•  981 806 528 & 670 594 685 info@coralia.gal

Escenarios

Ailá

150 150 CORALIA

Ailá

O baile e a música festiva 

Entrevista de Redacción
Fotografías de Sara Pardo Lareo

Xotas, muñeiras, valses e pasodobres. Sexan soltos ou sexan agarrados, Ailá chega para sacar punto e facer bailar. O grupo composto por Xan Pampín, Ángela Carou, Manuele Pardo e Abel Gañete, lanza o seu primeiro traballo discográfico: Ailá. O álbum, que conta cun avance de sete cortes nas plataformas dixitais Youtube, Spotify, Deezer e Amazon, pódese adquirir na tenda Trisquel Artesanía, de Santiago de Compostela.

 

A banda, fraguada nas noites de foliada na Casa das Crechas e representante de Galicia no Festival Celtic Connection 2020, publica nesta primavera un álbum que propón achegar ao público unha óptica moderna da tradición oral galega acompañada de sonoridades festivas e actuais:«Queremos espallar e compartir a enerxía universal tan propia do canto e do baile tradicional de Galicia, a súa esencia máis fonda, a súa alegría», expón o grupo. Ailá conta cun repertorio conformado por unha ducia de temas, máis un de agasallo, que se nutre da análise e investigación realizada por Xan Pampín en numerosos arquivos sonoros e recollidas particulares, «grazas á inmensa xenerosidade das informantes, mulleres de toda Galicia que abriron as portas das casas para compartir co mundo o sei xeito de ver a vida», apunta o músico. Cantos de lugares tan dispares coma Laxoso (Ponte Caldelas), Santa Mariña do Barro (A Baña), Abeneiros (Ordes), Coles (Ourense), San Martiño de Galegos (Frades) ou Os Seixedos (Covelo) serven de inspiración á hora de compoñer o álbum, que Ailá completa con arranxos que beben de ritmos contemporáneos e foráneos.

Instrumentos como o acordeón, a pandeireta, o bombo, o fliscorno, as tarrañolas ou a gaita «rosca» mistúranse con naturalidade coas cunchas ou mesmo as tixolas, ofrecendo así un curioso percorrido musical por Galicia. Unha viaxe sonora con aires de charanga e corazón de serán. Unha proposta de carácter festivo, na que tamén colaboran Andrés Vilán, Manuel Amigo, Nikolai Velikov, Pedro Lamas ou Pedro Pascual, entre outros; e coa que Ailá dá boa conta do inmenso patrimonio vinculado ao canto e danza tradicional que ten Galicia. «Somos conscientes de que cada xeración quere dar unha nova volta á tradición musical e revitalizala. Nós identificámonos co tradi. Para nós é moito máis que unha etiqueta: é un xeito de ver e de entender a vida desde unha perspectiva transversal, na que a música é un eixo vertebrador da comunidade e un elemento fundamental para favorecer as relacións interxeracionais», explica Ailá.

 

Ailá ao vivo

A primeira ocasión na que o público poderá coñecer ao vivo este traballo ao completo será o 28 de maio en Cangas. As entradas para o concerto, que se celebrará no Auditorio Municipal, xa están á venda a través da plataforma Ataquilla.com.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Andrea Pousa

150 150 CORALIA

Andrea Pousa

«A base de picar pedra»

Entrevista de LAURA RAMOS CUBA
Fotografías FONDO ANDREA POUSA

Fóra do escenario é simplemente Andrea de Tomiño, unha máis do grupo de amizades. Porén, ao prender os focos emerxe unha voz, distinta e igual ao mesmo tempo. Unha voz que bebe dunha longa herdanza de grandes cantoras como Dulce Pontes e Amália Rodrigues, mais tamén un son eléctrico presente nas mesmas coordenadas que artistas internacionais como Nicki Nicole ou Billie Eilish.

“Até a canción máis ridícula pode achegarche ideas, toda a música me inflúe”, afirma con alegría na voz. Andrea Pousa viste a empatía, a naturalidade e o tesón como emblemas da súa carreira artística. A cantante, cunha longa e sólida traxectoria, é integrante da compañía Queiman e Pousa desde 2014, mais nos últimos anos comezou a deixar un rastro de fortes pegadas no panorama musical. En Miami, en México ou na gran pantalla, Pousa pisa forte e leva, con naturalidade e sen complexos, a lingua galega e a irmandade con Portugal mundo adiante.

Lanzas o teu álbum Retorno, do que xa tivemos un adianto coa Triloxía Meiga. Cal é a principal diferenza con Respirar (2017), o teu anterior -e primeiro- traballo?

Posiblemente a miña implicación a nivel de composición. No primeiro quixen rodearme de grandes profesionais como Nani García e Xavier Ferreiro porque non tiña experiencia. Neste impliqueime coa composición e quixen innovar. Deixeime levar por correntes máis modernas, máis vangardistas… e conseguín un son bastante diferente mais sen perder a esencia.

Como abordas tu o proceso creativo para Retorno?

Neste álbum a composición está feita por min ao 80%, xunto con Paulo Borges, o produtor musical. Xuntámonos os dous nunha casa en Vilanova de Cerveira e estivemos compóndoo en catro ou cinco fases. El comezaba tocando algunha harmonía e eu encaixaba as melodías con algunhas letras que xa fixera a propósito para este disco. Foi un proceso rápido, porque cada día podiamos facer dous temas, e tamén foi fermoso poder ver como nacen as cancións.

Son temas que falan sobre o amor, o desamor… mais tamén son cancións cargadas de positividade e empoderamento porque sempre me gusta darlle unha volta de cor a todo, un toque positivo. Aínda que algo sexa moi negro, eu sempre quedo co mellor. E ese tamén é o balance que estou facendo deste ano.

A Triloxía Meiga son cancións en galego. Porén, Retorno inclúe tamén cancións en español e en portugués. Que motivou esta decisión a empregar varias linguas?

Realmente foi algo natural. Eu son galega e son bilingüe, claro, mais tamén teño raíces portuguesas e vivín sempre de cara a Portugal. Son de Tomiño e téñoo de fronte, polo que sempre estiven moi pegada ao país, á súa cultura, a súa fala… Considérome, xa que logo, trilingüe, teño tres idiomas nai porque así o quixen.

Velaí a ligazón de Retorno con Portugal.

Retorno é unha volta renovada ás miñas raíces, a esa raíz galaicoportuguesa, como digo moitas veces. Trato de conectar con Portugal e coa raia. Na Galiza parece que vivimos de costas a Portugal en moitos sentidos, e este tipo de traballos unen a nosa cultura. Cando canto en galego, os portugueses séntense máis próximos a nós. Aconteceume no confinamento, cando versionei en galego cancións míticas como Shallow, de Lady Gaga. A xente portuguesa que me escoitaba sorprendíase. O simple feito de traducir a canción facíame estar máis próxima a Portugal. E sempre trato de estar próxima ao país, considérome tamén parte del e penso que debemos unir máis as nosas culturas, estar máis presentes uns cos outros.

A miúdo os prexuízos reducen a lingua galega a certos tópicos ou xéneros artísticos. A nivel musical, tu es unha diva que canta en galego, unha imaxe que semella infrecuente. Desde a túa visión do panorama artístico, ves o galego na música limitado a certos espazos? Ou é unha visión arcaica?

Pois esa é a miña loita diaria! Precisamente compuxen a Triloxía Meiga con ese propósito: pódese facer música en galego sen ningún tipo de fronteira. De feito, vexo que moitas veces somos os propios galegos quen nos limitamos. Eu estreei Camiñares en México e Alalá Meigo en Miami, e nunca tiven ese complexo de inferioridade por facelo en galego. Mostrei o que somos con empoderamento. Sabes? Vexo que ese complexo é a miúdo unha cousa nosa, que somos nós quen poñemos eses límites. É xente galega quen me insiste: “Por que o cantas en galego? Non te van entender, iso non vai saír de Galicia”. E a min o galego abriume máis portas do que poden imaxinar! Conéctame con Portugal, conéctame con Angola, con Cabo Verde, con Brasil… Deume máis fortunas que desgrazas. E lévoo con amor propio e orgullo, por min e por todas as persoas que loitan para empoderar a nosa lingua, porque somos nós quen temos que facernos valorar. E ese é o meu traballo diario.

Obviamente, tamén canto en castelán e non teño problema ningún porque son bilingüe, e de aí este traballo, con esta mensaxe e con ese obxectivo: empoderar e sacar o galego desas etiquetaxes de “lingua do canto tradicional”, “lingua de gañáns”… Sacala diso porque se non nos valoramos, seremos sempre uns coitadiños e a min si que non me dá a gana de ser unha coitada.

«Precisamente compuxen a Triloxía Meiga con ese propósito: pódese facer música en galego sen ningún tipo de fronteira»

Como mencionas, este último traballo presentáchelo fóra. En México, para sermos máis exactas.

Era o obxectivo, si, presentar fóra de Galicia. Desgraciadamente, ninguén é profeta na súa terra, pero Camiñares xa foi lanzado en México a propósito. É un país co que conectei moi ben as veces que fun. A xente é moi fiel e agarimosa, con unha conexión especial con Galicia e España. Foron eles quen me propuxeron estrear o single alá, nun programa de televisión a nivel nacional que ven miles de persoas. No momento da entrevista, as miñas redes sociais ardían e as miñas amizades mexicanas alucinaban. Dicíanme “Andrea, que pasa contigo? Saes máis aquí que calquera artista nacional!” E destacaban tamén a cantidade de tempo que me dedicaban. Normalmente tes que pagar para aparecer tres minutos, e eu estiven quince minutos na televisión nacional mexicana, falando de Galicia, da miña música, do galego… Defendendo o que somos con total naturalidade. É o meu obxectivo, unir culturas con respecto e sen imposicións, porque é algo totalmente natural.

O idioma logo resultou unha barreira ou unha ponte?

Unha ponte, por suposto. Dános riqueza. Todo o que saibamos, todo o que somos… non ocupa lugar. É máis, pode darche riqueza e axudarche. Xa digo, a min o galego abriume moitas portas en moitos países. Teño amizades en Angola, en Cabo Verde, en Brasil… e é en parte grazas ao galego. Hai moitas persoas que falan galego pero féchanse ao portugués e non! Eu sempre tiven a mente aberta, de meter a pata co idioma ás veces, pero querer conectar cos demais e facelo.

Nas túas letras fas unha crítica sobre o desleixo que existe na sociedade actual. Avogas polo autocoñecemento, o espírito de superación ou a necesidade humana de conexión, cunha propia e cos demáis.

De feito, o seguinte sinxelo fala precisamente diso. As miñas letras son pequenas reflexións do que me pasa e do que pasa ao meu arredor. En Axendados, por exemplo, falo de como moitas veces nos sentimos máis interesantes por termos unha axenda chea, do remuíño de compromisos e responsabilidades, das redes sociais que nos fan ser máis superficiais… No inicio de 2020 considerabámonos os mellores porque tiñamos unha axenda chea. Eu, por exemplo, a finais de 2019 non tiña datas libres para todo 2020.  E ao final estabamos nun bucle, nunha espiral que nos leva a perder a nosa esencia. Por iso para min é tan importante desconectar, porque cando desconectas saes renovada e volves retomar. Cando xa non son produtiva gústame estar cos amigos e non ser nin cantante nin nada, son Andrea de Tomiño, son eu.

Após 2020… este ano foi para sacar algunha aprendizaxe como sociedade?

É para sacala! Un máster en aprendizaxe e unha toma de terra, porque todos tocamos terra. Era ano previo ao Xacobeo e todos tiñamos a axenda chea, con moita actividade cultural e moi produtivo e, de súpeto, tivemos que reinventarnos. No meu caso, o día 13 de marzo tiña un espectáculo de Queiman e Pousa en Portugal para trinta mil persoas e cancelouse unha semana antes. Que facemos? Eu, por exemplo, tiven a sorte ou a visión de, pasados dous días de shock, comecei a activarme, a crear e a estudar. Fixen conexións, concertos online… Non parei un segundo e daba ánimos, porque todos nos deprimíamos coas noticias, pero eu non quería entrar nesa corrente nin perder enerxía.

Na túa carreira e nas túas declaracións destacas sempre o teu traballo e a túa constancia para lograr chegar onde estás. É este tamén un valor que queres compartir?

A miña experiencia na carreira artística é de picar pedra. Levo toda unha vida traballando e non coñezo outro métoo que non sexa o traballo constante, o tesón e estar aí ao pé do canón todos os días. A min e aos meus compañeiros non nos agasallan nada, por iso odio que nos digan “ai, cantos éxitos, que sorte”. Como que sorte? Levo anos traballando para lograr isto mais, claro, non se ve o que hai detrás: moito traballo, horas e cousas que perdes, igual que outros traballos.

Moitas nenas que queren ser cantantes fálanme e pregúntanme, e eu sempre lles digo que o importante é que lles guste e que o teñan claro, porque é tamén un traballo duro e inestable: tes que estar sempre creando, na onda, non te podes vir abaixo e tes que estar súper activa… Eu sempre o tiven claro e sempre traballei por ese obxectivo, e aí querer é poder.

En 2021 vai ser a estrea de El niño Dios, un filme de Ignacio Ortiz sobre o nacemento e a figura de Xesús de Nazaret. Como foi esta aventura?

Foi unha experiencia enriquecedora! Era a miña primeira incursión no cinema e sobre todo apreciei traballar con xente coñecida que coñecía desde a infancia a través das telenovelas. Compartía plano con eles e descubrín xente moi profesional, con moitas táboas que me axudaron moito. O meu foi un papel pequeno mais estou moi orgullosa de dar ese paso e non descarto dar máis nese sentido. Obviamente son cantante, pero o de ser actriz é algo paralelo que vai da man e que ten cabida na miña vida perfectamente.

Que outros soños ten Andrea Pousa?

Pois un soño que teño, un é que tamén me gustaría compoñer unha banda sonora para algún filme ou serie. É un obxectivo para o que estou traballando. A verdade, gústame colocarme pequenas metas e chegar a elas e, despois, poñer outra meta. Son pequenas grandes metas porque realmente o importante é soñar, loitar e nunca perder a esperanza de que podemos logralo.

«A min o galego abriume máis portas do que poden imaxinar! Conéctame con Portugal, conéctame con Angola, con Cabo Verde, con Brasil...Deume máis fortunas que desgrazas»

 

Queres ollar outros contidos relevantes?

Luis Zahera

150 150 CORALIA

Collemos a Luis Zahera en Melilla nun descanso da rodaxe de La Unidad, a nova serie de Movistar que grava baixo a dirección do monfortino Dani de la Torre. «Estou moi contento porque nesta non fago de malo malísimo», cóntanos. Non é tarefa sinxela atopar un oco para falar con Luis, porque non para de traballar. O Goya que levantou en febreiro polo seu papel en El Reino consolidouno como un dos secundarios máis demandados do audiovisual español. Con tres décadas de profesión ás costas, confésanos que aínda lle custa «entender o choio este». Facemos con el un pequeno repaso dese «choio» que supón ser actor na actualidade, da súa traxectoria, e mesmo viaxamos máis atrás, aos anos nos que era un rapaz da Estila, facía bromas co Botafumeiro e escapaba de Coralia e Maruxa: «Mimá, que medo me daban», lembra divertido.

Entrevista de XABIER LÓPEZ & Fotografías de LA DIAPO

Que nos podes contar de La Unidad?
Pois é un thriller policial de acción, deses que lle gustan a Dani de la Torre. Vai sobre a Comisaría General de Información, que é a que recibe toda a información sobre a xihad islámica e trata de desarticular unha trama moi perigosa… E non che podo adiantar nada máis.

Será unha rodaxe longa. Se non me equivoco, prolongarase durante vinte semanas.
Si, iso é, vinte semanas. Van ir até Nixeria, filmar no porto de Lagos, a Barcelona, Madrid, Francia… Pero o groso da serie grávase en Galicia. Hai unha renovación da ficción e das plataformas que é impresionante. Os produtos que facemos agora hai anos eran inviábeis: unha serie de televisión en español polo mundo adiante, dirixida por un galego…

«Levo xa unha temporadiña nisto e é moi estraño. Eu sei de actores que son mil cincocentas veces mellores ca min, tecnicamente e de todos os xeitos, e non están a traballar. É que non sei, e nunca saberei, como funciona este choio»

Estamos inmersos na idade de ouro das series.
Si, é verdade. Estabamos afeitos, sen querer parecer pretensioso, a series como Mareas Vivas. A min Mareas pareceume unha cousa moi innovadora no 96, pero eran series que lle tiñan que gustar a todo o mundo: a papá, a mamá, ao avó… Agora, todo cambiou, e eu non podería imaxinar en todos os días da miña vida un rexurdimento así, este volume de traballo…

Sorprende até dentro da profesión?
É que eu non entendo como se poden producir esta cantidade de series, como se consomen. Eu son unha persoa que practicamente segue sendo analóxica. Para min, desde logo, é unha novidade, probabelmente saibas ti bastante máis ca min do tema.

Iso xa che aseguro que non.
En calquera caso, é un xiro copernicano, como nos dicían os Irmáns de La Salle. Ou como din os meus sobriños: tío, isto non é unha época de cambios, é un cambio de época. Debe de ser iso.

Algunha vez dixeches que o éxito era poder traballar regularmente.
Eu considérome un suertudo, un privilexiado. Pensa que a estatística dos actores que poden vivir da profesión é devastadora.

Mais a alta demanda de series permite traballar máis, non si?
Nunca na miña vida pensei que podería haber esta efervescencia. É un momento doce para a profesión, pero a ver o que dura, non? O galego pesimista que levo dentro pregúntase se isto será unha burbulla e rebentará algún día.

Un momento doce para a profesión e en especial para Luis Zahera. Tras o Goya puidemos ler nos xornais que eras o actor de moda…
Home, o da estatuíña é marabilloso. É gloria bendita. Pero eu que sei! Levo xa unha temporadiña nisto e é moi estraño. Eu sei de actores que son mil cincocentas veces mellores ca min, tecnicamente e de todos os xeitos, e non están a traballar. É que non sei, e nunca saberei, como funciona este choio.

O segredo é aproveitar o tirón mentres dure?
Claro, eu estou nun pequerrecho momento de gloria. Colleume nesa efervescencia da que falaba antes. Pero, sinceramente, non teño unha gran capacidade analítica sobre a situación. Aos meus 53 anos estou nesa dinámica, non podo crer este mogollón, pero moi feliz, claro.

Algúns dos personaxes que interpretaches son moi populares: Petróleo, Anselmo, Pertur, Releches… Algún ao que lle teñas especial cariño?
Eu non son nada fetichista dos personaxes. O traballo para min é como cando xogas de neno, só me interesa o seguinte xogo. Se á xente lle gustou Petróleo ou Pertur perfecto. Eu prefiro que fale o público. A min gústame o traballo, creo que a frase é de Gene Kelly: cal é o seu papel preferido? O meu papel favorito é o que está por vir. Pois eu son como Gene Kelly para iso. Vale, que non son fetichista, para non enrollarme como una persiana

Non, non, podes enrollarte o que queiras…
Pois, mira, o que si é certo é que lle teño moitísimo cariño a O Matachín, que foi a primeira curtametraxe que fixen. Eu creo que nos pasa a todos, supoño que ti tamén recordarás a primeira entrevista que fixeches. Eu recordo os personaxes que fixemos en O Matachín, tes un tipo de ilusión que é difícil de definir.

«Do Apóstolo teño o recordo de rapaz, de non ver polo fume da pólvora, de estar ben agarrado ás miñas irmás, e dos adultos que che dicían todo o tempo: non mires para arriba, non mires para arriba, porque caían as canas, millóns de canas… E ese cheiro a pólvora que me fascinaba»

Este número de Coralia ten a festa como protagonista. Que lembras das do Apóstolo sobre todo?
Home, o Apóstolo, cando ía aos fogos de rapaciño, que nin se enchía de todo, estábase comodamente no Obradoiro, había todo aquel fume… Ah! E o monstro de Guatemala na feira da Alameda, que iamos ver sempre e era unha cousa patética.

Que era o monstro de Guatemala? Non o lembro…
É que che falo de hai corenta anos, cando ía á feira disparar as escopetas de balotes. Era El monstruo de Guatemala (imita unha voz da feira), era un tipo cunha cabeza… Iso é o que lembro. Pero sobre todo lémbrome dos fogos no Obradoiro, que iamos toda a familia, as miñas irmás e o meu curmán Santi, que agora é rexedor en Luar, que non lle gustaban nada os fogos e pasábao bastante mal, e eu dicía para min: para que traerán este rapaz a unha cousa que non lle chista nada?

E algún outro recordo?
Había unha broma que se facía antes na misa mítica do Botafumeiro. O Botafumeiro vai pola nave pequena, sabes? Pero antes non había bancos. Agora hai bancos, elevaron o altar cunha tarima de madeira, dáste conta?

Si, si, doume conta.
Antes, cando eu era rapaz, na nave non había nada, todo o mundo se abeiraba e había dúas filas de xente de pé mirando o Botafumeiro. Meu pai poñíase dunha banda e meu tío Moncho doutra, e facíanlle unha broma á xente no momento que viña o Botafumeiro, que ás veces era unha bóla de lume pasando a toda velocidade. Daquela meu pai dicíame: cruza, e eu cruzaba dunha beira á outra por onde a bóla pasaba máis baixa. Todo o mundo se asustaba moito. Loxicamente, o Botafumeiro nunca che podía dar, é un efecto óptico. O truco era cruzar amodo e, se o facías así, vías como toda a xente se alporizaba.

Usábante a ti para a brincadeira.
A min, ao meu curmán… tiñas que ser pequeniño. Pero era como ser protagonista dun espectáculo, porque todo o mundo te miraba e ninguén te viña salvar. E como para salvarte! Con aquela cousa que fai fium, fium (imita o son do Botafumeiro) e aquel órgano que soa atronador… Era moi divertido.

Agora é todo moi distinto.
Claro! Cando eu era rapaz sacábase o Botafumeiro sete veces ao ano, agora van os dentistas a un congreso, pagan e, ala! Xa teñen Botafumeiro. Antes ías velo as sete veces. Agora a broma xa non se pode facer porque hai bancos, hai un altar. Cando eu era rapaz o Botafumeiro pasaba moi preto do chan… Era moitísimo máis espectacular.

E vés algunha vez ás festas do Apóstolo?
Non, que va. Agora hai unhas proxeccións, non? Eu xa me fixen maior. Do Apóstolo teño o recordo de rapaz, de non ver polo fume da pólvora, de estar ben agarrado ás miñas irmás, e dos adultos que che dicían todo o tempo: non mires para arriba, non mires para arriba, porque caían as canas, millóns de canas… E ese cheiro a pólvora que me fascinaba. Será que son un compostelán clásico.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Budiño

150 150 CORALIA

Parou seis anos, pero só para tomar impulso e reinventarse. O músico de Moaña namorado de Compostela volve con Fulgor, un libro disco de coleccionista no que canta por primeira vez. Con el conversamos desta transición e deste novo traballo que ten moito de álbum de recordos, no que ispe a súa alma con dez cancións que emocionan desde a primeira nota. Todas e cada unha delas dedícallas a Fran Pérez, Narf, o amigo que tocou a tecla que deu lugar ao novo Budiño.

Entrevista de VALERIA PEREIRAS & Fotografías de FRED IGLESIAS

Fulgor é o teu sétimo traballo xa. Que dirías que ten de continuación e de distinto aos seis anteriores?
Creo que Fulgor é o primeiro dunha nova etapa. Hai seis anos xa de Sotaque (2013). Até agora o lóxico viña sendo sacar un cada tres, como moito catro. Pero este, cando chegamos ao terceiro ano e tiven que tomar unha decisión para facer un novo disco, decateime de que non era o momento. Pensei que algo estaba a cambiar e quería facer outra aposta. Entón, deuse a casualidade que se cumpría o vinte aniversario do meu primeiro disco.

De Paralaia (1997), e reeditáchelo en 2017 coincidindo co aniversario.
Si, decidimos facer unha reedición especial, con libro disco. E, neses últimos tres anos funlle dando forma a este sétimo disco, o primeiro dunha nova etapa.

Budiño presenta Fulgor en Coralia

«A xente que escoite por primeira vez unha canción deste disco non vai saber que artista é porque a min ninguén me escoitara cantar antes. Iso é o que lle está a pasar a todo o mundo»

É un novo Budiño o de Fulgor?
Pois o paso máis importante é deixar de tocar como instrumento principal unha gaita e unha frauta e utilizar a voz por primeira vez. Ese é o gran paso.

Pero imaxino que hai coincidencias co resto da túa discografía. Que é o que non muda?
A miña ilusión sempre foi e segue a ser compoñer música. Aínda que eu veño da música tradicional, aos doce anos descubrín o rock and roll indo a concertos coas amizades. Eu, desde pequeno, facía certo tipo de música pero tamén me gustaban moitos outros estilos. E sempre tiven na cabeza, desde o principio, levar a actitude do rock á música que facía.

Neste álbum a maioría das letras son túas pero tamén musicaches outras como o poema «Santiago» de Xoel López, «San Xoán» de Vega ou «Pulso» de Antía Otero. Como é isto de poñerlles música ás verbas doutras persoas?
Foron, creo, as tres primeiras. Tiña que dar un paso importante de facer dez cancións. Era algo moi medido que non valía facer un disco con tres, catro cancións que podes utilizar logo nos directos e tiras do teu repertorio dos últimos vinte anos. Así que vinme nesa disxuntiva. Vaites! Teño que facer dez cancións para tocalas nos directos, porque é unha etapa nova. A xente que escoite por primeira vez unha canción deste disco non vai saber que artista é porque a min ninguén me escoitara cantar antes. Iso é o que lle está a pasar a todo o mundo. Escoitan algo e din, non sei quen é.

A edición do disco é exquisita.
Fulgor conta co patrocinio cultural de Adega Ponte da Boga, tras escoitar parte do borrador cando o estaba a facer. Esta adega está a apoiar un creador ou creadora cada ano cunha botella de viño, unha nova anada que dedican a quen elixen. E hai unha botella este ano que se chama Fulgor. Eles asumiron a edición do disco, e nós chamamos a Ana Zon, que é unha deseñadora ourensá, que xa fixera o deseño do libro disco de Paralaia. Os borradores das cancións envieillos e ela recreouse á medida que se ían compoñendo as cancións. E quedou ese libriño disco que, mesmo ao tacto, penso que é unha xoia.

A música é toda túa, e antes tampouco escribías letras. Como foi o proceso?
Nese primeiro momento dixen, de onde tiro? Dos amigos e das amigas que escriben que flipas. Con Xoel pasoume co seu poemario, Bailarás cometas bajo el mar, que sacou hai ano e medio. Recordo mercar o libro en Couceiro, ir ao Costa Vella tomar algo e ver «Santiago» e bum! Aquí hai unha canción. Pola noite chameino e díxenlle: neno, isto é unha canción. Que che parece se a musico? A súa resposta foi: encantado. Tanto, que un ano despois xa fun gravala a Madrid co cuarteto de corda, Quiroga, e el estaba tan alucinado coa canción que dixo: me dejas cantar unos coros? E eu: Xoel, como che vou dicir que non? Ademais, era unha das ideas que tiña. Podía tirar perfectamente de amigos e amigas que cantaran e facer un disco de duetos, pero non me parecía honesto. E, de feito, non lle pedín en ningún momento a Xoel que cantase no disco. Foi el xa cando escoitou a canción e o cuarteto de corda. Empezou por, se me deixas tocar unha guitarra, veña vai, e se me deixas facer uns coros, todo para ti.

Budiño presenta Fulgor en Coralia

En «Santiago», que é o título desa canción, dis que habería que vivir aquí polo menos dous anos. Por que?
El fixo esa letra cando vivía aquí. Estivo dous anos estudando, e foi cando tocaba na rúa. De feito, fixemos un vídeo de Santiago con el aquí e esa era a idea. El e eu tocando na rúa, e penso que quedou moi chulo.

E no caso de Antía Otero, xurdiu tamén así?
Eu tiña o seu libro de poemas O cuarto das abellas, e dixen ui, como mola isto. A Antía coñecina na Illa de Arousa, e era outra das persoas que necesitaba que fixera unha letra. Pedinlle un poema e, a partir de aí, case igual que con «Santiago», fixen unha música para ese poema. Para min era complicado. No caso de Vega foi ao contrario, xa tiña a música, paseilla, e ela escribiu enriba da música. Esas foron as tres primeiras letras que pedín, porque eu non me atrevía. Xa na cuarta empecei e foi todo rodado.

O primeiro agradecemento do disco é para Fran Pérez, Narf, ao que lle dedicas «cada palabra e cada nota deste disco». Como de grande é o baleiro que deixou este artista?
Ó, claro. Cada vez que me atopo con alguén que o coñecía e que fala abertamente de como era Narf, vaste decatando de que a xente non é aínda consciente do pouso que deixou. Un baleiro tremendo, era un compositor marabilloso e un tipo excepcional. Eu case coñecín máis a Fran viaxando fóra que aquí. Eu era superfan del, pero empezamos a coincidir en varias viaxes á Arxentina. Estivemos en Mar da Prata, en Bos Aires, en Portugal… E logo, hai tres anos eu fíxenlle unha proposición para que nos acompañara nunha xira polo Canadá. Apetecíame un montón que viñera coa miña banda, pero para cantar cancións del. Non que el se adaptara a tocar a guitarra comigo. Díxenlle: Fran a min apetéceme moito que veñas, pero que a miña banda aprenda as túas cancións e eu facerche algúns coros, se me deixas. Nesa viaxe saíu realmente o Fulgor. Foi nas cataratas do Niágara onde quedamos de facer unha canción xuntos. E nas probas de son, nos ensaios, el vía que eu lle estaba facendo os coros e díxome: Budi, pero que fago eu aquí? Por que me chamas a min para cantar? É un oco que non te atreves a cubrir pero eu véxoo clarísimo, tes que cantar. Aí saltou a chispa que eu xa tiña latente, e el creo que regou esa semente. E ese foi o principio disto.

Neste álbum fas unha revisión dun dos seus temas que é «Bos amores». Por que este? Ten un significado especial?
Había moitas melodías de Fran que se podían elixir, pero foi «Bos Amores». Non sei exactamente por que, porque hai outras moitas como «Tambor», «Esta noite»… das que me apetecía un montón facer unha versión, facerme ese agasallo, o de recordar a súa música. Non sei exactamente por que. Foi algo inexplicábel, pasa que ás veces aparece unha canción e non podes desprenderte dela, e cada vez que a tocamos en directo pasa algo con ela. É un tema tan bonito!

«É difícil vivir da música? Si, pero levo vivindo do meu traballo toda a vida, desde que teño uso de razón. Supoño que é difícil como calquera outra profesión, pero eu o que amo é a música. Eu son músico de vocación»

Narf era un dos amigos do Dezaseis. Alí é frecuente atoparte a ti, a Uxía, a Guadi, a Xabier Díaz… arredor de Suso, claro. Que de especial ten esta «casa de xantar»?
Eu non concibo vir a Compos sen ir alí e facerlle unha visita a Suso. Suso é marabilloso e aposta continuamente polos creadores e consegue unha comuñón entre toda a xente, da música, do cinema… E sempre pasa algo no Dezaseis. De feito, esa xuntanza con Fran foi alí, nunha mesa a carón da barra cando lle propuxen vir connosco a Canadá. E Suso ten ese don especial de facer que a xente se sinta ben e que se creen cousas novas alí.

Tamén tes unha relación especial coa Illa de Arousa, onde se botaron as cinzas de Narf. Considéralo o teu refuxio, o lugar onde te inspiras?
Si, na Illa pasan cousas moi bonitas. Todo empezou con algún concerto aos que fomos, non recordo exactamente, no que había moitos músicos, Uxía estaba polo medio e, por suposto, Carlos Blanco que é o mestre de cerimonias. E alí empezou esoutra parte da semente, porque nas festas nas casas dos amigos, sobre todo nas noites de San Xoán, de súpeto aparece unha guitarra e véxome outra vez co instrumento que tocaba de pequeno e de adolescente soñando con ser unha estrela do rock. De repente atópome cunha guitarra nas mans e coa miña timidez extrema para cantar enriba dun escenario, pero rodeado de amigos e amigas empeza a fluír algo e empezas a cantar con eles e perdes un pouco o medo escénico de interpretar, e así decido emprender unha nova vida, ir a clases de canto, e centrarme estes dous últimos anos en estudar moito, produción musical tamén…

O canto con Mónica de Nut, non si?
Si, Mónica Nut foi unha das claves para lanzarme ao baleiro. Eu non quería cantar con paracaídas, quería estender as ás, quería planar e gozar. Non buscaba algo tan artificial como un paracaídas, que te salva. Hai que aprender a planar e para iso precisas alguén como Mónica que che diga: moi ben, colócate. Ponte de pé, aí tes o piano, dá unha nota e empeza a cantar. E eu: como, Mónica, se me dá moito corte. Pero ela insistía: non, non, non, dá unha nota, colle o ton e canta o que queiras. E aí, de súpeto empezo a cantar as novas melodías do disco e ela dime: vale, pero ti tes unha extensión potente, isto vai ser complicado, porque se tes un rexistro pequeno é máis sinxelo. Así que tivemos que darlle duro. Colocación de padal, diafragma etc.

Técnica, non si?
Si, foron moitos meses. Técnica, pero onde iamos xa mirando os borradores das cancións novas. Iso foi xenial, poder traballar con ela o disco.

Con Elena [cando fala en plural inclúea a ela], ademais de relación sentimental compartes relación profesional. Como é traballar coa túa parella?
[Ri] Si, é complicado dividir eses dous mundos. Onde se separan perfectamente é na Arousa. No momento no que cruzas a ponte sempre facemos o mesmo, collemos o móbil e sacamos unha fotografía ou gravamos un vídeo cunha música que adoita ser de Xoel López ou de Guadi, ou outra xente moi querida. E, de súpeto, hai un código aí que ninguén puxo enriba da mesa, pero que se aplica, que é: aquí non se fala de traballo. E nunca falamos disto, aparece e é marabilloso estar alí un, dous, tres días e falar da vida e compartila coas amizades.

Ao longo destes anos actuaches en multitude de escenarios ao redor do mundo. Se tiveses que quedar con un, cal sería?
Uf, loxicamente terá que ser algo exótico, non?

Veña, abro o abano, podes elixir máis dun, pero Damasco imaxino que o inclúes.
Por iso dicía exótico [ri] Por aí ía. Claro, Damasco marca moito, sobre todo porque é unha cidade que cres que non vas poder visitar e non se vai parecer en nada a como era. Eu collina nun momento de tan bo rollo, logo de estar facendo varios concertos nesa zona, en Beirut, bañámonos no mar Morto…

Unha zona «quente». Algunha anécdota?
Lembro estar nun teatro en Beirut e chegar os militares para rexistralo todo porque estourara unha bomba aquela mañá. Miraron cada instrumento, o escenario, as butacas… Nós estabamos alucinados coa intervención dos militares, cos que ía un pastor belga precioso. A min encántanme os cans e cando xa marchaban preguntei se podía acariñalo. O militar que o levaba miroume con cara de non podo crer o que me está a pedir este tío, pero de súpeto botou un sorriso e deixounos achegar ao can. Despois continuamos sen máis co concerto. Daquela era algo habitual, xa nos advertiran e iamos un pouco como nenos, se pasa algo, pasa, pero imos vivir a experiencia… Mais se tivera que elixir un lugar especial para nós ese lugar sería México. Estamos namorados da xente, da cultura, da comida, e sobre todo de DF, que é o que coñecemos. É un dos lugares aos que volvería mañá sen pensalo. Poder tocar na praza do Zócalo, diante de 50.000 persoas foi marabilloso. E logo percorrer os sitios máis pequenos aos que eles nos levaban. O mercado de Coyoacán, o museo de Frida Khalo…

Budiño presenta Fulgor en Coralia

«Cada vez que me atopo con alguén que o coñecía e que fala abertamente de como era Narf, vaste decatando de que a xente non é aínda consciente do pouso que deixou. Un baleiro tremendo, era un compositor marabilloso e un tipo excepcional»

«Se tivera que elixir un lugar especial para nós ese lugar sería México. Estamos namorados da xente, da cultura, da comida, e sobre todo de DF, que é o que coñecemos. É un dos lugares aos que volvería mañá sen pensalo. Poder tocar na praza do Zócalo, diante de 50.000 persoas foi marabilloso. E logo percorrer os sitios máis pequenos aos que eles nos levaban. O mercado de Coyoacán, o museo de Frida Khalo...»

«Frida» é o título dunha das cancións de Fulgor.
Si, nela falo desa experiencia en México. Fun dúas veces, unha semana mínimo de cada vez, haberá seis ou sete anos.

E en Galicia, con que emprazamento quedas?
Eu creo que sería a Quintana. É un lugar marabilloso. Á parte é unha cidade na que vivín e toquei moitas veces, pero volver á Quintana outra vez sería un agasallo. Sabes que vas ter a praza chea, a iluminación é alucinante, o son é unha pasada, tocar no verán aquí é incríbel e agardo que pase outra vez.

No Apóstolo, gustaríache?
Sería unha delicia poder tocar o novo disco nese emprazamento nas festas grandes de Galicia.

Tedes moitos concertos xa pechados? Hai algunha xira prevista?
Este é un camiño de longo percorrido porque é unha nova etapa e supoño que a xente aínda está desconcertada, asimilando o cambio. Que necesitamos? Estar enriba do escenario, que a xente o vexa, e non só escoitar o disco, que o escoiten en directo. Hai moi boas vibracións coa xente que xa o escoitou e que lle gusta, e xa levamos tocado uns cantos concertos. Este verán estaremos en Galicia, pero somos conscientes de que vai ir pouco a pouco até que a xente se vaia adaptando ao cambio.

Aquí é moi complicado vivir da música?
Non o sei. Eu é que non concibo outra profesión. Cando me preguntan que sería de non ser músico, a resposta sempre é a mesma: músico. Empecei a tocar con sete anos e aos quince fixen a primeira viaxe fóra de Galicia, á Bretaña, onde vin claro que esta ía ser a miña profesión. Con dezaoito xa estaba tocando, e con vinte e pico fixen o primeiro disco. É difícil vivir da música? Si, pero levo vivindo do meu traballo toda a vida, desde que teño uso de razón. Supoño que é difícil como calquera outra profesión, pero eu o que amo é a música. Eu son músico de vocación.

Queres ver outros contidos interesantes?

Mateo martínez

150 150 CORALIA

SOCIEDADE

Como te presentarías en poucas palabras?
A miña adolescencia estivo chea de deporte, así que non foi difícil atopar na fisioterapia a miña vocación. Tras formarme nesta disciplina e como instrutor de pilates, e logo de varios anos adquirindo experiencia, decidín montar unha clínica que innovase nesas dúas materias para apoiar e axudar a quen o puidese precisar. Sigo, iso si, sendo un apaixonado do deporte, e, agás fútbol, practícoos case todos. En especial, ciclismo. O certo é que son un namorado do meu traballo e da vida que levo.

A que persoa viva admiras?
Os meus pais, Tino e Fina. O meu pai é para min o exemplo perfecto dunha persoa que se reinventou desde a nada; a viva imaxe dun loitador. A miña nai admíroa por ser o exemplo perfecto do amor puro.

Se puideras elixir en que ou quen reencarnarte, quen ou que quererías ser?
Guitarrista dun grupo de rock dos 60.

Un libro que mereza a pena?
La tregua de Mario Benedetti.

Na cociña es un artista facendo que cousa?
Din que o shushi.

Podes imaxinar a vida sen internet?
Pódoa imaxinar. Sería un chisco máis aburrida e un pouquiño máis difícil, pero si que a podo imaxinar.

Onde viaxas para perderte?
A un pequeno lugar dos Pireneos franceses que se chama Luz-Saint-Sauveur. A miña bici e mais eu.

Cal é o teu animal de compañía favorito?
Seis, o pastor alemán que tiñamos na casa.

A que che gusta dedicar as horas mortas?
Teño a sorte de poder facer todo o que me apetece e, xestionando agora mesmo as horas mortas, adícoas a facer Legos.

Algo que antes che gustara e que agora aborrezas?
Telecinco.

E, ao contrario?
O puré de verduras.

Contido extraído do número 9.

Cales son para ti os ingredientes da felicidade?
Sen dúbida, a saúde; a miña e a da miña familia. Despois, poder dedicarme a algo que me gusta, que me apaixona e que me fai traballar con ganas todos os días.

Que personaxe histórico che produce máis animadversión?
Franco.

Cal é o teu medo máis recorrente?
O medo real non o quero contar para que non o coñezan os afectados, pero a súa consecuencia sería envellecer e morrer só.

Cal é o mellor día da semana?
O sábado.

Cal é o teu maior éxito?
A clínica e o cariño que a xente nos amosa co que facemos.

Hai algún don que botes en falta?
A memoria visual.

Cal é a característica que máis admiras nun home?
A empatía pola dor.

E nunha muller?
O mesmo.

Tes algunha manía ou ritual de obrigado cumprimento cada día?
Dúchome con auga moi quente nada máis espertar e tamén antes de deitarme.

Como che afecta o Nadal?
Nin fu nin fa. Nin frío nin calor. Non son unha persoa que se ilusione ou emocione coas datas, polo que creo que tampouco me afecta tantísimo como para pórme triste.

Que querías ser cando eras pequeno?
Parece ser que corredor.

Dos cinco, cal é para ti o sentido máis importante…?
O tacto.

Cal é o principal trazo do teu carácter?
O ser cariñoso.

Que canción non podes deixar de cantaruxar?
«Pequeña gran revolución» de IZAL.

Con que defectos es máis compresivo?
Coa impaciencia.

Cal é o teu maior atractivo?
As mans.

Cales son as loitas coas que máis te identificas?
A da convivencia entre ciclista e coche na estrada.

Noctámbulo ou madrugador?
Madrugador.

Que che inspira Compostela?
A tranquilidade de saber que estás vivindo no teu fogar.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Diana Nogueira

150 150 CORALIA

SOCIEDADE

Tiña apenas 17 anos cando iniciou a súa andaina profesional no concurso máis famoso da Televisión de Galicia. Aquela moza de Vigo só precisou un sorriso para namorar á cámara, pero foi a base de seriedade e constancia como se fixo un nome dentro do audiovisual galego. Tras varias tempadas no prime time, quixo arredarse dos platós para principiar unha nova etapa dedicándose ao que estudara (anatomía patolóxica). E, a xeito de despedida da moda e da televisión, aceptou presentarse ao certame Miss Galicia de 1999, un concurso que terminaría por gañar. Ese éxito tamén a acompañaría a nivel estatal e mundial, chegando a converterse na segunda dama de honra de Miss Universo, un recoñecemento que lle abriu as portas da moda a nivel internacional e lle deu a oportunidade de estudar interpretación en Madrid e facer da súa gran paixón a súa profesión.

Presentadora experimentada e actriz de sona, dentro e fóra de Galicia, Diana Nogueira é a fermosísima protagonista do noso editorial de moda.

Ritual diario imprescindíbel?
Erguerse de bo humor e lavar a cara con auga fría antes de almorzar.

Cal é o valor da beleza?
Se falamos das persoas, a beleza exterior é un don que non vale para nada se non a hai interior.

Un segredo para ter o corazón contento?
A xenerosidade.

Recuncho favorito de Compostela?
Calquera da Alameda.

Unha persoa imprescindíbel?
O meu fillo.

Onde está o teu escenario favorito?
En Galicia.

Un adxectivo que che defina?
Escoller un só é imposíbel!

Actriz ou actor de referencia?
Meryl Streep.

Madrid ou Vigo?
Vigo.

Cal é o traballo do que máis satisfeita te sentes ata agora?
Da miña personaxe da tía Deli en Libro de Familia.

Unha meta?
Enfrontar novos retos como actriz.

Contido extraído do número 4.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Christian Escuredo

150 150 CORALIA

De sorriso permanente e ollar curioso, Escuredo mantén intactas a frescura e enerxía do seu debut (Inesperadamente, de 2004), xunto ás ganas de divertirse e aprender cada día.

Con só trinta e dous anos, é unha estrela que, sen renunciar á súa esencia ou ás persoas e lugares importantes, saborea tranquilamente o seu éxito maiúsculo.

Diplomado en educación musical, licenciado en arte dramática e cun posgrao en artes escénicas, Christian transita do cine ao teatro e da música á danza con absoluta naturalidade.

O protagonista das longametraxes El silencio de los objetos de Iván Rojas, A pesar de todo, quérote, de Jorge Algora ou Barreiros de Simón Casal de Miguel, e o Carlos Grandío da premiada serie Libro de familia (TVG), é hoxe por hoxe un dos imprescindíbeis da carteleira madrileña.

A compostelá Casa do Cabido é o escenario perfecto para a conversa e un decorado ideal para fotografar un dos rostros máis atractivos da escena actual.

Christian Escuredo, actor

SOCIEDADE

Desde o outono de 2014 Christian é Adam, un Adán que reina no Broadway madrileño subido a unhas plataformas de vertixe. Icona da tolerancia e a diversidade, o irreverente personaxe da superprodución musical Priscilla, reina del desierto é un ser complexo, tenro e divertido, ao que dotou de vida e autenticidade este recoñecido actor e músico valdeorrés.

Premiado como actor revelación de 2014, o mellor actor de musical de 2015 vive un momento absolutamente doce na profesión, recoñecido por público e crítica grazas a un personaxe que lle proporcionou incontábeis alegrías.

Cando o éxito te acompaña ano tras ano, é difícil manterse pegado á realidade?
Eu manteño os pés na terra estando conectado co presente. A min amólame moito pensar no futuro e gústame espremer cada día. Vivir as cousas que suceden en cada momento é quizais o que me permite manterme centrado. O que de verdade me gusta é vivir o presente!

Ser o mellor actor de musical en España de 2015 faiche pensar en dar o salto a Londres ou Broadway?
Non, precisamente. O que fai é darme pulos para seguir dedicándome ao que máis me apetece, sen que signifique que iso teña que ocorrer en Londres, Broadway, Madrid ou Santiago de Compostela.

Despois de tantas representacións, hai algunha función que sexa máis memorable ca o resto?
Por suposto que si. Os parabéns da última función de Priscilla en Madrid, ao igual que as do Fan day, que coincidiu co meu aniversario, foron algo máis que aplausos, supoñían a constatación da especial gratitude de moita, moita xente. Ao mesmo tempo, eses momentos recompénsante interiormente por todo o esforzo, por todo o traballo de cada día. Para min, ese é o xeito de ver como a sementeira vai dando o seu froito.

A viaxe de Adam, Bernadette e Tick, os tres protagonistas do musical de Sidney a Alice Springs é un viaxe de gran crecemento persoal. Que significou no teu caso?
Para min esta viaxe foi un descubrimento constante, tanto á hora de preparar o personaxe como traballando as súas circunstancias ao longo de cincocentas doce funcións. Unha viaxe que me deu a posibilidade de descubrir un universo que descoñecía e do que puiden empaparme completamente.

Terse subido a unhas plataformas día tras día durante tantas funcións, permítelle a Christian ver o mundo desde un punto de vista sorprendente: «dáme unha perspectiva máis divertida do mundo, desde a que vivir a vida coma se dun xogo se tratara». É aí talvez onde se orixina a súa gran versatilidade, que lle permite ser Rolf, o mensaxeiro nazi do musical Sonrisas y lágrimas, e a drag Felicia de Priscilla. Humanizando o personaxe, Christian construíu un Adam moi sólido «máis galego que australiano», que lle esixiu dedicación constante mañá, tarde e noite desde moito antes da estrea do musical. «Levo unha vida monacal» recoñece o actor, que foi quen de transformar as dúas horas e media de coreografía con continuos cambios de vestiario, perrucas e maquillaxe, nun exercicio natural e absolutamente fluído.

A mellor hora do día?
O momento de meterme na cama para durmir.
Un ritual diario acostumado?
Beber un vaso de auga nada máis erguerme.
Que é indispensábel para ter o corazón contento?
Non deitarse enfadado nunca.
Recuncho favorito de Compostela.
Hai moitos...! O parque de Bonaval, por exemplo. É moi bonito.
Unha canción para compartir?
Calquera de Gregory Porter.
Non adormeces sen...
Poñer o espertador (moitos risos)!
Un desexo.
O que máis desexo é que nos entendamos todos.
Unha persoa fundamental?
A miña nai.

O afecto do público é fundamental nunha carreira de éxito pero, chega a resentirse a vida persoal pola sobreexposición mediática ou vai no oficio?
Vai no oficio, porque vives do público e tes que ser consciente de que a repercusión do factor público na túa vida pode variar segundo o momento. É algo que vai no oficio, que aprendes a relativizar.

No Barco principiou o teu camiño, e é alí onde se atopa o seu refuxio. Que camiño é máis doado de facer? O que leva de Soulecín a Madrid ou de Madrid a Soulecín?
Máis doado é ir de Madrid a Valdeorras, porque cando regresas á casa sabes que vas atopar.

Ars Mediterránea International acaba de concederche o Gran Premio de España polo teu labor coma pedagogo teatral. En cal das dúas vertentes es máis feliz? Na de intérprete ou na de docente?
Eu son feliz nas dúas por igual. Como docente, o que tento facer é compartir o que experimento como intérprete. E como intérprete, gústame moito descubrir matices e traballar personaxes, para amosar o mellor de min no escenario ou diante da cámara e poder poñer en práctica todo o que me ensinaron os meus mentores e todo o que me ensinan os meus compañeiros, que é cos que máis aprendo da profesión.

É posíbel sobrevivir a unha superprodución coma Priscilla, reina del desierto? Cales serán as túas próximas paradas?
(Entre risos) Claro que sobrevives! Como non vas sobrevivir! Sobrevivir, sobrevives a todo! Os seres humanos estamos configurados para a adaptación e para superar calquera experiencia. E polo que se refire á miña próxima parada vai ser… Valdeorras. Toca descansar un pouco!

Contido extraído do núm. 2

Christian Escuredo, actor

Alalá I Who Killed Bambi? I Francis Montesinos Vestimenta
Rois Llongueras Peiteado e maquillaxe
Álex Regueiro Estilismo
Alfredo Iglesias Fotografía
Casa do Cabido Localización

Queres ollar outros contidos relevantes?

Sabela Arán

150 150 CORALIA

Atravesa un excelente momento profesional, avalada polos premios e co recoñecemento de público e compañeiros de profesión, pero o seu gran éxito, interpretando á Socorrito de A Esmorga, e a Gloria de Serramoura na TVG, non lle quita perspectiva nin altera os seus valores e afectos.

Sabela Arán, brillante actriz co corazón repartido entre Compostela e Portosín, está chamada a ser grande entre as grandes. Posuidora dunha beleza cativadora, nunca lle di non a un novo reto profesional, a unha xuntanza familiar ou a un paseo polas rúas da vella Compostela.

SOCIEDADE

Cando chega o éxito é difícil manter os pés na terra?
En realidade, este é un traballo como calquera outro traballo. O resto do tempo levas unha vida como a de todo o mundo. Sempre fago o mesmo, coa mesma xente. Teño as mesmas rutinas. Ao mellor é que non cheguei a un punto de éxito que me cegue. Todo o que me está pasando son cousas que no tempo se prolongan moito: a candidatura a un premio non ven dun día para outro e unha temporada grávase en dous meses, así que tes moito tempo para pensar, reflexionar e considerar a túa vida. E cando tes tanto tempo para darlles tantas voltas ás cousas e te das conta de cal é a realidade, non hai nada que che separe da terra.

«Cando son boa, son moi boa, cando son mala son aínda mellor»: a frase é de Mae West, pero podería ser de Gloria de Serramoura?
Gloria podería axustarse perfectamente ao que dixo Mae! Aínda que actualmente estamos vendo unha Gloria diferente, con máis sentimentos, e iso pode ser positivo. Como actriz, sempre que fas un personaxe moi afastado de ti é moito máis interesante. A min gústame facer de «mala», pero é un reto facer de «boa», porque ata o momento na miña carreira sempre me topei co problema do físico, e ao ter as faccións moi marcadas e o xesto un pouco serio, a maior parte da xente considera que non teño faccións de «boa». Cando fixemos Vilamor tiven que dulcificar moito iso. E foi tamén un reto para min porque ás veces podo ser un pouco brusca á hora de falar e transmitir algo que non é. Ambas as dúas situacións son retos, pero eu persoalmente pásoo mellor facendo de «mala».

«Todo o que me está pasando son cousas que no tempo se prolongan moito: a candidatura a un premio non ven dun día para outro e unha temporada grávase en dous meses, así que tes moito tempo para pensar, reflexionar e considerar a túa vida».

«A min gústame facer de 'mala', pero é un reto facer de 'boa', porque ata o momento na miña carreira sempre me topei co problema do físico, e ao ter as faccións moi marcadas e o xesto un pouco serio, a maior parte da xente considera que non teño faccións de 'boa'».

Cun éxito como Serramoura é difícil ter vida privada?
Gloria é un personaxe que, sendo como é, un pouco retorcida, cae fenomenal. A xente achégase a min con moitísimo cariño e Gloria estame dando moitas satisfaccións nese sentido. En Madrid, na etapa que estiven en Puente Viejo, o trato era máis impersoal. Aquí, na casa, a xente trátate cun respecto diferente e eu procuro ser natural con todo o mundo. Estoulle eternamente agradecida á xente, porque para os actores, ese feedback, ese saber como caes, é fundamental. A verdade é que sempre tiven una consideración moi boa por parte do público.

Probabelmente, a súa decisión máis difícil foi elixir a interpretación fronte a profesións máis estábeis e con maior percorrido. «Se necesitas respirar para vivir, necesitas esforzarte para conseguir un traballo. Eu creo que son unha persoa bastante perseverante e xa que tomei a decisión de ser actriz, teño que ir con todas as consecuencias». Así que, convencida da súa decisión e tras licenciarse en 2009 en Comunicación Audiovisual pola Universidade de Santiago, Sabela marchou a Madrid para formarse en interpretación e dobraxe, e tomar parte ao mesmo tempo en diferentes curtametraxes e series web que lle foron proporcionando táboas, ata que no ano 2012 a súa actuación na longametraxe Vilamor de Ignacio Vilar, a fixo merecedora do Mestre Mateo á mellor actriz. A partir dese momento o seu rostro tense feito enormemente popular entre o público, grazas a series tan premiadas como Matalobos, Gran Hotel, Serramoura e Códice, e a longametraxes como Blockbuster ou a A Esmorga. O seu é un oficio fermoso, pero complexo. «Todos os días hai unha parte de min que pensa se estou facendo o correcto –revela Sabela sen dubidar–, porque é unha profesión inestábel, sen ningún tipo de seguridade a nivel administrativo, e economicamente sen garantías, na que non tes unha xubilación nin unha carreira asegurada ata os 65. Para min, tomar a decisión de ser actriz, podendo facer outras cousas que tamén me gustaban moitísimo, foi a decisión máis importante. Porque despois todos os personaxes que fixen ata o momento tiveron algo interesante. Pero a profesión é enfastiada, tan bonita como enfastiada».

Os Mestre Mateo proporcionan máis amigos ou inimigos?
Os Mestre Mateo nunca fan inimigos, porque son unha maneira de darlle recoñecemento a un traballo que se vai facer igualmente. Eu non estou interpretando a Gloria pensando no Mestre Mateo, nin eu nin ninguén, quero pensar. Hai que ter en conta que a familia audiovisual de Galicia é unha familia na que todos somos amigos. Ti podes pertencer máis a un grupo ou levarte mellor con outra persoa, pero en realidade sempre estás implicado dalgunha forma, ou emocional ou profesionalmente coa xente que vai levar o premio. A min pasoume no caso da Socorrito, que non levei, e non me sentín mal, porque recoñecía o traballo de compañeiras. Antes de entregarse os premios felicitoume moitísima xente polo meu traballo. Compañeiros que non coñecía persoalmente felicitáronme polo traballo que fixen. Son compañeiros que ademais de público forman parte do oficio, e recibir o seu parabén para min é fundamental.

Marilyn Monroe queixábase hai máis de medio século de que en Hollywood importaba moito máis o peiteado que a virtude das actrices. Como é o panorama audiovisual hoxe?
Marilyn pertencía a unha época na que se valoraban outras moitas cousas antes que as dotes interpretativas. No audiovisual hai unha desigualdade absoluta da muller con respecto ao home. A presenza masculina vai ser, na maioría dos casos, maior, e a vida profesional das actrices máis curta. No audiovisual non se escribe tanto para nós, e entre todos temos que corrixilo e darlle cabida a historias contadas pola boca de mulleres. Depende de nós como profesión, pois o público vai aceptar esas historias igualmente. A cuestión é valorar o que realmente importa: o talento. En Galicia están a traballar actrices e actores de todas as características e nese sentido é un plus para o noso audiovisual porque está facendo as cousas moi ben. Ás veces sacrificando un pouco tardas máis en chegar, pero chegas dunha maneira máis honrada.

Que sacrificios implica a interpretación?
Neste traballo trabállase desde moi cedo, como en moitos, e teño que pasar moitísimas horas en tacóns, coa roupa que lle toque ao personaxe… Pero non me atopei con ninguén que me pedira cambios físicos. Non me pediron nin engordar nin adelgazar; pedíronme como moito lavar o cabelo con xabrón Lagarto, que polo visto lle quita o brillo. O sacrificio é manterse.

A quen che gustaría darlle vida no futuro?
Ser outro sexo nunha interpretación. Facer directamente de home. É algo moi complicado que me esperta moita curiosidade. Tamén me gustaría facer un papel que implique un esforzo físico, en liña coa Hilary Swank de Million Dollar Baby ou da Tenente O’Neil de Demi Moore.

Con que directores quererías traballar?
A verdade é que me gustaba moito a maneira de traballar de Kubrick, pero está morto e non pode ser. Teño moita curiosidade por David Fincher, por Coppola, e entre os máis achegados, Montxo Armendáriz, que tamén ten unha sensibilidade moi especial e Almodóvar porque é un tipo bastante peculiar á hora de dirixir e darlles forma aos personaxes.

« No audiovisual hai unha desigualdade absoluta da muller con respecto ao home».

Sabela Arán, lonxe dos focos, saborea enormemente as pequenas grandes cousas. Encántalle perderse polas rúas da zona vella da Santiago. «Co paso do tempo desfruto moitísimo máis de tomar uns viños ou unhas cañas pola zona vella coa compaña que eu escolla que facendo outras cousas. A min perderme pola pedra compostelá gústame moitísimo». Sen embargo, cando busca tranquilidade o seu destino favorito é Portosín: «É un sitio paradisíaco. A auga da praia non está quente, non é o Caribe, nin podes esquiar, pero si que podes tomar un viño no bar de sempre, saudar aos veciños de sempre e, sobre todo, estar tranquila, coa familia e preto do mar». De feito, esta localidade forma parte de moitos dos seus momentos máis entrañábeis: «Sendo moi pequena, as angulas eran un prato que non se podía tomar todos os días, e cando comiamos todos xuntos, a miña avoa Leonor, que faleceu hai ano e pico, convidábanos aos meus irmáns e a min a tomar as angulas porque sabía que nos facía especial ilusión. Cando penso na miña infancia recordo moito ese sabor, porque xa non se comen e forman parte do pasado».

Poderías desvelarnos os ingredientes dun día perfecto?
Para min sería un día no que haxa un pouco de todo. Unha parte de traballo, porque iso me faría sentir que fago o que quero, faríame sentir realizada como traballadora. Unha xuntanza familiar ao redor dunha mesa, pois na miña casa iso sempre se valorou moito, con sobremesa e conversas que se prolongan horas e horas e horas. E, pola noite, estar na casa descansando, estar vendo unha película, ou lendo un rato ou escoitando algo de música… Sentir que cumpro todas as miñas necesidades vitais: o traballo, o amor da familia, dos amigos, da miña parella e a tranquilidade. Eu son unha persoa que por momentos quero estar con moita xente, pero preciso estar comigo mesma tamén.

Tes feito algunha loucura por amor?
O amor é o motor fundamental, pero ata o momento non tiven demasiado amor de parella. Así que non fixen aínda nada moi esaxerado, pero podería facer calquera cousa!

E por último, con que soña Sabela Arán?
Coa familia xa conto, porque teño unha familia estupenda, e a saúde vai vir ou non vai vir. Eu principalmente co que soño é con poder vivir do meu traballo. Soño cun futuro un pouco estábel, que supoño que é algo que está na cabeza de todos no seu oficio. Esforzarme por conseguir o meu obxectivo e vivir do que me gusta.

Núa Moda Vestiario
Espadela Aditamentos
Rois Llongueras Peiteado e maquillaxe
Álex Regueiro Estilista
Fred Iglesias Fotógrafo
Lucía Cabrera Aux. de produción
Dado Dadá Jazz Club Localización

Entrevista extraída do número 1.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Falua

150 150 CORALIA

É TENDENCIA

FALUA

Música de preto

A meirande parte das formacións musicais soñan con encher estadios e grandes coliseos, e son moi poucas as que elixen acariñar o corazón a curta distancia e a media luz. Falua pertence a esta categoría, a da música en estado puro, unha música que traspasa fronteiras e épocas.

Sara de Sousa e Gom de Abadim, voz e guitarra de Falua, están a renovar a sonoridade da música galega, portuguesa e mesmo brasileira, aportándolle a temas de sempre unha nova identidade. Son ambos os dous músicos de longo percorrido e, antes de formar dúo, Sara foi solista de Fado Maior, Sara de Sousa Trío e Bolero en Clave de Son, e Gom, guitarrista de A Quenlla, A Banda das Crechas, Davide Salvado e Brath. Os d’Baixo e Tis-che-tein son as súas outras formacións.

Falua ven de editar o seu primeiro álbum homónimo, un percorrido sentimental polas cancións de ambos os dous lados da raia, e por emocións e sentimentos universais. Sara e Gom, mestres de formación e músicos de vocación, recoñécense nas palabras do cantautor arxentino León Gieco: «a música é unha cousa ampla, sen límites, sen fronteiras, sen bandeiras», e aínda que consideran que a música é unha linguaxe universal, ao permitir a todas as persoas comunicarse a través dela, sinten que son os estilos e peculiaridades de cada lugar os que en verdade a enriquecen e lle dan carácter.

«Para un artista o mellor regalo é ver que a xente se emociona coa túa música; guitarra e voz son a mestura perfecta cando se quere namorar»

Contido extraído do número 1.

A autoedición garantízalle a Falua liberdade absoluta nos arranxos, na proposta estética e na selección dos temas –incluso para renovar a listaxe de cancións de cando en vez–. É en directo cando o repertorio do dúo se multiplica, e cando a suma de voz e guitarra crea momentos de maxia e verdadeira comunicación co público. «É moi cómodo –apunta Gom–, e as veces tamén é agradábel para o tímpano. Non fan falla tantos timbres diferentes para obter gozo musical. Ás veces a xente agradece escoitar unha música máis tranquila, ter unha horiña de calma. É unha combinación cálida, cercana. Algo sinxelo, agarimoso, que a xente agradece entre tanta estridencia e tanto efectismo. É como unha ventaniña pola que entra un pouco de aire fresco».

«Para un artista o mellor regalo é ver que a xente se emociona coa túa música; guitarra e voz son a mestura perfecta cando se quere namorar.» –confirma Sara, cuxa poderosísima voz alcanza rexistros de gran fermosura interpretando un repertorio do que forman parte verdadeiras xoias galaico-lusas: Campanas de Bastabales, Quen puidera namorala, Aí ven o Maio, Verdes são os campos ou Menina estás à janela.

Namorados da música de raíz tradicional, Gom e Sara lembran con morriña a década dos noventa, cando a música galega soaba en todos os rincóns do mundo e en todos os rincóns de Compostela podía escoitarse música en vivo. «Para min, Santiago e música son un todo –explica Gom–. Cando cheguei aquí, hai case vinte anos, en moitos sitios diferentes había unha actuación pequeniña: aquí había un dúo, alí un trío ou unha actriz que cantaba… E iso para a cidade era un tesouro, sobre todo para Santiago que vive do turismo. Iso perdeuse moitísimo».

Sara, co corazón dividido entre Porto e Santiago, entre o fado e a música galega, cre que hai que respectar o pasado e manter a inspiración na tradición, pero dando a benvida ás melloras. Ao que Gom engade: «Os usos cambiaron. Xa ninguén canta mentres se malla porque ninguén malla, ou ninguén canta mentres se fía porque xa non se fía a man, pero a nosa música é un tesouro do que debemos nutrirnos».

Por iso, na medianoite de Compostela, Falua dalle nova vida á gaivota de Amália Rodrigues e á pomba dourada de Álvaro Cunqueiro. De preto e sen artificios. Facendo música en estado puro.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Neves Rodríguez

150 150 CORALIA

ESCENARIOS

Descubrir a persoa que hai detrás da Neves Rodríguez actriz e presentadora representa unha experiencia verdadeiramente enriquecedora. A vitalidade, a intelixencia e a xenerosidade son compoñentes esenciais da Neves muller, filla e compañeira, unhas características que tamén definen o seu traballo como comunicadora e como intérprete. Rodríguez, grazas ao seu talento e honestidade, consegue sempre traspasar a pantalla e conectar co corazón do público.

De espírito curioso e en permanente evolución, o seu nome está ligado a algúns dos éxitos máis importantes do panorama Audiovisual galego. Desde Galicia para o mundo, Luar, Gondar, Rías Baixas, Máis ca irmáns, O fío do retrato, Pazo de Familia ou Vaia Troula son exemplos do bo facer da Rodríguez, querida dentro e fóra da profesión, e fabulosa protagonista da editorial de moda do número de primavera de Coralia.

O Teatro Principal de Santiago convértese no escenario perfecto para revelar os diferentes perfís dunha das mulleres máis magnéticas do noso audiovisual.

A túa listaxe de desexos que tamaño ten?
É ben pequena. Ser feliz, ter traballo e procurar vivir libre, que é moi difícil.

Muller polifacética ou en constante metamorfose?
Muller en constante evolución. Sei facer moitas cousas e podería chegar a facer moitas máis. Son consciente diso, pero hai que ir cos tempos, evolucionar cos tempos. Non son unha persoa ancorada ao «os tempos pasados sempre foron mellores». Non, para nada.

A Neves actriz e a Neves persoa son boas amigas ou máis ben son rivais?
Vai por días. Hai días que Neves persoa e Neves actriz se levan moi ben e outros nos que se odian intensamente e se cuestionan moitísimas cousas. É algo intrínseco a unha profesión na que a inseguridade é unha constante, non? O dito, vai por días!

Con éxitos como Desde Galicia para o mundo, Luar ou Pazo de Familia, tes a fórmula do triunfo?
Non, para nada! Non hai fórmulas matemáticas! O que hai que facer, non para triunfar, senón para facer ben o teu traballo é facer o que che gusta, poñéndolle moita paixón e moito amor, nada máis. Non hai outra fórmula.

O teu compromiso coa lingua implica moitas renuncias?
Vivir en galego e traballar en galego nunca me supuxeron renuncia ningunha. A min non me vetaron en ningún sitio por falar en galego. Eu traballo en Galicia e traballo na miña lingua materna, o galego. Agora mesmo fago un programa de radio en podcast dedicado á banda deseñada en galego que sabemos que se escoita fóra. A xente que o oe, que non é galega, di que entende perfectamente o seu contido e que o feito de realizarse noutra lingua non lle impide escoitalo. A min, polo de agora, non me supón rexeitar nada. Cando teña ese dilema xa veremos o que facemos, pero o meu compromiso co galego é firme.

Levas anos difundindo a banda deseñada en galego. No papel, que personaxe elixirías ser?
Sería unha personaxe que aínda está por debuxar!

Fun fun fun é maxia ou que cousa é?
Ai! Fun, fun, fun é alegría, é divertimento, é banda deseñada, é creatividade, é «faino ti mesmo», é pásao ben durante dous días do mes de Nadal e en Compostela.

A poesía é un dos teus territorios favoritos. Hai algún verso ou algunha estrofa que che veña a miúdo á cabeza?
Sobre todo as de Rosalía. Cada vez que paso o muro do Courel, sempre me vén á cabeza “Castellanos de Castilla”. A min, Rosalía encántame! Logo, dos autores actuais, gústame moito a obra de Manuel Barreiro, que espero ver publicada pronto. Tamén me gustaría chegar a publicar a poesía que eu escribo.

Xoguemos ás películas. Que película sería o audiovisual galego?
Encallados de Zarauza. Se non a viron, fagan por poñela na súa casa.

A Neves, onde lle gusta perderse?
Na miña casa, no meu lar é onde me gusta perderme. É un espazo pequeno, que ten sempre os mesmos metros cadrados, pero no que sempre teño moitas cousas que facer e a posibilidade de trasladarme a outros moitos lugares.

Hai algunha receita infalíbel para conquistarte?
A min xa me teñen conquistada!

Por último, con que soñas?
Soño con facer cinema e teatro. Soño con vivir libre.

Contido extraído do número 5.

«Non hai fórmulas matemáticas! O que hai que facer, non para triunfar, senón para facer ben o teu traballo é facer o que che gusta, poñéndolle moita paixón e moito amor, nada máis».

Queres ollar outros contidos relevantes?
Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido