastos… Que nos fagamos donos da nosa cidade, recuperala para quen a habita.

Hai tres anos, nunha entrevista no primeiro número de Coralia, afirmabas que vías a cidade perdida para a súa xente. Segues tendo esa imaxe?
A min gústame moito andar, e tomas café aquí e alá e todas as persoas che din o mesmo. Pois tezamos unha rede, como facemos as mulleres, e poñámonos en marcha. A min neste momento unha cousa que me anima moito é que vexo moitas iniciativas pequenas de xente nova. Por citar só dúas: Numax e Unitaria. Xente que empeza con pouco, cun espazo pequeno e unha idea ben clara. Ademais de crear postos de traballo, pensa na vida e a alegría que lle dan á cidade.

Maila aportación que fan á cultura, non si?
Exacto, porque ademais a cultura é todo. É saber comer, ter a cidade limpa, saber mirar as pedras. A cultura é saber tratar a xente con educación, a cultura do non ruído. Cales son os fitos polos que Santiago se coñece no mundo? Cineuropa, Womax, Curtocircuíto. Temos tamén un dos mellores panadeiros, unha estupenda praza de abastos, as Marías. As irmás Fandiño Ricart son un símbolo, unha icona da Compostela represaliada polo franquismo. Só hai que poñelo en valor.

E a Cidade da Cultura de Galicia, como a ves?
Eu mantiven sempre que a Cidade da Cultura era un proxecto fóra de escala que a cidade non necesitaba, porque a cidade da cultura de Santiago é a cidade mesma. Agora podo dicir que é un furúnculo de pus. Non o dicía así cando era concelleira porque non podía, pero agora si. Leva todo o orzamento de cultura do país e nin así ese furado sae a flote. Haberá que mirar que facer con iso, non podemos facelo desaparecer, pero a Xunta ten que estudalo, drenalo e ver como se sostén.

Volvendo ao proxecto cívico que comentabas. Lanzaches a rede… e recolliches peixe?
Hai moita xente que pensa igual. No Casco Histórico xa se están organizando, tecendo alianzas. Xa fixeron un mapa, teñen un circuíto alternativo a toda esta degradación e deterioro. Que ocorre? Eu téñoo claro, e aínda que os tempos cambiaron, a cidade precisa dun proxecto político. O proxecto que a xente vai votar terá que recuperar o diálogo e o consenso. Conde Roa foi un desastre, unha hecatombe da que esta cidade aínda non se recuperou. O seu goberno foi moito peor que a crise. Eliminou a autoestima da cidade, creou unha crispación enorme, destruíu unha parte do persoal funcionario e da administración do Concello. E eliminou aquelas políticas de consenso que a cidade tiña dentro da propia corporación e do marco do Consorcio, onde todo ten que ser por consenso e onde hai tres administracións que unhas veces son dunha cor e outras doutra. Desde entón rompeuse o diálogo coa Xunta. A Feijóo non lle importa nada Santiago. Nin sequera vive en Monte Pío. Perdeuse gran parte do peso que Santiago tiña en Europa, e Galiza non pode esquecer que Santiago é a icona que no mundo fala dela.

Pensas que non se recuperou o diálogo?
O que ninguén pode pensar é que 25 concelleiros e concelleiras fan unha cidade. Debe existir un proxecto social que acompañe e participe. Na nosa época puxéronse en marcha os orzamentos participativos. Agora, con este novo Goberno de Compostela Aberta, abríronse todas esas vías de diálogo, pero logo hai unha cousa moi importante que é a xestión diaria. Así como as vías de diálogo están moi abertas, a xestión diaria está fraca, moito. E isto é como un cesto, os vimbios precisan estar unidos. A xestión e a participación, iso é o que fai cidade.

«Eu mantiven sempre que a cidade da cultura era un proxecto fóra de escala que a cidade non necesitaba, porque a cidade da cultura de Santiago é a cidade mesma. Agora podo dicir que é un furúnculo de pus. Non o dicía así cando era concelleira porque non podía, pero agora si. Leva todo o orzamento de cultura do país e nin así ese furado sae a flote»

Entre as túas responsabilidades políticas destacan as vinculadas ao urbanismo e a vivenda. Desde esa experiencia, pensas que Santiago corre perigo de sufrir ese fenómeno denominado turistificación do que tanto se fala?
A Santiago déronlle o recoñecemento da UNESCO de mellor modelo de rehabilitación, precisamente, por non expulsar a poboación. Creo que hai zonas de Santiago que aínda son así, e que son as que temos que mirar. A Rúa de San Pedro, as algalias, o Preguntoiro e a Caldeirería, Sar… Hai que tomar nota de onde funcionan as cousas. Cando Xerardo Estévez puxo en marcha o Plan Especial, este implicaba protexer o casco histórico da especulación inmobiliaria. Que ocorre? Que hai unha parte do casco que por múltiples razóns se vai deshabitando. Hai que retomar un proxecto que o devolva ao que sempre foi: vivo e multisocial. O zapateiro tiña o taller no baixo, a señora da praza vivía no primeiro, no segundo o catedrático da universidade e no terceiro un doutor. Iso, na Améndoa agora é difícil. Son casas moi grandes, de moitos herdeiros, pero para iso está o público. Hai que retomar os pisos tutelados, o rexistro de soares que agora copiou a Xunta, e poñer vivenda en alugueiro para xente moza que revitalice a zona. E hai cousas que tecnicamente hai que resolver. Se a Universidade ou o Hostal teñen fibra, non a poden ter as casas? A min que me digan. É cuestión de facer as contas e fixar prioridades. Digo iso como digo que hai que renovar os servizos municipais. Regular o paso á zona vella, controlar a tonelaxe que entra. Cada vez que abres un espazo turístico hai que telo en conta. O turismo xera lixo, vidro, os turistas van ao baño… Todo isto hai que velo porque son millóns de euros todos os anos.

Encarna Otero, en Coralia 12

Moito investimento.
Hai que negociar coa Igrexa. Xa está ben. A Igrexa ten que devolverlle a esta cidade todo o que leva recibido, e non o fai. Teñen inmóbeis baleiros, non pagan os impostos que lles corresponden pola actividade económica que desenvolven, agás San Francisco, que é a única que está legal urbanística e fiscalmente. Hai que mirar centros de día, residencias para maiores, albergues para persoas sen teito. A doutrina da igrexa non fala da xustiza e de axudar os pobres? Hai que negocialo.

«Á Igrexa hai que sentala a negociar e ten que devolver a esta cidade todo o leva recibido, que non sabemos nin canto é. Non poden roubar, como fixeron co asilo de Carretas para montar a Compostelana»

Como?
Hai unha ferramenta moi boa. A cantidade que se lle está dando de diñeiro público non é de balde. Un ente ao que lle rouban dous millóns de euros e non se entera, xa me dirás… Á Igrexa hai que sentala a negociar e ten que devolver a esta cidade todo o leva recibido, que non sabemos nin canto é. Non poden roubar, como fixeron co asilo de Carretas para montar a Compostelana. Xa verás como acaban abrindo un albergue, exactamente igual que pasa con San Martiño Pinario. Acaban de pedir licenza para o de Belvís, que leva tempo funcionando de xeito ilegal. Non pode ser, non poden ter privilexios. Teñen que actuar, primeiro, conforme á súa doutrina, e segundo o seu patrimonio ten que poñerse ao servizo da cidadanía. É unha das materias pendentes. É difícil pero hai que facerllo ver, como se fixo noutros sitios. En Italia está resolto, en Allariz conseguírono pola vía xudicial.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Coralia en verán

150 150 CORALIA

Entre bambú e xasmín, na idílica terraza do Hotel San Miguel presentouse o novo número de Coralia, unha revista dedicada ao verán e ás súas festas. E como non podía ser de outra forma, os amigos e as amigas ateigaron este fermoso recuncho demostrando que a familia de Coralia medra número a número.

Crónica e imaxes de MATEO CODESIDO

O pasado día 1 presentouse o número de verán de Coralia. O escenario era perfecto para unha presentación ao aire libre, a pesar das nubes ameazantes e do norte  que fixeron ás chaquetas protagonistas. Momentos antes de chegar os asistentes, Budiño probaba o son, enmarcado pola descomunal portada número 13, até deter o paso do tempo. Coas guitarras xa afinadas, o mestre do vento aclarou a súa voz cun té con limón mentres confesaba que para el todo isto de cantar era novo. «Aínda estou aprendendo» afirmaba cun sorriso transparente mentres o seu compañeiro de actuación, Brais Morán, dicía entre risos, «se ti es o que estás aprendendo, non sei como estaremos os demais».

A xente foi chegando e a exuberante terraciña do Solleiros quedouse pequena para unha gran xuntanza de amigos na que non faltaron saúdos efusivos, reencontros e gargalladas. Estiveron con nós moitas autoridades municipais: Gonzalo Muíños (quen interveu no acto), Mila Castro e Mercedes Rosón, do PsdeG, Martiño Noriega e Jorge Duarte, de Compostela Aberta ou Goretti Sanmartín, do BNG. Tamén nos acompañaron altos representantes do goberno autonómico como a conselleira de Educación, Carmen Pomar, o director xeral de Políticas Culturais, Anxo Lorenzo, a directora xeral de Comercio e Consumo, Sol María Vázquez Abeal, o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García Gómez, o xerente do SERGAS, Antonio Fernández-Campa ou a xerente da Fundación Artesanía de Galicia, Elena Fabeiro. Todos gozaron desta festa como amigos que son de Coralia. Canda eles estaban persoeiros como Charo Froján, directora artística de D-Due, Carmen Fernández, decana da Facultade de Educación, a activista cultural Pilar Sampedro, os creadores Xema Varela, Rosa FigueroaKatuxa PlateroMónica Mura e Edu Valiña, a editora Isabel Patiño ou, entre outros moitos, a profesora Concha Fernández e a xornalista Tareixa Navaza. Empresarios de éxito como Lucía Freitas, Cyra Calvo, Chus Moure, Manuel Moscoso, Álex Sande, Carmen Rabuñal ou Delmiro Prieto tamén fixeron un oco na súa axenda á presentación da revista. Dar conta de toda a xente especial que alí se congregou é unha tarefa imposíbel, pois por sorte os eventos de Coralia hai tempo que representan datas sinaladas do calendario.

Non imos negar que nos encheu de ledicia contar coa compaña de Margarita Ledo, Tino Martínez, María Solar e Encarna Otero, que xa foron portada da revista e son parte desta gran familia que é Coralia.

Por terceira vez, entregamos as Peneiras, xentileza de Tórculo -ao igual que o fondo do escenario-, cuxos gañadores foron elixidos polas lectoras e lectores da revista a través do noso Facebook. Estes son gañadores da primavera:

Parque de Bonaval
A nosa zona verde favorita
Entrega Beti López
Recolle Mila Castro

Restaurante San Clemente
O establecemento co mellor aperitivo da cidade
Entrega Chus Moure
Recolle Emilia Vázquez Losada

San Pedro
A nosa rúa favorita para irmos de compras
Entrega Katuxa Platero
Recolle Mercedes Rosón

Bodeguilla de Santa Marta
A cociña máis creativa de Compostela
Entrega Pablo Couceiro
Recolle Jose Míguez

Bico de Xeado
O mellor xeado da cidade
Entrega Budiño
Recolle José María Calo Faraldo

Xosé A. Sánchez Bugallo
O máis votado para a alcaldía de Santiago
Entrega Vítor Belho
Recolle Mercedes Rosón

Martiño Noriega
O máis votado para a alcaldía de Compostela
Entrega Vítor Belho
Recolle Martiño Noriega

Suso do Dezaseis
O número 1 do portal coralia.gal
Entrega Jacobo Bermejo
Recolle Alba Belho

E ao fin chegou o momento máis agardado: o showcase de Budiño a dúo. Xosé Manuel, na compaña de Brais Morán, abraiou aos asistentes coa súa fermosa voz presentando varios temas de Fulgor, o seu traballo máis recente. Por certo, todos os discos postos á venda para recadar fondos para o Refuxio de Bando voaron, así que se o queredes escoitar bulide a mercalo. Paga verdadeiramente a pena.

O acto rematou como debe rematar unha xuntanza de amigos, con risos, unha copa de bo viño e uns petiscos xentileza do espazo gastronómico Solleiros e Pan da Moa.

A xuntanza prolongouse durante horas até que as obrigas deixaron as conversas en suspenso -quizais até a festa do outono-. Nunha noite de verán tipicamente compostelá as estrelas volveron brillar intensamente. Grazas!

Tamén é actualidade en Coralia:
Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido