•  981 806 528 & 670 594 685 info@coralia.gal

É tendencia

I EDICIÓN PREMIOS CORALIA

150 150 CORALIA

I EDICIÓN PREMIOS CORALIA

Redacción CORALIA

O xurado composto pola decana de Matemáticas Elena Cendón, a actriz e presentadora Isabel Blanco, a artista e poeta Eva Veiga, a xornalista e presentadora da Radio Galega María Xosé Rodríguez, a topmodel e empresaria Dolores Couceiro, a profesora, ilustradora e Premio Nacional Luz Beloso e a parlamentaria e exconselleira de Educación, Carmen Pomar, acordan nomear os seguintes finalistas:

Premio Coralia na música

Tanxugueiras

Guadi Galego

Budiño

Premio Coralia nas artes plásticas e fotografía

Din Matamoro

Lula Goce

Carballido

Premio Coralia na escrita

Yolanda Castaño

Marilar Aleixandre

Helena Villar Janeiro

Premio Coralia na moda

Jorge Vázquez

Pablo Méndez Performance

D-DUE

Premio Coralia na gastronomía

Maruja Limón

Yayo Daporta

 Casa Marcelo

Premio Coralia na ciencia

Begoña Vila

Alfredo Bermúdez de Castro

Jorge Mira

Premio Coralia na política

Camilo Nogueira

Miguel Ángel Santalices Vieira

Alberto Núñez Feijóo

 

Premio Alfredo Iglesias á traxectoria dunha vida

Tino Martínez

Helena Villar Janeiro

Real Academia Galega

 

Actúa como secretario, sen voz e voto, Álex Regueiro editor da revista Coralia.

Queres ollar outros contidos relevantes?

VÍA ROMANA

150 150 CORALIA

VÍA ROMANA

CORALIA VIAXES

Redacción CORALIA

O noso Alfredo cría no cosmos. Cría nas estrelas como o facía Carl Sagan. Carl Sagan e Isaac Asimov eran bos amigos. Asimov díxolle por carta que o único que lle molestaba do seu ídolo era que “é obvio que vostede é máis brillante ca eu, e iso o detesto”. O sobriño de Asimov, Eric Asimov, dicía en 2017 que a xente da Ribeira Sacra estaba cultivando un viño que eles mesmos comezaban a descubrir.  Outros, como o ex presidente Obama, xa o descubriran tres anos antes. Non todo está feito para probar. O Súper Kamiokande é un cilindro de 40 metros por 40, no que pode caber a estatua da liberdade, e está deseñado para descubrir neutrinos, e as persoas so poden entrar nel para facer reparacións. É un mega observatorio enterrado nunha montaña xaponesa. Takekazu Asaka é un filólogo que quedou prendado da nosa lingua. Foi capaz de traducir palabras coma unto ou caldo ao xaponés. O noso Alfredo cría no cosmos. E tiña razón. Todo ten cabida aquí. Todo pode comezar aquí. A Ribeira Sacra ben pode ser o centro de calquera cousa.

 

Dicía Kierkegaard que vivimos cara adiante, pero comprendemos para atrás. Ía camiño do Belesar desde Rodeiro. Non pasei por Lalín porque teño bos recordos doutras etapas e quixen facer valer aquilo de non volvas a onde fuches feliz. Álex díxome que era a presentación da nova guía de viaxes libertina de Coralia e alá fun. Libertina, por facer a broma, porque Álex foi o primeiro xefe que me dixo que fixera o que me petase cando escribira. O truco sempre está nas formas mentres o fondo sexa honesto. Cousas do principiño, que contaba que as cousas sinxelas son invisibles aos ollos. Por iso, cando cheguei a unha adega posta nunha curva que parecía unha balconada do monte deixando pasar o río Miño, o que menos esperaba era atoparme unha festa chea de amigos.

As primeiros en saudar son as andoriñas dáuricas e os mosquiteiros comúns. Falan entre eles coma pequenos nun parque de atraccións. Pousaban nas ramiñas verdes e cantaban. O sol pega forte e a xente achégase ao carón de dúas mesas que acabaron por colocar debaixo dunha árbore. Queixos Airas Moniz con galletiñas Daveiga, empanada e chourizo do restaurante Os Pendellos. Roberto miraba para o córner porque a que fora a súa mestra de pequeno díxolle que era un lacazán pero no fondo un bo rapaz. Coas copas nas mans, falamos e rimos e abrimos os brazos e enchemos os peitos coma os paxaros. Hai viño e verbas. E viaxes por contar. E cando parecía que todo ía acabar cunha despedida curta, Álex bateu coas palmas e dixo veña, veña, imos todos xuntarnos nun corro, coma no colexio!

E alá fomos. Rabuñando no padal os matices do viño da adega Vía Romana, coma aquel vello do doutor Zhivago que dicía que rascando en cada ruso se atoparía alguén do agro, nós rascamos na terra para atopar algo do que fomos. Alí estaba Manuel Lorenzo Varela, non alcalde de Chantada senón como alguén máis que desfrutaba da compaña e do bo viño como calquer outro. Raquel Arias, José Armada, Rubén Lorenzo e Elena Candia axustaban a mascarilla cando rían -cousas dos tempos de agora- e Carmen Pomar ficaba nas verbas de Álex que, agora xa como mestre de cerimonias, anotaba e marcaba os tempos como fan os músicos, e dicíalle a Isidro Pernas que o deixara en un bo lugar, que os de Teo tiñan que mostrar forza de seu. Pero Isidro dixo con moita modestia e pouco volume que o seu negocio só quería facer as cousas ben. Eu, sen embargo, deixei anotadas máis de cen mil referencias de consumo nun ultramarinos que ten xa 150 anos.

Non é polo feito de demostrar nada, pero as veces tiramos do carro no sentido contrario. Damos conta dos nosos éxitos so cando vén alguén de fóra e móstranos, cos ollos ben abertos, a súa incredulidade. Que si, que Olivia Newton-John pasou por Ferreira fai dous anos e todo o mundo torna a mirada a esta terra. Pero os que estabamos alí non precisábamos diso para saber do potencial que temos e, aínda si, houbo que repetilo. Díxoo Juan Luis Méndez-Rojo, ou Xesús Mazaira ou Ana Vázquez. Álex tivo ben en insistirlles aos responsables dos queixos Airas Moniz e dos viños da adega Vía Romana que levantasen a mirada polo produto que teñen, pero Xesús, Ana e Juan Luis son persoas de mundo e fixeron o que todos estamos acostumados a facer. Dicir que non é para tanto, con esa sorrisiño que che queda ao acabar o traballo ben feito, en medio do taller, en silencio. Que o importante é ter imaxe de conxunto, crernos como galegos que teñen algo que valorar.

Ás veces é coma unha catarse. Non é cousa miña, son palabras de Carmen. Ás veces hai que soltalo todo, gastar o último cartucho e abrir os brazos e deixarse levar. Esta guía de viaxes a ningures para viaxar preto cun mapa cheo de non lugares nos que acollerse só podería facerse coma se non fora a existir un mañá. Alfredo así o cría. E Álex, e Grace Castro, e Manuel Otero, e Jimena, e Mercedes, e Kris, e Roberto e Alba e Mar. Grace dicía que o importante era converter as ideas en realidade. Fomos ao restaurante Os Pendellos e o equipo de Roberto Iglesias sacou a artillería. Unha catarse: bacallau con patacas, carne ao caldeiro, polbo, croquetas de piquillos recheos, croquetas de choco na súa tintura e viño a esgalla da Vía Romana. Nun momento no que as verbas cruzáronse e puxéronse a cantar Andrea Pousa e Quique Queiman, eu escapeime cos de infantería -os da prensa- e Mercedes e Kris ficamos para o grupo coma os últimos galos escondidos do imperio romano que, lonxe de entregar as súas vidas nun derradeiro xesto de valentía, alzaron as súas copas como celebración da vida no corazón de Galicia. Polos que están, polos que nos acompañan, estean onde estean. Tiña razón Alfredo. O cosmos está aquí.

Queres ollar outros contidos relevantes?

CINCO LEGUAS

150 150 CORALIA

CINCO LEGUAS

PEQUENAS GRANDES RUTAS

Textos LAURA RAMOS CUBA & SARA SEARA
Fotografías ALFREDO IGLESIAS

Discrepaba Vicente Risco de quen afirmaba que Galicia era pequena. «Es ti, que xamais poderás concibir nada grande», argumentaba o xenial intelectual ourensán. A nós abóndannos 25 quilómetros para confirmar canta razón gardan as súas palabras. Paisaxe, gastronomía e historia converten apenas 5 leguas nun mundo difícil de abarcar. Pero nós imos tentalo. Estas son as nosas propostas estrela para 2021:

RUTA 540

Nunha palestra, o profesor Manuel Gago mostráballe ao público unha dolabra, arma empregada polos lexionarios romanos na invasión no noso territorio, no século I. «Tan só oitenta xeracións nos separan daquela xente», explica. Oitenta xeracións despois, as pegadas dos romanos seguen visibles no noso país para quen as queira ler. A ruta 540, entre Bande e Entrimo, percorre apenas 30 quilómetros nos que un marco natural incomparable garda séculos de historia.

A nosa viaxe comeza en Bande, no complexo arqueolóxico de Aquis Querquennis. Este campamento militar, que conta cunha mansión-viaria e unhas termas próximas, foi construído polos romanos co obxectivo de protexer a Vía Nova. A calzada unía noutro tempo Braga con Astorga e hoxe aínda vertebra o territorio a través dos numerosos miliarios que seguen marcando o seu trazado. Un deles pode ser visitado na igrexa de Santa María de Bande, mostra emblemática da arte visigoda galega, que garda este monólito reconvertido en pía bautismal.

A continuación avanzaremos con valentía para atravesar o río Limia, coñecido polos romanos como ‘o río do esquecemento’, para entrarmos en Muíños. Alí faremos unha parada para saborear as sopas de burro canso (pan con viño e azucre) e as especialidades de galo pica no chan e o becerro do Xurés. Unha vez recobrados os folgos poderemos embarcarnos nunha exploración ao propio Parque Natural da Baixa Limia, onde encontraremos diferentes necrópoles megalíticas, ou practicar diferentes actividades acuáticas no encoro das Conchas.

Por último, fecharemos a viaxe nun miradoiro privilexiado sobre Portugal. Entrimo, municipio raiano, ábrenos as súas portas para perdernos na mitoloxía que aínda vibra entre as súas paisaxes. A Cova da Moura ou o Penedo das Serpes son algúns dos enclaves prehistóricos que espertarán a imaxinación dos visitantes. Como broche final a esta incursión no Xurés, a oferta gastronómica convida a probar a empanada de forquellas ou a cachena da serra do Quinxo.

RUTA 0610

Conducir a carón do mar mariñao é todo un privilexio. Son apenas 25 quilómetros de estrada os que separan Foz de Ribadeo, que nos van obsequiar coa gama de verdes e azuis máis fermosos do Oriente galego. Pero esta costa única chea de espazos naturais de postal, tamén é xenerosa en arte e gastronomía.

O paseo Marítimo de Foz será o noso punto de partida. Paga a pena gozar da espectacular vista panorámica que nos ofrece da ría, que nos seus 15 quilómetros de areais (entre os que figuran os da Rapadoira, Llas ou Arealonga), serve de refuxio a aves e surfistas de todo o mundo. O antigo porto baleeiro de Foz atesoura un rico patrimonio histórico, con xoias como o castro de Fazouro ou a basílica de San Martiño de Mondoñedo (a máis antiga das conservadas no Estado), e unha gastronomía deliciosa, da que forman parte berberechos, callos e sardiñas.

Ao outro lado da ría, Barreiros é a nosa seguinte parada. Tomaremos, tan pronto como poidamos, a provincial 0610 xa que ofrece incribles vistas panorámicas do Cantábrico galego. É recomendable parar a cada pouco para comprobar a beleza dos seus areais (Altar, Coto, Lóngara, Arealonga etc.) e tamén para atopar os ‘bíteres’ que nos garantan fortuna ao longo do ano seguinte. O alto do Comado ou o de Cornería ofrécennos vistas impresionantes da costa e da comarca, máis tamén fermosas lendas por descubrir. Castaña, bígaro e tortilla teñen aquí a súa festa.

Abandonamos Barreiros para entrarmos en Ribadeo, que nos dá a benvida convidándonos a visitar a monumental praia das Catedrais. Para camiñala precisaremos permiso, pero sempre pagará a pena deterse para apreciar a súa maxestosidade e para sentir a enerxía do mar e o vento mariñán acariñándonos a pel. Apenas a 6 quilómetros sitúase Rinlo, encantadora localidade mariñeira recoñecida pola calidade das súas centolas, lumbrigantes e lagostas, e onde cada verán ten lugar a festa do percebe. Hai desde aquí 8 quilómetros á capital do concello, cuxo escudo lembra que foi nas augas da súa ría onde se atopou a chave de ouro que abre a porta de Galicia. O Ribadeo indiano, a casa do Patín, o pazo do Marqués de Sargadelos (que na actualidade é a Casa Consistorial) ou a Rúa da Muralla son algúns dos tesouros desta vila namorada do mar, da que nos despedimos tomando algunha instantánea no paseo Marítimo que conecta o porto de Mirasol coa illa Pancha.

RUTA 6902

Desde o nivel do mar ata as alturas naturais dos montes. Propomos un paseo de tan só 20 quilómetros que nos levará de Pontedeume ata o Parque Natural das Fragas do Eume. No camiño encontraremos unha paisaxe incomparable na que non faltarán gastronomía, natureza e historia.

Botaremos a andar no centro histórico de Pontedeume, onde poderemos apreciar unha arquitectura propia que mestura estilos medievais, modernistas e tradicionais. Soportais, balconadas de madeiras e galerías acristaladas saudarannos no noso paseo, que explorará a Torre e o Castelo dos Andrade, así como a propia Ponte de Pedra que lle dá nome á localidade.

Antes de continuarmos coa viaxe reporemos forzas cun típico menú eumés no que a sardiña é a raíña da mesa. Bistés da marola e parrochas de fume precederán unha carta de sobremesas con melindres, costrada –receita italiana importada polos monxes agostiños hai 300 anos–, torta de Pontedeume e prolla e manguito eumés.

Xa co estómago cheo internarémonos na selva atlántica do Eume polo portal de Caaveiro, remontando o río. A fraga costeira mellor conservada de Europa recíbenos cunha festa para os sentidos. Carballos, bidueiros e ameneiros agochan unha infinidade de aromas e os sons que marcarán o noso paso. A maior alfaia deste tesouro botánico son os fentos: 28 especies persisten na contorna desde hai 1,6 millóns de anos. Entre esta flora privilexiada pasea tranquila unha fauna dominada por lobos, aves de rapina e salamántigas.

Após atravesar os bosques de ribeira cruzaremos o río que baña o val para nos encontrar co mosteiro de Caaveiro, construído no século X. Este lugar máxico, outrora abandonado, abre agora as súas portas como museo e convídanos a nos perder polas súas amplas estancias. Fronte ao edificio encontraremos un bar-hostal onde sentar co resto de sendeiristas que, coma nós, saborean o seu merecido licor caseiro mentres admiran as impresionantes vistas do Eume.

RUTA 552

Galicia atesoura a maior lonxitude de costa de todo o Estado español. Chega a triplicar a de Andalucía, en segunda posición. Mar e monte son, pois, emblemas fundamentais da paisaxe galega. Entre Nigrán e Tui apenas distan 30 quilómetros, mais son un exemplo perfecto desta combinación natural de verdes e azuis nos que tamén encontramos espazo para o patrimonio e para a gastronomía.

Comezamos a nosa ruta en Nigrán, un paraíso costeiro que garda a entrada á ría de Vigo. Desde Monteferro ata a praia de Patos, onde surfistas e familias reciben o abrazo atlántico das ondas, podemos apreciar a maxestosa vista das illas Estelas e das Cíes. Xa na baía encontraremos areais máis calmos, como o ecosistema dunar de praia América e Panxón, onde pararemos a degustar os produtos que chegan da pesca de baixura. Robalizas, linguados e douradas colmarán a nosa mesa.

Continuamos a viaxe a través do patrimonio nigranés, impregnado de pazos, arte visigótica e románica. Un exemplo é a ponte da Ramallosa sobre o río Miñor, que nos abre a porta á seguinte etapa. Diante, Baiona espéranos luminosa e diáfana. O seu paseo marítimo permítenos unha panorámica inigualable deste porto que recibiu a carabela Pinta ao seu regreso de América e agora acolle a miúdo regatas de vela. A igrexa románica de Santa María ou os antigos cines son pequenos segredos que agocha o casco antigo, que compite con case catro quilómetros de praia e a fortaleza de Monterreal en atraer a atención do visitante. Xoubas e melindres completan esta experiencia para os sentidos.

Despedimos Baiona para dirixirnos a Tui, seguindo a liña da costa. O Monte Aloia, primeiro Parque Natural de Galicia, custodia a entrada a unha vila cun pasado medieval que aínda se pode ler nas antigas rúas empedradas da súa zona histórica. Despois de visitarmos a catedral de Santa María, datada no século XII, e vagarmos polo paseo fluvial do río Miño, unhas racións de polbo e vieiras acompañarán este feche de ruta.

RUTA 550

A AC-550 será a nosa vía preferente neste itinerario de 27 quilómetros pola costa dos xigantes, que conecta Muros e O Ézaro, en Dumbría.

Situada no extremo máis setentrional das rías Baixas, a Vila de Muros conserva intacta a súa personalidade mariñeira e a esencia do seu casco antigo, declarado en 1970 conxunto histórico-artístico. A casa consistorial, o mercado de abastos e o arco de don Diego reflicten a rica historia deste concello cheo de estacións rupestres e asentamentos castrexos. É esta unha vila coa que o Atlántico sempre foi xeneroso, e a que hoxe proporciona xurelo, polbo, xarda, maragota e gran variedade de peixes e mariscos que lle dan á súa gastronomía fama merecida. Area Maior, Ancoradoiro ou Abelleira son tres exemplos dos seus fermosísimos areais.

A natureza de Muros e a súa ría é fecunda, como volvemos comprobar ao asomarnos ao miradoiro do Monte Naraio, última parada antes de entrar en Carnota, onde nos agardan excelentes exemplos de megalitismo e da cultura castrexa, así como un magnífico catálogo de hórreos monumentais –entre os que sobresaen os de Lariño, Lira e Carnota. O municipio carnotán posúe unha gran riqueza ambiental, como confirmaremos ao percorrer o que está considerado como un dos mellores areais do mundo, o de Carnota, que forma coas marismas de Caldebarcos un espazo natural de gran beleza. Constitúe unha visita obrigada, como o é ascender o Monte Pindo, onde segundo conta a tradición descansan a raíña Lupa e o seu tesouro lendario. Esta mole granítica de máis de 600 metros de altura, considerada como o Olimpo da Galicia celta, é a gran vixía da ría de Corcubión.

É aos pés do Pindo, na pequena franxa costeira do concello de Dumbría, onde gozaremos dun dos maiores espectáculos naturais desta viaxe: a fervenza do Ézaro (ou Xallas), único caso de desembocadura fluvial no mar de toda Europa. Dumbría é, ademais, terra de lendas, o territorio do vákner, un misterioso monstro medieval que habita entre os hórreos de Albeiroa e coñece ata o último segredo da máxica carballeira de Berdeogas. En verdade, o concello dumbriés atesoura un rico pasado patrimonial, que inclúe bens de interese cultural como o dolmen Pedra da Arca e castros como o de Berdeogas e O Logoso, onde a lenda sitúa a morada dun xigante que adoitaba practicar sacrificios na Pedra de Brazal, un dos lugares máis fotografados de toda a comarca.

RUTA 212

Beade e Avión están separados por menos de 20 quilómetros. Nesa distancia, trenzada polas serras de Faro e do Suído, agóchase un dos núcleos do Ribeiro. Os altos montes altérnanse cos ríos para atesourar mosteiros, viñas e pequenas aldeas onde aínda se pode respirar un tempo antigo e tranquilo.

De entre toda a comarca do Ribeiro, o escritor Otero Pedrayo consideraba Beade un dos conxuntos arquitectónicos máis belos da contorna. Aínda nos nosos días podemos descubrir a riqueza que este territorio fértil lles brindou aos seus habitantes na Idade Media. Sede desde o século XV da Orde de San Xoán de Xerusalén, Beade fai gala do seu Palacio Prioral, construído para socorrer os peregrinos que circulaban polo Camiño dos Arrieiros. Porén, o prato principal da localidade é a igrexa de Santa María de Beade, construída no século XVI e que aínda hoxe conserva a súa maxestosidade.

Despois dun suculento xantar composto por costeleta e pementos, avanzaremos pola estrada ata divisar o perfil inconfundible de Pena Corneira, un monólito que se alza dez metros en vertical sobre o horizonte. Este marco separa Beade, Avión, Carballeda de Avia e Leiro. Cruzaremos estes dous últimos sen apuro, parando para gozar das instantáneas que nos permita a paisaxe, asolagada de árbores e viñas. En Carballeda de Avia poderemos visitar o roteiro circular dos Muíños e degustar os seus licores, mentres que Leiro ábrenos as portas do mosteiro de San Clodio, nun refuxio de paz lonxe do ruído urbano.

Por último, chegaremos a Avión a tempo para descansar na súa praia fluvial, bañada polo río Abo. Unha vez repostos, esta recóndita localidade sorprenderanos cos Chozos do Suído –construcións en pedra nas que facían noite os pastores– e a súa oferta gastronómica, que inclúe na súa axenda unha Festa Mexicana importada desde a diáspora. Tacos, fajitas e burritos conviven na nosa mesa con chourizos e viño do Ribeiro.

RUTA 548

Sen apuro e sen pausa, o río Ulla estírase ao longo de 130 quilómetros antes de dar en morrer na ría de Arousa. Preto de aí, unha brisa lixeira coma un día de festa érguese no val e percorre todos os recunchos da costa. En menos de 25 quilómetros, imos ribeira abaixo para deleitar a vista cun baño de mar e natureza na que non falta memoria, arqueoloxía e un festín de produtos propios.

A nosa traxectoria iníciase no límite entre A Coruña e Pontevedra, na ponte que lle dá nome a Pontecesures. Cruzaremos o viaduto, que pasou por numerosas modificacións desde o século I, a carón de centos de peregrinos que viaxan polo Camiño Portugués. Ante nós a vila ofrece un selecto catálogo de edificios históricos, como o alfolín de Carlos IV, e un nutrido abano de locais onde degustar a especialidade local: a lamprea.

Con Pontecesures ás nosas costas, encontramos Catoira custodiando a desembocadura do Ulla á ría de Arousa. Nela, a parroquia de Santa Baia de Oeste garda varios tesouros para os visitantes curiosos. O Monte das Mámoas levaranos ata o Neolítico e as impoñentes Torres do Oeste farannos viaxar ata o século X. Asediados polas invasións normandas, a arquidiocese de Compostela ergueu esta antiga fortificación que hoxe en día pode visitarse a través do paseo fluvial entre as marismas. Desde aí, o mar chega á mesa na forma de nécoras, centolas e polbo á feira.

Xa mergullados e enchoupados de ría, Vilagarcía abre o seu porto para nós. O peirao, punto estratéxico para o tráfico marítimo e comercial desde hai séculos, dá paso tamén a extensos areais de bandeira azul. Se o ánimo chama máis ao movemento que a deixar o corpo a remollo, a nosa última parada ofrécenos un longo paseo marítimo desde onde embarcar para un roteiro pola illa de Cortegada, parque natural. Ou, senón, fechar a travesía saboreando unhas ameixas de Carril ao son dunha copa de albariño.

RUTA 801

Os vales do Ribeiro esténdense desde Castrelo de Miño ata Cortegada nun escenario natural vasto e fértil que se descobre en cada curva. Ante a vista dos viaxeiros, os ríos Miño, Avia e Arnoia marcan as diferentes zonas da Denominación de Orixe máis antiga de Galicia. Un acervo tanxible e intanxible ábrese aos nosos sentidos nesta ruta de apenas 25 quilómetros.

O noso traxecto principia en Castrelo de Miño. O seu encoro, construído nos anos 70, é punto de encontro de visitantes e locais. Nos meses cálidos, o tempo convida a bañarse nos peiraos do parque náutico ou a saborear unha empanada de anguías nalgunha terraza. Durante todo o ano, familias, parellas e grupos de amizades gozan coa paisaxe e os servizos que ofrece o parque. Táboas de windsurf e embarcacións de remo e vela adornan o espello do río Miño no descanso do encoro.

Deixamos Castrelo ás nosas costas e mergullámonos no agradábel labirinto arbóreo que arrodea Ribadavia. A ribeira do Avia sorprende a nosa vista co castelo dos condes de Ribadavia, que domina o horizonte. A zona antiga da localidade agocha entre as súas rúas empedradas diferentes plans para o visitante como unha foliada no furancho tradicional do Papuxa, un café na Praza Maior ou unha visita guiada polo Barrio Xudeu. Para acompañar o noso paseo, a Tafona de Herminia abasteceranos de doces elaborados pola propia dona, que segue as normas da comida kosher.

Saímos de Ribadavia camiño a Cortegada cunha parada obrigatoria nas termas de Prexigueiro, cuxas pozas naturais brotan á beira do río para descanso e goce do visitante. Máis adiante, a propia localidade de Cortegada ofrécenos tamén as propiedades terapéuticas das súas augas. Alén das dúas fontes termais, poderemos usar as instalacións do propio balneario ou, simplemente, deleitarnos cun viño do ribeiro no edificio modernista da antiga casa de baños, mentres observamos a auga do Miño pasar.

RUTA 305

Visitar A Curota, as dunas de Corrubedo ou Sálvora son tres dos magníficos plans que nos ofrece o Barbanza, comarca integrada polos concellos costeiros de Rianxo, Boiro, A Pobra do Caramiñal e Ribeira. Nesta xornada, a nosa vía prioritaria será a 305, unha comarcal que, entre curva e curva, nos agasallará con vistas panorámicas fantásticas do norte de Arousa.

Iniciamos este escapada de 28 quilómetros en Rianxo, fotografando o esteiro do Ulla, percorrendo os miradoiros do Castro Barbudo, Monte Pena e Pico Murallano, e visitando as casas natais de Castelao e Dieste. Situada no extremo máis oriental da comarca, a mariñeira vila de Rianxo ten un patrimonio amplísimo, que inclúe máis de 50 estacións rupestres e 188 hórreos. Pagará a pena visitar os restos do Castelo da Lúa e descubrir a súa fermosa lenda, ao igual que facer a ruta do mexillón.

En Boiro, é difícil renunciar a unha batuxada nas mansas augas da Retorta, Barraña-Saltiño, Carragueiros, Ladeira do Chazo, Mañóns ou Piñeirón, impresionantes areais que nos proporcionan unha perspectiva única da ría de Arousa, como logo confirmarán as instantáneas captadas desde os miradoiros da Magdalena e o do Couto da Filloa. Uns moluscos da ría, acompañados dos viños da Terra do Barbanza e Iria, e unha torta de San Ramón serán unha elección deliciosa antes de seguir bordeando a costa en dirección á Pobra do Caramiñal, considerada como unha das vilas mariñeiras máis bonitas de Galicia. As praias de Santo Antonio, a Lombiña-Cabío, ou a Barca figuran entre os grandes atractivos naturais da localidade, ao igual que as piscinas naturais do río Pedras. Tamén ten esta consideración o miradoiro da Curotiña, situado a 512 m sobre o nivel do mar, desde o que poderemos asistir aos solpores incribles dunha ría rica en peixes, moluscos e mariscos.

A estrada 305 levaranos finalmente ata Ribeira, que nos seus 25 quilómetros de costa garda verdadeiros tesouros como o parque natural do Complexo Dunar de Corrubedo e a lagoa de Carregal e Vixán. Quen ademais visita Sálvora, ten a posibilidade de atoparse coa serea da illa ou incluso coa Santa Compaña. O dolmen de Axeitos, o petróglifo da Pedra das Cabras ou o castro do Monte da Cidá son parte do importantísimo patrimonio ribeirán, como o son as historias de naufraxios e as lendas, que cobran todo o seu valor cando chega o solpor a carón do antigo faro de Corrubedo.

Queres ollar outros contidos relevantes?

PADRÓN

150 150 CORALIA

PADRÓN

COS CINCO SENTIDOS

Reportaxe ALBERTO REY CASTRO & SUSANA OTERO VÁZQUEZ
Fotografías ALBERTO REY CASTRO & VICENTE DOMÍNGUEZ VARELA

Localidade ligada intimamente ao Camiño de Santiago, Padrón presume de ser a orixe do Xacobeo, dunha gastronomía singular, dun incrible patrimonio, dunha literatura universal, natureza senlleira, e múltiples actividades ao aire libre para toda a familia. Padrón é camiño e destino. É parada de varias rutas dos Camiños de Santiago, e tamén é destino: fin dunha das rutas máis ancestrais como é o Camiño da Pedronía que desde antigo fan os peregrinos para descubrir o lugar ao que chegou a barca que trouxo os restos mortais do apóstolo Santiago.

Padrón conta cun amplo patrimonio histórico no seu territorio. Do seu amplísimo catálogo monumental, a nosa primeira parada só pode ser a igrexa parroquial de Santiago de Padrón, templo reedificado no século XIX que custodia baixo o seu altar maior o Pedrón, unha ara romana dedicada ao deus Neptuno, onde a tradición conta que foi amarrada a barca que trouxo o corpo do apóstolo Santiago ata o porto de Iria Flavia, porto importante da romana Gallaecia, situado moi preto de onde se edificou a primitiva igrexa de Santiago.

«Inda vexo onde xogaba, cas meniñas qu’eu quería, o enxidiño onde folgaba, os rosales que coidaba, i a fontiña onde bebía», versos da autora Rosalía de Castro lembrando a súa infancia polas rúas de Padrón que nos leva a un pasado de xogos e risas, rúas empapadas de literatura, historia e gastronomía.

Na contorna da igrexa atopamos outros elementos que nos levan a outras épocas pasadas que seguen vivas e conviven coa veciñanza na súa vida cotiá e cos centos de peregrinos que se achegan á vila. Un destes espazos é o Paseo do Espolón, lugar onde se celebra, baixo os impoñentes e centenarios plataneiros de sombra, o mercado de Padrón, un dos máis populares e concorridos de Galicia. A súa sona atrae cada domingo milleiros de visitantes de todas as idades procedentes tamén doutras comunidades, algúns na compaña da familia ou amigos, e outros en grupos de excursións. A orixe deste mercado popular remóntase a tempos inmemoriais. Xa na Idade Media estaba considerado un dos máis importantes de Galicia, e centrábase principalmente na venda de gando e outras mercadorías. A variedade de produtos que se poden adquirir no mercado de Padrón é un dos seus principais sinais de identidade. Unha amálgama de cores vivas e olores que anuncian a presenza de artigos téxtiles, calzado e complementos, e de gran diversidade de produtos de alimentación (como froitas e verduras de tempada, queixos, embutidos ou licores), xunto a apeiros de labranza, mobles e outros artigos curiosos. Claro que o gran protagonista do mercado de Padrón é o polbo á feira. Os fogóns das polbeiras e o seu tentador aroma marcan a hora do petisco: polbo, churrasco, vermú, viño e café son aquí os protagonistas.

Se levantamos a vista podemos ver, ao outro lado do río Sar, o convento do Carme. Desde o seu magnífico adro é doado admirar as vistas do casco vello da localidade rosaliana e o propio curso do río ata a súa desembocadura. Moi preto deste lugar nacen as 132 escaleiras que conducen ata un espazo máxico, envolto en lendas antigas e o embruxo das romarías familiares cada 25 de xullo, o Santiaguiño do Monte. Un lugar de esparexemento vinculado á figura do apóstolo Santiago, que a tradición oral sinala como o punto onde lles predicou en vida aos xentís da zona. A sensación de pasar as mans polas 10 rochas deste promontorio cheas de historias e lendas, e o atrevemento de tentar atravesar os 3 ocos que alí se atopan, que representan o ceo, o purgatorio e o inferno, faranos protagonistas dunha experiencia única.

Para recuperar folgos despois deste percorrido nada mellor que un aperitivo na zona vella de Padrón, deténdonos a gozar das súas terrazas e degustar os seus afamados pementos de Herbón, que, como di o dito, uns pican e outros non! A particularidade deste produto singular, bandeira desta localidade e apreciado no mundo enteiro, fai que só sexa posible degustalo na súa tempada, a que vai do mes de maio a outubro.

Aínda así é certo que cada vez existen máis produtos gastronómicos vinculados ao pemento elaborados coa súa materia prima como a marmelada, confeitura, queixos, bombóns, licores etc. que se saborean todo o ano.
De visita obrigada é tamén o Xardín Botánico Artístico de Padrón, considerado un dos máis antigos de Galicia. Nun espazo dunha hectárea concentra preto de 300 especies distintas, entre as que figuran varias incluídas no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia. É este un lugar perfecto para deixar voar a imaxinación polos labirintos na procura do recuncho máis fermoso ou a especie máis singular, que para moitos é a Coroa de Cristo, árbore centenaria que imita a coroa que Xesús levou na cruz. Outro evocador recanto do Xardín Botánico Artístico é o Banco dos Namorados, onde un pode sentar, pechar os ollos e escoitar o cantar dos paxaros e o rumor da auga das súas fontes de pedra, sentir a cálida brisa, e deixarse empapar da súa latente inspiración, como facía Rosalía de Castro baixo a sequoia vermella que leva o seu nome.

Camiñar, sentir e aprender tamén é posible en Padrón. A tan só 3 quilómetros do centro, na parroquia de Herbón agárdanos unha ruta moi especial, a Ruta do Pemento. Esta ruta circunda o convento franciscano de Santo Antonio de Herbón, un edificio con máis de 600 anos de historia, onde chegaron, procedentes de América, as primeiras plantas de pementos. Percorrendo esta ruta, e grazas aos códigos QR que iremos atopando, poderemos descubrir a historia do convento, a orixe do pemento, o seu cultivo, cociña, características ou curiosidades. Incluso poderemos descubrir por que pican.

Moi preto de aquí, situase a monumental igrexa de Santa María de Herbón, un magnífico exemplo de románico compostelán, así como as espectaculares pesqueiras, construcións que, segundo indican algúns historiadores, poden ter orixe romana, destinadas á pesca da lamprea, peixe prehistórico que non deixa indiferente a ninguén polo seu intenso sabor. A súa tempada vai desde o mes de xaneiro ata abril. E, habitualmente, no mes de marzo, o concello de Padrón organiza unhas xornadas gastronómicas que, ademais de obradoiros de cociña e actividades para toda a familia, permite saborear os ‘menús lampreeiros’ nos restaurantes da localidade, que inclúen entrantes, prato principal, sobremesa e bebida por só 30 euros.

Así mesmo, nas augas que bañan as terras de Padrón tamén é posible realizar actividades deportivas como o descenso en kaiak ou rafting, ademais de actividades de tiro ou rappel, experiencias perfectas para quen busca vivir emocións intensas.
Claro que non poderiamos falar de Padrón sen falar da literatura. Padrón é unha vila que conta cunha longa e histórica tradición literaria, e é berce de autores do porte de Macías o Namorado, trobador medieval (s. XIII–XIV), Juan Rodríguez de la Cámara ou de Padrón (1390-1450), a universal poetisa Rosalía de Castro (1837–1885), Nicasio Pajares Ogeros (1881-1956), Manuel Vázquez Castro, coñecido por ‘Manuel Barros’ (1844–1888) ou o premio Nobel de Literatura, Camilo José Cela (1916–2002).

En Padrón é unha parada obrigatoria a Casa-Museo de Rosalía de Castro, o lugar onde pasou os seus derradeiros días, que nos permitirá coñecer como era a casa nesa época e onde tamén poderemos pasear polo seu xardín, ulir as camelias, o loureiro ou a figueira que se cre podería ser datada na súa época, ou sentarnos a ler á sombra da viña que ten en fronte da súa casa, tal e como facía a propia autora.

Non moi lonxe de alí, en Iria Flavia, centro romano hai 2000 anos, atopamos a Fundación P.G. Camilo José Cela, un espazo que nos envolve na súa escrita e no cal poderemos aprender moito da figura do premio Nobel, gozando dunha visión menos coñecida deste persoeiro tan importante. Ademais, o seu Museo ten unhas vistas envexables da igrexa de Santa María a Maior de Iria Flavia, considerada o primeiro templo dedicado á virxe María e con centos de anos de historia nos seus grosos muros, moi ligada á tradición do apóstolo Santiago e á historia compostelá.

Ao longo de todos os meses do ano, Padrón é sinónimo de calidez e hospitalidade.

De carácter acolledor, a súa veciñanza recibe o visitante cos brazos abertos, feliz de poder compartir a súa riqueza patrimonial material e inmaterial. Padrón é, en todas as ocasións, camiño e destino.

Queres ollar outros contidos relevantes?

A ESTRADA

150 150 CORALIA

A ESTRADA

CADA MOMENTO CONTA

Reportaxe CONSELLERÍA DE SANIDADE, TURISMO E RELACIÓNS INSTITUCIONAIS
Fotografías NACHO DEL RÍO | AROA CASTRO | VÍCTOR ESPIÑO | ACTUALIZADOS COMUNICACIÓN | MAYSIL | JUAN RODRÍGUEZ

A 25 quilómetros de Santiago de Compostela, preto do límite entre as provincias de Pontevedra e A Coruña, atopa o viaxeiro ou peregrino unha perla cultivada no corazón de Galicia, incrustada na súa cultura ancestral, alimentada polos seus froitos e regada polos seus ríos, embelecida por unha natureza poderosamente verde, salvaxe e domesticada: A Estrada. Un cruzamento de camiños que se converteu no centro neurálxico dunha comarca, bañada polo río Ulla, que espera a súa visita todo o ano. E é que A Estrada pode gozarse en calquera das catro estacións.

No outono, cando a paisaxe viste de marrón e amarelo, os camiños convértense nas alfombras perfectas para realizar calquera das rutas de sendeirismo e BTT homologadas (que se poden descargar en www.bikeestrada.com, onde tamén se pode consultar o programa de rutas de sendeirismo para o outono e a primavera). Ademais, as casas de turismo rural dispoñen de rutas autoguiadas mediante GPS. Acompañaranos no camiño o arrecendo a mazá madura e a castañas, manxar honrado nos moitos magostos que se celebran en todas as parroquias do concello.

Chegado o inverno, os artesáns da comarca elaboran as súas creacións, manualmente, nun exercicio de talento, beleza e innovación. A Estrada conta con profesionais artesáns que, sempre á man, encadernan, elaboran instrumentos, traballan o vidro, o coiro, a pedra e a madeira, tecidos, encaixes ou mesmo crean moscas para pescar. Son aquí moi afamados os torneiros de Berres que, desde hai máis dun século, elaboran obxectos de uso doméstico, como pratos de polbo ou morteiros. Non é de estrañar que nas últimas décadas moitos destes talleres profesionais foran recoñecidos pola Fundación Artesanía de Galicia, e que hoxe, as súas creacións constitúan eleccións perfectas para agasallar en calquera ocasión.

Pasado o frío invernal, a primavera chama á porta para tinguir de cor a paisaxe. Aquí a raíña das flores é a camelia, unha especie característica da zona que ten o seu trono nos xardíns do pazo de Oca, onde é posible admirar a súa floración de xaneiro e abril. O pazo de Oca é un dos conxuntos monumentais máis representativos de Galicia. Pertence á Fundación Casa Ducal de Medinaceli e forma parte da Ruta da Camelia. Unha visita aos seus xardíns permitiranos apreciar un fermosísimo trazado ideado na segunda década do século XVIII, seguindo a tradición paisaxística francesa.

 

Nestas datas é tradición tamén o carnaval, aquí chamado entroido, que nesta comarca adquire un carácter singular grazas aos Xenerais da Ulla que, de a cabalo, percorren as parroquias pregoando os seus correos, acompañados dun exército de abandeirados, coros e comparsas. O percorrido termina co alto ou ‘atranque’, enfrontamento dialéctico por parellas no que non falta a sátira, a burla e a crítica social. Estes personaxes distínguense así mesmo pola súa rechamante e colorida vestimenta, que os fai absolutamente únicos.

Coas primeiras calores da primavera, o salmón remonta o río Ulla. De feito, cando chega maio, os pescadores achéganse ás súas beiras en busca da mellor peza. De feito, na terceira fin de semana de maio, A Estrada celebra a Festa do Salmón, exaltación gastronómica na que participan multitude de establecementos hostaleiros da zona e á que acoden milleiros de persoas de toda Galicia para degustar as tapas e menús confeccionados para a ocasión.

En xuño toca acougar a sede co saboroso elixir que nos dá a mazá, autóctona e de cultivo ecolóxico, que impregna co seu aroma toda a localidade na Feira da Sidra, un encontro de produtores e adegueiros, que serve para colocar A Estrada no mapa mundial da sidra.

Pasadas as festas de San Paio, patrón da localidade que celebra o seu día o 26 de xuño, toca baixar a Sabucedo na primeira fin de semana de xullo para rememorar a tradición ancestral da Rapa das Bestas. A veciñanza de Sabucedo e comarca agrupa os cabalos na montaña e condúceos ao curro, un recinto circular no que corta a crina dos animais en auténtica lide, tal como fixeron os veciños da zona durante séculos. É esta unha festa declarada de Interese Turístico Internacional que convoca miles de persoas cada ano, atraídas pola súa beleza e autenticidade.

Xa no verán, as augas do río vannos dar un respiro, permitíndonos sufocar os rigores da calor. Daquela as praias fluviais da Estrada constitúen un remanso de frescor que nos convidan a descansar e, á vez, a practicar todo tipo de deportes de río, xa se trate de pesca tranquila ou practicando rafting ou hidrospeed.

Para facer máis grata a visita, o municipio da Estrada conta cunha ampla oferta de aloxamentos e casas rurais. Son espazos nos que se atopan tradición e modernidade, descanso e comodidade; son lugares únicos e con encanto que converten en inesquecible unha estadía na comarca. Ademais, moitos deles inclúen na súa oferta actividades e rutas polo seu inigualable contorno (na web www.turismo.aestrada.gal pode atopar máis información ao respecto).

Non errará quen pense que en calquera momento do ano paga a pena coñecer e gozar as paisaxes, as xentes, a cultura e a gastronomía deste territorio incomparable. De feito, na Estrada xa estamos a agardar por vostede.

Queres ollar outros contidos relevantes?

OURENSE

150 150 CORALIA

OURENSE

A capital de moda

Reportaxe JORGE GUITIÁN
Fotografías ELÍAS OTERO

As orixes romanas, o esplendoroso pasado medieval e a vibrante realidade contemporánea dun destino que é quen de reinventarse a cada paso préstanse para ducias de percorridos. Mais como por algures hai que comezar, esta é a nosa proposta para un achegamento relaxado e relaxante á cidade das Burgas, unha ollada desenfadada que se mergulla a pulmón no corazón da ‘ourensanía’.

E que é iso da ‘ourensanía’? Un carácter, unha maneira de ser e de estar no mundo, un xeito de ver pasar o tempo e de enfrontarse á vida sen renunciar a certa dose de retranca e lonxe das présas de cidades máis grandes. Ourense fai gala do seu tamaño mediano, asumible; suficientemente grande como para dar lugar a unha oferta cultural e de ocio diversa, suficientemente pequeno, ao tempo, como para preservar unha forma de vida de escala humana na que o rural e o tradicional acaban por mesturarse co contemporáneo e o urbano dun xeito único.

Cruzamento de camiño histórico e cidade de pouso culto, Ourense é hoxe un destino tan atractivo como descoñecido polo turismo de masas. Iso permite que poida presumir dun dos cascos históricos máis auténticos do noroeste peninsular e das vantaxes de estar a pouco máis dunha hora de boa parte das outras cidades galegas ao tempo que é quen de preservar unha atmosfera e un ritmo de seu.

A CHEGADA

Sexa do norte ou do sur, chegue un da costa ou da meseta, o xeito natural de entrar en Ourense é cruzando o río. Desde o barrio da Ponte e a Ribeira de Canedo cómpre achegarse a través desa barreira simbólica que é o Miño para apreciar as pontes: a romana, por suposto, a do Milenio. E ao norte, coa elegancia discreta da arquitectura do ferro doutros tempos, a Ponte Nova.

Mais para entrar a Ourense convén cumprir con certos rituais. E un deles é o do polbo. Porque o polbo, nesta provincia, non é tanto un animal ou un prato como algo simbólico e de raizame fonda, algo que nos resitúa e nos fai entender onde estamos, que nos relaciona coas terras de Cea e do Carballiño, que nos pon en relación coas antigas feiras e mercados, con tratantes e arrieiros.

E para cumprir co ritual comezamos, como tantos viaxeiros chegados nos últimos 150 anos, no barrio da estación, na polbeira A Feira, de sona merecida, desde a que, despois, podemos ir baixando pola avenida das Caldas para atravesar a Ponte Vella e, desde alí, continuar pola rúa Progreso, facendo un alto para repoñer forzas na Confeitería Milhojas ou probando os xeados artesanais de La Central Heladera na rúa do Paseo.

O ROTEIRO DA ARQUITECTURA MODERNA

Unha das grandes sorpresas de Ourense é a súa arquitectura moderna, a impoñente nómina de edificios construídos a unha beira e á outra do ano 1900 e que marcan, aínda hoxe, o seu carácter.
A Casa Taboada e o Pazo da Deputación, ambas obra do arquitecto Vázquez Gulías, sinalan os estremos do noso percorrido pola avenida, mais tamén dúas etapas dun dos grandes arquitectos da provincia, que foi quen de saltar dun certo eclecticismo propio de finais de século a unha art nouveau adaptada ao lugar, como pon de manifesto tamén a súa espectacular Casa Junquera, hoxe sede da Fundación Abanca.

O mercado, na outra beira da rúa, forma xunto coa alameda outro dos conxuntos máis netamente ourensáns. O edificio principal, de 1929, destaca entre as casetas nas que se venden pan, verduras e flores, e polas que paga a pena baixar, sen présas, ata chegar ás Burgas.

Poucas cidades hai en Europa que concentren nun só punto o pasado romano, a tradición e a contemporaneidade como o fai aquel lugar, un dos pouquísimos baños termais ao aire libre inseridos nun casco histórico e o símbolo máis salientable dun dos grandes destinos do turismo de auga e saúde de Europa.

Para entrar a Ourense convén cumprir con certos rituais. E un deles é o do polbo. Porque o polbo, nesta provincia, non é tanto un animal ou un prato como algo simbólico e de raizame fonda, algo que nos resitúa e nos fai entender onde estamos.

 

OS VIÑOS

Os viños son, en Ourense como en calquera outra parte do mundo, unha bebida. Aquí os viños son, ademais, unha cultura. E, por se non abondase, son tamén unha zona do casco vello. E un xeito de ourensanear. Aquí, as palabras, crecen con significados alternativos. E o viño non é unha excepción.

Cruzamos a Praza Maior cara á confluencia da rúa do Paseo con Cardeal Quiroga e comezamos o noso propio itinerario de viños polo centro. Subindo –sempre será mellor deixar a baixada para o final– atopamos Sybaris 2.0, un ecléctico local que mestura restaurante e tenda de produtos gastronómicos e que conta cunha das máis interesantes e mellor nutridas cartas de viño da provincia, a de Jacobo Mojón, á que o cociñeiro Luís Romaní soubo axeitar a súa cociña.

Praza do Ferro. Entramos aquí no cerne do máis tradicional dos viños ourensáns. Non poden faltar clásicos como o Fuentefría, o Atarazana ou o Orellas. Seguimos, entre as rúas Pizarro, Fornos e Lepanto: O Comellón, O Arco da Vella, O Cogumelo. Cada un deles cunha especialidade propia.

Tal é o éxito da cultura dos viños que a zona desbordou os seus límites, crecendo cara ao sur para envolver a Catedral con propostas actuais como Glabistró ou, cara ao norte, nas Mercedes, con lugares como o Portovello que nos van levando de tapa en tapa, de viño en viño, cara á cidade nova.

O CORAZÓN DA CIDADE HISTÓRICA

A catedral de San Martiño, a un paso dos viños, é un resumo en pedra da historia da cidade. O exterior fortificado, o incrible Pórtico do Paraíso, o extraordinario retablo obra de Cornelis de Holanda. E, máis recentemente, o gaiteiro da catedral, que cada mañá ás 11.30 horas saúda a cidade desde o alto, ataviado cunha capa deseño de Adolfo Domínguez, ao son de Ourense no Solpor.

Continuamos, improvisando, descubrindo recunchos, alternando a escala da monumental Praza Maior coa daquelas que son algúns dos segredos mellor gardados da cidade. Praciñas como a dos Suaves, que son parte da mitoloxía auriense contemporánea e teñen gañado o seu sitio en calquera percorrido ourensán.

Ou a praciña do Trigo, en tempos un cemiterio e que hoxe é xa parte indisoluble desas rutas de viños a través de propostas actualizadas como a do Umami, que combina unha interesante oferta de cociña cunha atractiva carta de cócteles.

Baixamos a escalinata de Santa María Nai, ao pé desa impoñente fachada barroca que recolle columnas da antiga catedral sueva, para parar no Tamarindo e continuar o noso particular roteiro de cócteles con personalidade que se vai abrindo camiño na cidade histórica.

Se andamos á procura dun ambiente máis tradicional, podemos deixar pasar o tempo na praza de Santa Eufemia, coa sensación de que a fachada barroca da igrexa homónima tende os seus estremos para abrazarnos. Ou no agochado Eironciño dos Cabaleiros, no que resoan os ecos dos coloquios de décadas pasadas.

 

Aquí os viños son unha cultura. E, por se non abondase, son tamén unha zona do casco vello. É un xeito de ouresanear.

A VIDA CULTURAL

Ourense é un dos grandes polos culturais do interior de Galicia. Cidade universitaria e cruzamento de camiños, punto quente no imaxinario da Xeración Nós, é o lugar perfecto para tomarlle o pulso á cultura galega de hoxe e de sempre. Comezando polo Teatro Principal, levantado arredor de 1830 e que pagaría a pena visitar aínda que só fora polos frescos da súa bóveda, obra de Xaime Quessada.

O roteiro avanza cara ao Museo Municipal, un dos grandes descoñecidos, que alberga unha colección enfocada aos artistas ourensáns: Cándido Fernández Mazas, Prego de Oliver, Xaime Quessada, Acisclo Manzano, Virxilio Fernández ou Buciños son só algúns dos moitos nomes que forman parte da súa colección e que falan da magnitude da vida artística na cidade.

Un pouco máis abaixo xorde a sala de exposicións Abanca (a maior da cidade), e a un paso o Centro Cultural Marcos Valcarcel, interesante tamén pola súa arquitectura. E o Museo da Catedral, claro, co seu Missale Auriensis, impreso en Verín, na que foi a primeira imprenta de Galicia, en 1494.

HORA DE COMER

Son moitas as opcións que o casco vello e as súas inmediacións ofrecen para comer. Se queremos ir máis alá dos petiscos podemos optar por algúns dos locais xa citados –Glabistró, Sybaris 2.0, Portovello, Umami– e explorar propostas informais como a do Tizar, ou de máis calado como a do restaurante Ceibe, se o que buscamos é cociña posta ao día. Podemos, incluso, saltar por un momento fóra do casco, aínda que non moi lonxe, para descubrir a oferta heterodoxa do Café Pacífico.

Mais se andamos á procura de cociña máis tradicional, de lugares nos que explorar a cociña galega de sempre, o casco ten tamén unha oferta do máis interesante: da excelente selección de produto do restaurante O Pingallo á taberna ilustrada que é Adega San Cosme (Casa Leopoldo). Sen esquecer o que é un dos grandes clásicos da cidade, A Taberna, rexentado por Javier Outumuro e no que hai que probar, en tempada, a súa lamprea ou encargar especialidades como o seu polo de curral con lumbrigante.

E despois, seguramente, un café nun deses locais do casco que aínda manteñen o ambiente doutro tempo, ese ambiente que se conserva en La Coruñesa ou o Latino e que tan ben encaixa con aquilo que comentabamos de ourensanear. Porque se algo queda claro despois de percorrer o centro da cidade das Burgas ao longo dun par de días é que, aquí, a vida leva o seu ritmo. E que o mellor que podemos facer é deixarnos levar por el, ser parte por unhas horas desa ‘ourensanía’ e asumila como estilo de vida, como un xeito de reconectar co que significa unha cidade que é sempre, como a primeira vez, un achado sorprendente.

 

Cidade universitaria e cruzamento de camiños, punto quente no imaxinario da Xeración Nós, é o lugar perfecto para tomarlle o pulso á cultura galega de hoxe e de sempre.

Queres ollar outros contidos relevantes?

CAMIÑO INTERIOR

150 150 CORALIA

CAMIÑO INTERIOR

De Estíbaliz Veiga

Fotografías FRED IGLESIAS

Neste ‘novo Renacemento’ no que estamos a entrar toca reflexionar máis, se cabe, sobre o lugar que ocupa o noso espírito no Universo e en nós mesmos. Moito se podería falar da cuestión da ‘consciencia’ en relación co planeta, os animais ou a Nai Natureza, mais considero que neste instante sería un atrevemento facelo sen buscar antes a paz interior que necesitamos para reconducir este ‘Big Bang’ metafórico da era moderna que estamos a vivir.

 

O budismo comezou animando os seus practicantes a involucrarse no smrti (sati) ou mindfulness, o que implica desenvolver unha análise plena sobre todo o que ten que ver cun mesmo e co mundo que nos rodea, xa sexa sentado nunha postura especial ou no transcurso da propia vida. Este é o tipo de meditación que o propio Buda practicou baixo a árbore da iluminación e se menciona no sétimo punto da oitava senda. Pero, por sorte, non hai que viaxar á India para poder meditar e recuperar o benestar nun contorno natural.

O noso plan de achegamento ao mundo da espiritualidade ben podería comezar cunha xornada raw retreats, un retiro de ioga, acompañado dun brunch na illa de San Simón, organizado polos vigueses Raw Yoga. O noso punto de encontro sería o peirao de Cesantes, para a continuación principiar o día cunha práctica de ioga tradicional ao aire libre. Inmediatamente despois será tempo de gozar un delicioso brunch vexetariano nun ambiente relaxado. É, pois, imprescindible deixar o móbil na casa e así aproveitar o día recuperando ese tesouro que xa nin sabemos onde o esquecemos: o noso propio tempo. Logo de descubrir a illa, a súa historia e a súa natureza, practicariamos a meditación respirando osíxeno puro. Cando ao solpor toque subir ao barco, farémolo, sen dúbida, con enerxías renovadas.

A forma máis básica da meditación faise atendendo á propia respiración. Téñoa feito nalgunha ocasión como complemento final dun taller de aromaterapia ou escoitando a melodía das cuncas tibetanas. Trátase de experiencias que, en calquera caso, buscan acadar a relaxación e o sosego da alma. Na meditación, a postura máis tradicional é a do loto (nun coxín con cada pé apoiado na coxa oposta) con variacións como o medio loto (cun pé na coxa oposta e o outro estirado diante do xeonllo contrario). Pero aínda que pareza complicado non o é, xa que, ademais de practicar a meditación sentados coas costas erguidas, pódese facer estando de pé, camiñando lentamente, deitándonos no chan ou incluso nunha butaca.

O caso é deixar a mente en branco (difícil, xa o sei), permitíndonos así entrar no chamado ‘espazo da nada’, que no mundo zen tamén se coñece como estado mushiryo, o que está máis alá do pensamento. Podes mirar simplemente ao ceo e ver como se desprazan as nubes. Mantendo a ‘escoita activa’, poñendo atención plena nos paxaros, no vento, nas follas das árbores. Tamén se te atopas nunha gran cidade podes facer este exercicio. Se nos concentramos no que oímos, os sons poden levarnos voando ata un espazo natural situado no noso imaxinario. Así faste cargo de que es parte da natureza, e podes celebrar o milagre dun novo día, porque o mero feito de estarmos vivos xa é motivo de ledicia. Recréate no aquí e o agora. Respira!

 

No caso de querer afondar máis no crecemento da túa intelixencia emocional, podes practicar o kundalini, participando en seminarios como os organizados polo Centro Casiopea de Palmeira. Ao longo dos anos, este centro foi ampliando a súa oferta como clínica de terapias psicolóxicas con especialidades complementarias do eido da ciencia e do de correntes máis alternativas como a meditación ou o traballo para sandar traumas herdados. Olalla Guimarei, a súa fundadora, bebe de diferentes autores e sabedorías antigas como o sufismo, o xamanismo de Perú e Chile, o budismo e a meditación de Asia, e o estudo da antropoloxía na historia da Humanidade. O retiro de Palmeira ten lugar nun contexto incrible, o da comarca do Barbanza, onde a procura da calma é máis fácil e fermosa para quen se anima a facer o seu traballo de fortalecemento e medra deste xeito. Para a artífice destas actividades, unha terapia é moito máis ca a eliminación dun síntoma, é un camiño de vida e de aprendizaxe.

O fundamento do kundalini é espertar e elevar a enerxía kundalini ou shakti kundalini, unha forza primordial que, segundo os expertos, está durmindo na base da columna vertebral (primeiro chakra) de todo ser humano. Este é o potencial creativo latente en cada persoa. Na cultura hindú represéntase como unha serpe enrolada na base do sacro onde está situado o soporte da raíz ou chakra demuladhara. Coa activación da elevación da columna vertebral principia a purificación a través dos chakras (ou núcleos de enerxía), e en paralelo un aumento progresivo do grao de conciencia e cumprimento persoal.

Tamén é posible que prefiras a soidade e que queiras probar a facer a meditación pola túa conta. Neste caso, a chamada Galicia Máxica ofrece infinitas posibilidades. O santuario de Santalla de Bóveda sería, por exemplo, unha excelente opción. A primeira característica rechamante deste templo romano erixido na fermosísima Santalla de Bóveda de Mera (Lugo) é que está descuberto e orientado de xeito oposto ao habitual nas igrexas medievais. A súa ‘piscina’ ten un nicho de case tres metros cadrados onde se cre que se facían rituais e ofrendas con animais (un dato este un tanto macabro para a miña forma de entender o mundo no século XXI). Eu tiven a oportunidade de facer nela unha magnífica sesión na que puiden sentir a súa enerxía revitalizante ao poñer as plantas dos pés en contacto directo coas rochas máxicas do centro da piscina ‘das ninfas’ e deixar a mente en branco. Gárdoo realmente como un momento inesquecible, nun lugar único que foi venerado porque nel confluían os poderes do mundo non terreal.

A miña forma de vivir xira arredor da convicción ecoloxista e a defensa de todo ser que habita neste planeta, por iso decidín ser vexetariana e me unín á defensa do dereito ao bo trato aos animaliños. Cada día medra o meu compromiso coa protección do mundo animal, o que unido á constancia na práctica do meu deporte diario, o bikram ioga, favorece a miña autoestima e o meu amor propio e polos demais. O bikram é unha modalidade de ioga tradicional que realizo na Coruña. Inclúe un conxunto específico de 26 posturas que deben realizarse nunha orde concreta e nunha sala climatizada arredor dos 40 graos centígrados, emulando as condicións climatolóxicas da India que favorecen a elasticidade.

O bikram ioga é unha receita natural e eficaz para combater, entre outros, os trastornos do sono, xa que calma o sistema nervioso ao que lle sobra adrenalina á hora de ir durmir. Canto menos cantidade desta hormona teña o corpo, mellor descansaremos. Por iso, a continuidade nas clases fai que o organismo estea tranquilo e a mente limpa e relaxada.

En Bikram Ioga A Coruña descubrín os beneficios da kombucha (que o meu profe Joaquín fai de xeito caseiro). É unha deliciosa bebida de aspecto xelatinoso e sabor ácido, obtida a base de té edulcorado fermentado, con infinidade de propiedades. Desde hai máis de 2000 anos, os chineses aprecian as bondades da kombucha pola capacidade que se lle outorga de equilibrar o chi (a enerxía vital) e mellorar a dixestión. Está deliciosa con xenxibre, con espirulina, con froitos vermellos ou con manga, e ademais pode beberse durante os 90 minutos da clase, para revitalizar os músculos e abrir os chakras. Fusionando ambos os dous hábitos o sistema linfático vese realmente fortalecido. É unha limpeza ‘corpo e alma’. Hai que ter moi presente que somos o que comemos e bebemos.

Pode parecer case unha utopía ser vegano en países cunha cultura culinaria tradicional baseada na proteína animal, mais non o é en Galicia onde imos atopar todo o necesario para animarnos a organizar unha viaxe veggie, practicar eco-turismo ou gozar do turismo deportivo na natureza, incluso para facer realidade todos eles a un tempo. Un exemplo marabilloso atopámolo na Ribeira Sacra, onde se fai realidade a fusión de deportes como o ioga, o trailrunning e o sendeirismo coa cociña vegana nun marco paisaxístico incrible. Aquí, o noso destino será o Casarío da Castiñeira, un lugar ideal para descansar e contemplar o espectáculo das postas de sol e as noites ateigadas de estrelas, onde gozaremos dunha estadía terapéutica e de desintoxicación, unha forma de turismo realmente saudable.

«Pode parecer case unha utopía ser vegano en países cunha cultura culinaria tradicional baseada na proteína animal, mais non o é en Galicia onde imos atopar todo o necesario para animarnos a organizar unha viaxe veggie, practicar eco-turismo ou gozar do turismo deportivo na natureza, incluso para facer realidade todos eles a un tempo»

 

Praia dos Castros
Estíbaliz Veiga con Humberto Zapata (centro) e Davor Freije (esquerda) monitores de ¡hola! Ola Surf Escola

Os seus creadores son responsables da única carreira de montaña vegana en España, o Castro Caldelas Vegan Trail, un dos trazados de carreira de monte máis bonitos de Galicia que ten cada vez máis afeccionados e no que se ofrece un delicioso avituallamento vegano, que inclúe torradas de pan de fariña da terra, cremas de cacao caseiras e callos veganos. Normalmente celébrase en novembro, unha data verdadeiramente idónea para visitar os canóns do Sil e aproveitar para facer unha limpeza détox despois da competición. Tiven o pracer de coñecer as instalacións, a cheminea no inverno ou o té con leite vexetal que fan eles mesmos, vivindo unha experiencia única que me encheu de forza e me fixo sentir rexuvenecida.

A Ribeira Sacra é unha das paisaxes con máis carácter de Galicia. A presenza dun patrimonio moi rico completa unha área natural na que a calidade é o denominador común, xa sexa aplicada aos viños, á arquitectura relixiosa ou á paisaxe mesma. É no mes de agosto cando, coincidindo co día Internacional da Relaxación, os psicólogos de EuForte Coaching (tres profesionais formados no campo da psicoloxía, a pedagoxía e a neurociencia) nos animan a que nos acheguemos ao mosteiro de Santa Cristina de Ribas de Sil, para recuperarmos o equilibrio. Desde a súa sede de Monforte de Lemos, EuForte tamén organiza fins de semana de desconexión na casa rural Benaxo de Currelos (Lugo).
Da relaxación tamén podemos gozar ao carón do Miño, achegándonos, por exemplo, ao contorno da encantadora localidade de Belesar, para dar un máxico paseo polas praias naturais que xorden nos meandros do río. Ou visitar Portomarín por onde pasa o Camiño de Santiago e sentir a espiritualidade da Ruta na nosa pel.

Actualmente, xa podemos atopar restaurantes veggies en moitos puntos do Camiño, posto que moitos dos peregrinos que nos visitan optan por este tipo de alimentación. Fixen en dúas ocasións o Camiño e presento un programa de televisión que xira arredor das diferentes peregrinacións e as súas etapas, polo que podería recomendar moitos lugares especiais. Entre todos, lembro con moito cariño O Refuxio de Merza, de Vila de Cruces, un restaurante que naceu a mediados do século pasado para lle dar servizo a todo o movemento social que xerou a explotación das minas de volframio de Fontao. Hoxe, dúas fillas da parella fundadora seguen co negocio dos seus pais. Aquí a cociña tradicional galega e a nova cociña comparten protagonismo, cunha carta que ofrece un saboroso e contundente menú apto para veganos, perfecto para facer un alto no camiño da ruta alternativa por Vila de Cruces da Vía da Prata e o Camiño de Inverno.

O que os vexetarianos non perdoamos é un bo pan e para iso hai que ter unha materia prima como a que nos dá a nosa terra. En San Martiño de Prado (en Lalín), atópase o Muíño de Cuíña, que nos transportará a 1918, ano no que Eladio Cuíña fundou este muíño. Despois, o seu fillo decidiu poñer tres pedras de moer, todas elas empurradas pola forza da auga do río, á maneira tradicional. Ramón, o bisneto de Eladio que actualmente o xestiona, dotou á infraestrutura de sete pedras. Isto supón unha produción máis alta pero igual de artesanal ca nos primeiros tempos. É unha fariña moi apreciada por cociñeiros, panadeiros e confeiteiros de prestixio que a empregan como base das súas receitas. E haina de todo tipo: de trigo callobre, de tremesino, de espelta, de centeo etc. Pero, ademais o muíño está situado nunha contorna máxica que nos convida a pasear pola beira do río e respirar paz.

Esa paz á a mesma paz dos discursos pronunciados por Mahatma Gandhi dentro da comunidade xainista á cal pertencía. Os xainistas poñen en práctica o amor ás plantas e aos animais, acatando o ahimsa ou ‘principio de non-violencia’, concepto que o premio Nobel incorporou como proposta de sistema. Para poñelo en práctica, nada mellor que tomar parte nalgún evento no que poidamos colaborar coa Nai Terra, como Equiocio, en Covas. A concienciación, a sustentabilidade, a natureza e o compromiso social son as claves desta iniciativa coa que a organización que dirixe Ana Lago quere seguir afondando na recuperación e posta en valor deste espazo de alto valor ambiental. Precisamente foi con Ana con quen acudín ao cabo Prior para descubrir como o son dos gongs chineses pode alcanzar a capa máis profunda do noso interior. Un gong é un gran disco metálico (xeralmente de bronce) con beiras curvadas cara a dentro, que se percute. As ondas producidas nel axudan a purificar o corpo e a mente da tensión e dos problemas cotiáns. Este ‘baño gong’ vai impregnar cada célula do organismo cos seus tons calmantes. Certamente anímote a participar del e a ’empaparte’.

Outro plan máxico é achegarse a miña adorada Mariña de Lugo para vivir un auténtico ‘bautismo de surf’. Para unha estrea absolutamente inesquecible, eu recomendo aloxarse no Hotel Mi Norte, que está situado na Devesa (Ribadeo), onde incluso é posible durmir nun cuarto dedicado a Big Wednesday, película de culto do mundo surfeiro. Un plan de cinema no que non poderá faltar un bo almorzo mirando o mar das Augas Santas, deleitando os sentidos cun iogur natural de elaboración caseira diaria, mesturado con coco, froitos vermellos, cereais e mel ecolóxica, e cos biscoitos caseiros de mapoula, laranxa, piña etc., libres de conservantes e azucre, e elaborados con formento. Xa coas baterías ben cargadas, dirixirémonos á praia dos Castros para vivir con táboa e neopreno as nosas particulares vinte mil leguas de viaxe submarina. E para levar adiante un memorable bautismo surfeiro non hai ninguén mellor ca David, o gurú líder de ¡hola! Ola Surf Escola. Da man deste grupo de apaixonados do mar, iniciaremos a nosa aprendizaxe nese xeito de vida singular que é o surf. Agardan por nós as ondas do Cantábrico no solpor do astro rei, unha vivencia única, envolta no inconfundible cheiro da parafina salgada, que nos conecta coa enerxía do mar ao bater, un mar que imos sucar en pé.

Somos os ‘inquilinos’ dun alugueiro gratuíto, dun planeta idílico no que as cores das árbores, a pureza das augas das fervenzas e o son das ondas do océano nos fan donos dos nosos cinco sentidos. Penso que deberiamos afastarnos das insensateces globais, que temos que amar e ser agradecidos coa nosa Nai Natureza. Pois, en Galicia, hai verdadeiramente moito amor para dar.

«Penso que deberiamos afastarnos das insensateces globais, que temos que amar e ser agradecidos coa nosa Nai Natureza. Pois, en Galicia, hai verdadeiramente moito amor para dar»

Queres ollar outros contidos relevantes?

Arte en Carballo

150 150 CORALIA

Arte en Carballo

Redebuxando a paisaxe 

Redacción ROBER AMADO

Chamábase Cynthia Custuss. Gustáballe moito, tanto que ía polas paredes de toda a veciñanza escribindo «Cornbread ama a Cynthia». A el gustoulle o de Cornbread ‘pan de millo’ que lle puxera o cociñeiro do reformatorio ao que fora ata que o soltaron en setembro de 1967. Tiña catorce anos e era do norte de Filadelfia, e ata entón, cada vez que entraba no comedor preguntaba polo pan de millo que tantas lembranzas lle traía da súa avoa. Que fas aquí, Cornbread?, choutáballe o cociñeiro en canto podía. Pero a Darryl McCray gustoulle tanto que pensou que a mellor maneira de demostrarlle o seu amor a aquela moza era que todo o mundo o soubese. Moitos anos despois converteríase nunha corrente artística en todo o mundo grazas á mellora das técnicas, como a pintura por aerosol, e Cornbread chegaría, segundo conta a lenda, a pintar o avión no que ían os Jackson 5. Pero o graffiti comezou así. Por rebeldía. Por amor.

 

Helen | Elisa Capdevila
Fotografía | Turismo Carballo

Cando en Carballo dúas grandes mulleres pensaron en facer rebeldía nas paredes grises da vila pensaron que a mellor maneira era mostrando amor pola natureza. Foi en 2013 cun mural enorme feito de follas de carballo na Rúa do Sol. Paula Fraile e Roberta Venanzi creron que mellor era facelo no exterior do casco urbano. Se ía ser un comezo pequeno, que fora humilde e xeneroso. Co paso do tempo sería unha revolución que todos os anos xunta artistas de todo o globo para lle provocar un ‘stendhalazo’ a todo aquel que vaia visitar Carballo. A primavera énchese de cores e de actividades culturais que impregnan toda a vila. E todo comezou cun só debuxo feito mural a escasos metros do río que cruza a localidade.

Ao ano seguinte xa puido verse traballar artistas dos concellos veciños e de catro países do resto do mundo. E Paula incorporou na súa obra Psicodelia os vellos murais publicitarios así como as humidades dunha vella fachada da zona de Catro Portas (Rúa Baixa) coma se fora o seu sangue. E Roberta fixo da fachada traseira da estación de buses harmonía onde non a había, con figuras fluídas que percorren os poros da parede coma un viaxe a ningures (núm. 7 da rúa Pontevedra). Cores que van camiño da paranoia dentro dun cervo como as da artista xaponesa Elin Kawa que nese mesmo segundo ano fixo nunha das escolas históricas de Carballo, a de Pacita (na rúa Alfredo Brañas, 39). Ou o Amañecer de Laura Tova (rúa Vázquez de Parga, 116-126), feito nunha parede rugosa e sen branquear, poñendo no medio un oso branco e xogando coa simetría para falar do amor a cada día que empeza. Ou o canto da carballesa Alita á épica da creación bíblica do mundo en sete días, nas oficinas do Padroado Deportivo Municipal (rúa Vila de Corcubión s/n). Ou a viaxe onírica que a artista india Samia Singh quixo dedicarlle á vila a través dos recordos dos veciños e as anécdotas que a ela lle contaban mentres pintaba o mural da Rúa Coruña.

Que as actividades artísticas que engloba a corrente Derrubando Muros, que inclúe o certame Rexenera Fest, teñen a intención de atraer a atención do respectable público é algo que non nos escapa. Pero Carballo é un deses lugares que, ás veces, é o centro do mundo, algo do que non somos capaces de caer na conta. En 1843 afundiuse nesta costa o RMS Solway. A perda foi tan grande que iniciou o proceso de xeración de sinais marítimas na costa galega e deu a coñecer ao mundo a perigosidade do noso mar. O mar, sempre o mar, que dá cheiro ata as pedras e silencia as mentes máis intensas, bríndanos o agasallo de praias perfectas para practicar o surf ou para gozar paseniño, mentres a area se nos mete entre as dedas. Por riba da praia de Razo situase o monte Neme, lugar perigoso convertido nunha paisaxe lunar cando na segunda guerra mundial foi o punto máis importante da extracción do volframio, que levou a provocar unha guerra diplomática entre os aliados e os nazis chegando a encher de espías a vila. 

A orixe | Mou
Fotografía | Turismo Carballo

Fina de Carballo | Yoseba MP
Fotografía | Turismo Carballo

Espello | Animalitoland
Fotografía | Turismo Carballo

Malia que Carballo tivo un plan urbanístico que foi un modelo que había que seguir nos anos 20, o afán construtivo desmedido dos anos 70 botou a perder moito do encanto que tiña esta poboación. Por iso botáronse a loitar contra o feísmo enchendo os espazos grises de cor. Agora, toda a vila é un museo ao aire libre. Tanto que as rutas fanse polas rúas ateigadas de tendas e restaurantes mentres un deixa pousar a vista nalgún mural, como podemos apreciar entrando na web do concello que recompila todas as obras e artistas que as compoñen. A primeira ruta podería saír do punto de información de Carballo, situado na unión das rúas Martín Herrera e Sol, para logo subir pola Rúa Jacinto Amigo Lera e ver dúas das obras do segundo ano -a feita por Samia Singh e a de Llorente e Fernández sobre Carapuchiña feroz-, antes de xirar pola Gran Vía e ver a incrible A Feira de Isabel Fernández, que se fixo con cerámica moldeada a man. Despois poderiamos percorrer a Rúa Gravador Manuel Facal, onde están as obras de Santi Picos e ATaracido, antes de xirarmos pola Rúa Vila de Negreira para quedar prendidos do bico de Natalia Rak (I missed you), do mural de O’ Mighelo sobre o circo da vida, e marabillarnos coa impresionante Fina de Carballo de Yoseba MP, antes de rematar nas follas de carballo do primeiro ano. Esta ruta comeza nun punto quente do que é difícil saír. No núm. 20 da rúa Martín Herrera está unha desas tabernas de toda a vida, a taberna O Mexillón, na que podemos dar boa conta duns berberechos cun viño branco fresquiño apoiados nun bocoi. Ou quedar atrapados nos pratos da viñoteca A de Pako (rúa Coruña, 12), cunhas racións de polbo á feira e navallas, ou sentarnos á mesa para degustar os peixes que só a Costa da Morte pode ofrecer. No núm. 12 da rúa Hórreo, preto da obra da artista Samia Singh, temos a tasca A Pedra onde as racións son moi boas e variadas, e cómpre prestarlles atención aos pratos que só se fan por encargo, coma a pescada rechea de gambas ou o bacallau con boroa e bacon, perfectos para os que visitamos con tempo a terra. As cousas boas, coma o caldo, levan horas.

A ruta do Chorís comeza na obra Sen título de Lidia Cao, que fala da infancia roubada nun mural inmenso cheo de intensidade, na Rúa Vila de Negreira. Despois deberemos xirar á esquerda pola Rúa da Vila de Ordes, e seguir a avenida de Bergantiños ata a Rúa Vila de Laxe. Artistas como Emi de las Heras ou Laura Tova firman obras nesta zona (onde abre as súas portas a recoñecida brasería Carballo). Logo de coller a Vila de Corcubión, continuaremos pola Rúa Muíño ata a avenida Bergantiños, onde aos pés dos depósitos de auga o ‘graffiteiro’ Spock fixo un dos seus obradoiros. Se antes de chegar o apetito pode con nós, na rúa Reus está unha das paradas gastronómicas obrigatorias da vila, o restaurante Pementa Rosa, na que paga a pena saborear a súa pescada do pincho con caldiño de nécora, ou probar o arroz negro con luriñas e alioli. Se ben todo o que vén do mar está bo, os mexillóns en escabeche con algas só poden cualificarse de manxar.

Carapuchiña feroz | Carlos Concheiro & Susana Llorente
Fotografía | Xulio Gil

Os Saltimbanquis de Emi de las Heras, feitos no segundo ano, recíbennos na ruta Rego da Balsa, xunto á Psicodelia da que falamos, de Paula Fraile, as dúas na Rúa Baixa. Preto da vella estación de buses, na Rúa Pontevedra temos unha concentración moi alta de obras de arte feitas nos diferentes anos, desde obradoiros e clases maxistrais ata obras escultóricas como a de Isaac Cordal. No núm. 8 da rúa Fábrica abre as súas portas o Mesón de Carmiña onde poderemos saborear unha excelente peza de carne. E, se seguimos pola Rúa Chile atoparémonos co impresionante mural de Isaac Mahow, que mestura as súas influencias dos contos infantís e o humor absurdo, da escultura e a animación, nesta imaxe do silencio no medio da treboada, e ao xirarmos cara á rúa Buenos Aires, atoparemos a Mon Lendoiro e o seu persoal camiño, e a Sabek e o seu mural inmenso cheo de cores, nunha clara alusión á intensidade do natural. E sempre poderemos tornar ao comezo da ruta e parar na Esmorga (Ponte da Pedra, núm. 18) e mesturar sabores únicos, probando os tacos mexicanos, os callos da avoa Chucha e o wok oriental de tenreira e shiitake nun local que leva dous anos facendo arte coas potas.

A ruta do Pazo da Cultura ten a maioría das obras concentradas no cadrado que forman as rúas Pan, Luís Calvo, Ponte e a avenida Cristina. Na Luís Calvo, ademais, sería boa idea facer unha parada técnica para probar un bo viño na viñoteca Anfora. Aquí agardan a obra inspirada polos cantís, baixíos e faros da Costa da Morte que fixo Millo, a figura humana do grupo italiano Jorit, a Petra Mater como representación das virtudes milagreiras desta terra chea de lendas feita polo arxentino Bosoletti, a forza animal da obra do artista chinés SATR, ou a deconstrución da arte clásica no mural máis grande feito ata o momento polas mans do dúo artístico valenciano Pichiavo; unha ruta que tamén se detén no pazo da cultura diante da Morriña, do arxentino Hyuro. Seguindo o camiño do río Anllóns, na rúa San Pedro temos a obra de Lula Goce, e máis cara ao sur, na rúa Alexandre Bóveda, as obras dos artistas Sekone e Curiot.

E a ruta A Milagrosa concentra case todas as súas obras preto do Fórum, onde pousan a súa arte nomes recoñecidos como o alemán Case Mclaim, os cataláns Saturno e Aryz, o portugués Bordalo II, o valenciano Dulk, a arxentina Milu Correch ou a galega Cristina Castro. Aquí tamén atoparemos a ‘catedral’ das costeletas, o restaurante Río Sil (Río Sil, núm. 43), que nos fai salivar con só pensar nos seus asados.
É Carballo un concello que posúe a beleza e a forza dos cabalos salvaxes, como se aprecia ao asomármonos ás súas furnas, uns túneles que teñen algo de suspiros melancólicos, ou ao sentir baixo os nosos pés a forza dun volcán en forma de augas termais —visitar o balneario de Carballo é sempre unha idea excelente— ou de férvedas, que teñen a súa propia ruta —entre as de Ramil-Rus e San Paio-Entrecruces. En Carballo os nosos sentidos van gozar dunha festa continua, dunha experiencia irrepetible, que só imos poder gozar aquí, nunha das capitais mundiais da arte mural e na capital galega da modernidade.

Sen título | PichiAvo
Fotografía | Turismo Carballo

Sen título | SATR
Fotografía | Turismo Carballo

Queres ollar outros contidos relevantes?

A ruta da camelia en Galicia

150 150 CORALIA

Galicia posúe as características óptimas para o cultivo da camelia. Un clima húmido, temperaturas suaves e chans fértiles e ácidos fan que o crecemento destas plantas sexa espectacular e sorprenda a expertos de todo o mundo.

Imaxes  I Turismo de Galicia

As camelias chegaron a Galicia a finais do século XVIII, procedentes de países afastados como China e Xapón. Nun principio instaláronse nos xardíns dos pazos e casas señoriais da nobreza galega, pero co tempo introducíronse nos xardíns e leiras, tanto públicos como privados, de toda a nosa xeografía, ata converter Galicia nun referente internacional no cultivo e produción desta planta. Na actualidade, a comunidade atesoura case 8.000 variedades diferentes de camelia.

E así, con este potencial, Turismo de Galicia propón varios roteiros por algúns dos xardíns máis espectaculares de Galicia para penetrarse nos fascinantes espazos verdes que albergan os pazos máis singulares das provincias da Coruña e Pontevedra.

A través deste roteiro pódense coñecer todos os segredos que ocultan tanto as pedras como as especies botánicas destes lugares cheos dun encanto particular. Os produtos típicos e os viños de cada territorio intensificarán a exquisitez da nosa viaxe.

As camelias chegaron a Galicia a finais do século XVIII, procedentes de países afastados como China e Xapón.

Na actualidade, a comunidade atesoura case 8.000 variedades diferentes de camelia.

A través deste roteiro pódense coñecer todos os segredos que ocultan tanto as pedras como as especies botánicas destes lugares cheos dun encanto particular.

Pazo de Oca

Hai que meterse no ambiente do Roteiro da Camelia: un suxestivo percorrido do norte ao sur de Galicia a través de 12 pazos e xardíns, públicos e privados, onde a camelia reina en todo o seu esplendor.

Pazo de Mariñán

O Roteiro da Camelia é un suxestivo percorrido do norte ao sur de Galicia a través de 12 pazos e xardíns, públicos e privados, onde a camelia reina en todo o seu esplendor.

Pazo de Oca

Preto de 8.000 variedades en xardíns vinculados ao patrimonio histórico de Galicia. Como o Pazo Quiñones de León, cun camelio cuxa copa mide máis de 15m de diámetro, ou os exemplares de camelia reticulata dos pazos de Oca e Santa Cruz de Ribadulla, quizá os máis antigos de Europa.

Pazos e paisaxes dunha elegante decadencia, auténticos xardíns botánicos creados con esmero e sabedoría que, se sabes ver, descóbrenche os seus segredos de beleza.

Casa-Museo de Rosalía de Castro

Pazos e paisaxes dunha elegante decadencia, auténticos xardíns botánicos creados con esmero e sabedoría que, se sabes ver, descóbrenche os seus segredos de beleza.

Museo Quiñones de León

Estas contornas únicas son: os pazos de Mariñán e Santa Cruz de Ribadulla, Casa-Museo de Rosalía de Castro e a Alameda de Santiago de Compostela, na provincia da Coruña, e os pazos de Oca, Rubiáns, A Saleta, Quinteiro da Cruz e Lourizán, que xunto co Castelo de Soutomaior, o parque de Castrelos e o Museo Quiñones de León, na provincia de Pontevedra, conforman esta oferta galega tan especial.

A ruta da camelia en Galicia permítenos visitar algúns dos xardíns máis espectaculares de Galicia e os fascinantes espazos verdes que albergan os pazos máis singulares das provincias da Coruña e Pontevedra.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Adrián Mosquera, o home de moda

150 150 CORALIA

Son as cinco da tarde dun dos días de calor máis sufocante de todo o verán. Na praia Xardín ou na de Barraña non hai un metro de area libre e o paseo marítimo de Boiro é un continuo ir e vir de bañistas buscando o frescor dos xeados, as terrazas ou a sombra dos piñeiros. Non semellan as mellores condicións para realizar unha sesión fotográfica co outono como pretexto e un protagonista que nos recibe na porta do seu club afirmando que o seu non é posar.

O caso é que a súa semana de descanso, tras tomar parte no Mundial de Szeged (Hungría), vai chegando ao seu fin e deixar pasar a oportunidade de coñecer máis de preto o campión Mosquera non é unha opción que se poida considerar. Á fin e ao cabo Adrián é, por moitas razóns, o home de moda de Coralia.

«O posto acadado (oitavo en K1-L3) sabe a pouco porque levamos anos traballando para acadar unha praza olímpica, pero as complicacións coa piragua fixérono imposible. Non puiden competir coa que emprego aquí, nin empregar o mesmo modelo nin as mesmas medidas, e iso que xa a tiñamos alugada con dous meses e pico de antelación. Tiven que lidar con ese contratempo e, mentalmente, significou un baixón. Foi un duro golpe e a competición foi mal». Na súa análise do mundial, Adrián é severo e non hai marxe para a indulxencia. Explícase cunha madurez infrecuente en rapaces da súa idade, incluso ao valorar as súas características en relación á categoría na que vén de participar en Szeged: «En K1-L3 compite xente con discapacidade leve. A miña desvantaxe cos demais é que son o que máis discapacidade ten porque a min fáltame a perna por enriba do xeonllo, e a vantaxe, baixo a miña humilde opinión, é que son o que máis habilidades ten para a vida cotiá e para o adestramento». Dito isto, Adrián esboza un sorriso sereno e mirando ao mar fai un anuncio importante: «Os xogos nos que vou estar en plenas condicións físicas e mentais son os de París (2024)».

Apenas ten 23 anos, pero horas e horas de adestramento téñenlle proporcionado mans curtidas e un físico poderoso que facilmente poderían explicar a súa historia de superación e esforzo sen facer falta cruzar unha soa palabra. «Son as ganas que lle poño o que me permite adestrar a gusto e dar o mellor de min en cada serie». Non tardamos en comprender que a salmoira hai tempo que cicatrizou antigas feridas e tamén que na súa traxectoria non hai oco para inseguridades ou para frouxidades. O atropelo que con doce anos o levou a unha cadeira de rodas e a ter que aprender a camiñar de novo, fíxoo procurar novos horizontes. Preguntes a quen lle preguntes sobre as virtudes de Adrián, sempre recibes a mesma resposta: o espírito de superación «traballeino desde pequeno -explica Adrián- e desde logo é a miña vantaxe. O meu positivismo é o que máis me gusta de min».

«Boiro é a miña segunda casa, pero antes fixen remo en Rianxo, o meu fogar de sempre, até que se desfixo o club por falta de xente. Non cheguei ao piragüismo até os dezaseis anos, unha especialidade na que, como acontece co fútbol, convén comezar máis novo. O ideal é principiar cara aos trece para ir dominando a técnica do padexo que, ao final, é o que máis custa. Despois de ver como me ía desenvolvendo nos campionatos e de gañar o de España, en 2017 o meu adestrador e mais eu falamos e decidimos probar sorte coas probas internacionais e procurar a clasificación a nivel dos xogos olímpicos». Clave na súa espectacular progresión é o traballo realizado polo seu técnico, Luis Ourille. «El foi o que me deu a confianza para poder facer todo isto. Teño plena confianza nel tanto na práctica como na técnica, xa que todo o que traballamos até o de agora funcionou. Teño plena confianza en que vai seguir sendo así». Asemade, Adrián ten moi boas palabras para Teresa Portela, referente internacional da súa especialidade, que seguiu moi de preto o seu traballo de preparación de cara aos mundiais: «Ela é o exemplo máis claro que podo ter do que se pode lograr. Non hai outro piragüista ou remeiro en toda España que che dea os consellos que che dá Teresa, que te axude coas técnicas para remar e a maneira de optimizar os exercicios como fai ela».

«Neste deporte ou tes patrocinios ou traballas, por iso eu ando a voltas coas oposicións, porque o piragüismo non dá cartos. Eu é porque teño club, que si non...»

«Gústame moito o automobilismo, no que compito virtualmente, e xogar ao fútbol. De feito, de non ser piragüista querería ser piloto de Fórmula 1»

Como nunha engrenaxe de precisión, as pezas que lle dan forma ao éxito no deporte son moitas e basta encallar nun elemento para que un ano de traballo vaia a pique. De feito, nas semanas anteriores ás competicións Mosquera non fai máis axustes nos seus costumes que adecuar os horarios de adestramento ás horas nas que vai competir «para acostumar o corpo a remar a esas horas. Polo demais, manteño a miña pauta, durmindo entre oito e nove horas, e sigo a dieta marcada polo nutricionista para gañar masa muscular, que inclúe para empezar o día cun café negro, unha tortilla de avea con clara de ovo e froitos secos. Ao mediodía toca proteína e antes de adestrar, creatina, e mentres remo repoño líquidos con bebidas tipo Aquarius. Rematado o adestramento acostumo tomar outra dose de proteína. Comer, como arroz con polo, lentellas, garavanzos e o noso caldo, con todo menos o touciño que ten moita graxa. E a media tarde, acostumo merendar unha lata de atún».

Escoitando a Adrián describir a realidade do seu día a día é doado entender que o fai grande. Na súa disección da realidade do deporte en Galicia, hai moita verdade e cero reproches, que non dan títulos: «Nos deportes minoritarios coma o meu, teste que mover seguido e se non tes cartos non te podes mover nin comprar o necesario para practicar deporte. Nos deportes de equipo aínda zafas, pero nun deporte individual como é o piragüismo teste que mover lonxe: a Andalucía, a Asturias… O que máis cerca está é Verdecido (en Vigo), onde só se celebra unha proba cada ano. Neste deporte ou tes patrocinios ou traballas, por iso eu ando a voltas coas oposicións, porque o piragüismo non dá cartos. Eu é porque teño club, que se non…».

Un bo empurrón para a súa carreira deportiva sería obter a acreditación como deportista de alto nivel, pero dáse o paradoxo de que na súa categoría non hai o número mínimo de participantes de clubs distintos que esixe o regulamento estatal, polo que só poden aspirar a ese status os seis primeiros clasificados a nivel europeo. «Desde o departamento de deportes de Rianxo, que é o que me está axudando con todo o tema dos papeis, xa lle pediron á Xunta o cambio desta norma». Pero, a pesar desta contrariedade, Adrián segue a superar hándicaps e faino coa satisfacción que supón formar parte da selección española. Unha convocatoria da que se amosa moi agradecido e que o impulsa a ir máis lonxe. «Cada vez que cruzo a meta, son os meus pais e o meu irmán os que primeiro me veñen á cabeza. Son a miña base fundamental, os que desde o accidente e na miña reincorporación á vida social me levaron e acompañaron a todas as partes».

No transcurso da tarde quedou en evidencia que Adrián, a auga, a súa pa son verdadeiramente inseparables, que Mosquera é un home tranquilo «niso saíu ao meu pai», ao que só desesperan os aeroportos, que sorrí facilmente e que non precisa de moitas palabras para contar quen ou como é, xa que leva tatuadas na súa pel probas e vitorias suficientes.

Coa posta de sol deixamos ir o campión disposto a espremer as últimas horas de descanso antes de volver ao traballo, porque cun calendario tan apertado, é difícil sacar tempo para gozar das súas outras paixóns: «Gústame moito o automobilismo, no que compito virtualmente, e xogar ao fútbol. De feito, de non ser piragüista querería ser piloto de Fórmula 1».

Non tardará Adrián Mosquera en voar sobre a ría e en lograr o billete para os xogos olímpicos. Non temos a menor dúbida diso. Tampouco as temos da súa fotoxenia. Ás probas nos remitimos.

Así é o noso home de moda. Un campión de longo percorrido.

Queres ollar outros contidos relevantes?
Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido