•  981 806 528 & 670 594 685 info@coralia.gal

Sociedade

OFRENDAS

150 150 CORALIA

OFRENDAS

DE LUZ

Reportaxe LAURA RAMOS CUBA
Fotografías TINO MARTÍNEZ

Todos os anos en Galicia miles de persoas enchen autocares, vehículos particulares e camiños para vivir a gratitude e a emoción que nacen en sitios como Santo André de Teixido, Amil, Xende ou Ribarteme. Viaxamos a través do país das mil romarías, no que cada parroquia prende un facho de devoción sincera para as persoas que queiran achegar o corpo… e o espírito.

Romaría. A historia apréndenos que a orixe da palabra procede de Roma e designaba a peregrinación das persoas católicas á cidade dos papas. Co tempo, o termo acabou por abarcar as viaxes a calquera santuario da cristiandade. Hoxe en día, ir de romaría non só implica o camiño –a pé ou en transporte motorizado–, senón tamén a viaxe íntima e colectiva cara ao Santo. «Vaise visitar un Santo como se vai visitar un amigo: canto máis longo sexa o camiño, canto maiores sexan as dificultades, máis se lle demostra o afecto», analiza o antropólogo Marcial Gondar.

A romaxe, xa que logo, non enraíza o seu sentido no pracer da viaxe –a miúdo incómoda debido ás dificultades de acceso– nin no sacrificio que poida implicar a ofrenda ao Santo. A romaxe non é unha comenencia. É a sinceridade aberta do agradecemento, o recoñecemento honesto dunha persoa que recibiu favores divinos nunhas circunstancias adversas para si ou para os seus. Unha operación que saíu ben, unha doenza que sanda, un accidente sen feridos. En Galicia, a romaría galega por excelencia é desde hai séculos Santiago de Compostela. Un distante punto do continente que, a través dunha rede de vieiros que cruzan fragas, serras, ríos e mares… acabou por vertebrar Europa.

TEIXIDO OU AS PORTAS DO ALÉN

Tan célebre chegou a ser a sona da romaría deste apóstolo que Santo André, xa arribado na súa barca de pedra aos monumentais acantilados de Cedeira, mostrou a súa mágoa ante Deus polo descoñecemento e abandono que sufría. Os romeiros e as romeiras preferían visitar o templo de Santiago, máis grande e con máis fama. Conmovido pola súa coita, o Señor compensaría a aldraxe coa promesa de que «irá de morto, quen non foi de vivo», unha máxima que aínda a día de hoxe move milleiros de peregrinos. Neste lugar, é lei entre visitantes e locais non matar ou ferir ningún animal baixo a crenza de que pode ser a encarnación de alguén que non cumpriu en vida a sentenza divina.

Aínda na súa presenza corpórea, tres deses peregrinos foron os escritores Otero Pedrayo, Vicente Risco e Ben-Cho-Sey, que en xullo de 1927 viaxaron a pé desde Ourense ata Teixido polo camiño de Cedeira. Esta vía convive co vieiro dos Romeiros ou Camiño Vello (que principia en Porto do Cabo) e o camiño de Valdoviño, indicado para romeiros da Coruña ou Ferrol. Otero Pedrayo deu conta no libro Pelerinaxes I das súas observacións durante a viaxe ata este modesto templo da parroquia de Santa María da Régoa.

Aínda que sexa posible encadrar a datación da ermida por volta do século XII, o certo é que o culto arredor de Santo André de Teixido parece orixinarse moito antes. Calquera persoa do século XXI que hoxe asome a vista aos 140 metros de precipicios graníticos que rompen o abrazo atlántico da Capelada poderá entender como os antigos castrexos acreditaban que alí se encontraban as portas do alén. Miles de anos despois, os rituais foron transformados e o simbolismo mudou, mais unha corrente subterránea de fe fura a través da historia.

O viaxeiro que chega a Santo André de Teixido ficará cativado pola inmensidade catedralicia dos que gardan a paisaxe, mais tamén pola solemnidade sinxela dos amilladoiros, pequenos túmulos de pedras amontoados por outros romeiros, testemuñas da súa travesía. Unha vez no templo, calquera visitante poderá ofrecerlle os seus respectos ao Santo, que garda no seu interior fotografías e exvotos doutros crentes, mais tamén poderá beber da Fonte de Tres Canos, adquirir un sanandresiño (símbolo do santuario elaborado con miga de pan) ou recoller o ramo de Santo André, elaborado con teixo, abeleira, herba de namorar ou xuncos do ben parir. Se ben, ao igual ca en Compostela, o romeiro pode asistir todo o ano ao lugar de culto, hai certas datas con especial significado, como é a fin de semana de Pentecostés, San Xoán, o 30 de novembro ou a terceira fin de semana de setembro.

O terceiro domingo de setembro, a Pobra do Caramiñal acolle a súa romaría, o Divino Nazareno. A festividade recibe centos de ofrecidos que participan na procesión vestidos con mortallas ou portando cadaleitos e exvotos.

O URBANO DIVINO NAZARENO

Na mesma data, o terceiro domingo de setembro, a Pobra do Caramiñal acolle a súa romaría, o Divino Nazareno. A festividade recibe centos de ofrecidos que participan na procesión vestidos con mortallas ou portando cadaleitos e exvotos. O Nazareno foi tamén un punto de inflexión na vida de Tino Martínez (Santiago, 1943), «ofrecido de por vida… á fotografía», matiza cun sorriso. O fotógrafo compostelán andaba na procura dun proxecto artístico persoal cando, en 1969, visitou a festividade cun amigo. «Encontreime con 40 ou 50 caixas desfilando pola procesión e impactoume porque a miña primeira vocación foi ser Xesuíta e iso quedoume dentro, como unha brasa que sempre dá calor», explica.

A celebración, declarada Festa de Interese Turístico en Galicia, remonta as súas orixes ao século XVI, cando o rexedor Xoán de Liñares sería salvado da morte por intercesión do Santo Cristo e, en agradecemento, foi en procesión diante da súa propia caixa mortuoria. Séculos despois os ataúdes seguen saíndo da igrexa do Deán. No barrio da Covecha lánzanlle pétalos á figura desde os bloques de apartamentos e saúdana con bombas de palenque que, cun zunido, parten o ceo nun áxil marco de fume. Mentres, policías e gardas civís recollen bebés, carteiras e bolsos para rozar contra o seu manto, na procura da beizón.

«A partir do Nazareno comecei a investigar outras romarías que tivesen esa consistencia, ese algo diferente: exvotos, mortallas, ataúdes, grandes cadeas… nelas notas a forma en que a xente se entrega á santa e á fe porque é algo tanxible, podes tocala», comparte o fotógrafo. Con máis de medio século de asistencia e un arquivo con máis de 50.000 negativos de diferentes romaxes, «xa hai quen me di que son máis Nazareno que o propio Nazareno».

Ao pé do desfile e da música solemne a carballeira garda risos e polbeiras, familias a xantar sobre o mosaico de luz que cosen as follas na herba. Entre os contos e o viño esténdese unha atmosfera de ledicia que fai máis lixeiras as penas da vida diaria. Lonxe, na altura das montañas, foguetes de sete estalos coroan o día grande no almanaque das persoas ofrecidas. Ao contrario que noutras celebracións, onde a persoa chega a ir dentro da caixa, na Lama os romeiros acostuman levar os ataúdes sobre as súas cabezas. E detrás de cada exvoto, hai unha historia. Un ofrecemento de por vida por unha filla cunha cardiopatía, outro por un neto que estivo á beira da morte cando bebé ou unha ferida fonda que lastra despois da morte dunha nai. «Un historiador, un xornalista ou outro fotógrafo non oe nin ve o que eu, porque eu fíxome na xente, non no impacto fácil», sentencia Martínez.

Outrora parte do arciprestado de Soutomaior e célebre polos seus canteiros, a parroquia de Xende recibe todos os anos a multitude proveniente de todo o país que vén participar na procesión. Centos de anos distan entre os nosos días e as primeiras referencias –do século XVIII– a esta romaxe que, sen ser a máis grande do país, si parece ficar inmutable ao desgaste dos anos. O fotógrafo Tino Martínez reflexiona sobre o mantemento destes rituais en Galicia. Noutras partes do globo tamén existen estas prácticas e, porén, ningún se pode comparar ao país das mil romarías. «Penso que aquí todo isto vén dado grazas ás mulleres, que son quen dirixen isto», recoñece.

Ao contrario que noutras celebracións, onde a persoa chega a ir dentro da caixa, na Lama os romeiros acostuman levar os ataúdes sobre as súas cabezas. E detrás de cada exvoto, hai unha historia.

UN MAR DE ARDORA EN AMIL

Case 40 quilómetros ao norte de Xende encontramos o santuario da Virxe dos Milagres de Amil. Situado en Ruibal, na parroquia de Santo Amedio (Moraña), o lugar celebra cada 8 de setembro a súa romaría. Ducias de persoas realizan unha peregrinación nocturna ao lugar santo. No camiño, candeas e lanternas viaxan a través da noite nun mar de ardora que desemboca no santuario, no lugar da Chan.

A historia detrás deste culto remonta ao século XVIII, cando a Virxe dos Milagres tería feito brotar un manancial en Rozavella para o arrieiro Sebastián de Castro. En agradecemento o home construíu unha fonte e recadou esmolas para construír a ermida actual, nun terreo máis firme. O templo, arrodeado de fragas e camelias, presenta unha planta poligonal e un estilo neoclásico que cada mes de setembro é arrodeado por unha sinfonía de aromas, cores e sons.

Cada 8 de setembro, en Amil, nace un día para separarmos dos outros días. Brotan os postos de melindres, torres de rosquillas e pan de diferentes tipos e feituras. Panos de cores, obxectos de agasallo, gasosas e barquillos. Fronte ás portas da igrexa, centos de candeas de cera acumúlanse sobre a herba. A virxe sae fachendosa con ducias de billetes cosidos ao seu vestido. Familias e turistas reúnense co repenicar das campás no adro do santuario, polo simple feito de estar xuntos, pola necesidade esencial de compartir a mesma vitalidade e a mesma euforia.

O CORPIÑO, ‘O LOURDES GALEGO’

Ao nivel da multitude que visita Amil encontramos tamén a romaría da Nosa Señora do Corpiño, no concello pontevedrés de Lalín, considerada por moitos ‘o Lourdes galego’. O santuario está situado xusto aos pés do monte Carrío e dentro da parroquia de Santa Baia de Lousón. Aínda que aberto todo o ano, o templo recibe o groso de romeiros no día de San Xoán e na véspera, días grandes da romaxe.

A Nosa Señora do Corpiño é recoñecida popularmente como intercesora contra o meigallo ou doenzas psíquicas e posesións. O seu párroco, José Criado, é o exorcista máis novo de toda a Igrexa católica, unha práctica que dista dos rituais realizados nos séculos pasados, en que introducían un hisopo mollado en aceite na boca da persoa posuída. Agora cómpre obedecer certos requirimentos para recibir un exorcismo e calquera pode ver a virxe a través da retransmisión en streaming do altar do santuario.

Porén, mesmo con estes avances, o culto ao Corpiño segue intacto desde a súa orixe no século VIII, cando nas inmediacións do monte Carrío vivía un ermitán devoto da Virxe. Hoxe, as santeiras véndenlles cruces e candeas aos confrades que, vestidos con túnicas verdes, arrodean a igrexa en procesión. Moitas persoas ofrecidas tamén pasan por penitencias adicionais como camiñar de xeonllos arredor do templo ou facer a peregrinación sen comer.

As persoas alleas á tradición poderían tachar esta imaxe como ‘excéntrica’. Por iso, Martínez critica o labor dos medios na difusión deste ritual. «O 98% dos fotógrafos fan fotografías ridiculizantes das romarías e non captan o sentimento», sinala. O xeito en que entregan as pregarias ou como as persoas ollan para o Santo, «como os seus ollos non poden evitar expresar cando estás pedíndolle algo moi importante á Santa, para ti ou para os teus» son algúns dos fragmentos de realidade que o fotógrafo capta na súa obra, dominada polos planos curtos, fechados.

 

Fronte ás portas da igrexa, centos de candeas de cera acumúlanse sobre a herba. A virxe sae fachendosa con ducias de billetes cosidos ao seu vestido.

A ROMARÍA DAS MORTALLAS DE RIBARTEME

Da mesma sona do Corpiño como romaxe de ofrecidos tamén goza Santa Marta de Ribarteme, no concello das Neves. Segundo a Biblia, Santa Marta era a irmá de Lázaro, que intercedeu ante Xesús para que resucitase o seu irmán. Todos os anos, e despois de ser salvadas dunha doenza moi grave ou dun perigo mortal, as persoas maniféstanlle a súa fonda gratitude á Santa. Cada 29 de xullo, arredor de dez cadaleitos saen nunha longa procesión que se estende por un camiño de ata 6 quilómetros, acompañados de amortallados e outros ofrecidos. Dentro deles e baixo unha calor de xustiza, vemos asomar nos ataúdes os seus ocupantes portando abanos, botellas de auga ou panos para se cubriren do sol. Detrás deles, o coro canta: «Virxe de Santa Marta, estrela do norte, que lle deu a vida ó que estivo á morte». As campás da capela –reconstruída despois dun incendio na noite de San Xoán de 1939– tocan a morto cando a comitiva entra na igrexa e os ofrecidos érguense do sepulto, como Lázaro, para rezar.

A estampa, impoñente para os visitantes, valeulle o título de segunda festa máis singular do mundo, segundo o xornal británico The Guardian. Tino Martínez, que comezou a retratar a festa no ano 1980, ve nesta representación da morte un acto de liberación. Representar a morte é evitala, unha forma de catarse, do íntimo ao público. «Enérvame cando din que en Ribarteme hai un culto á morte. Como que culto á morte? É culto á vida! A persoa vai pedir por outro, e vai pedir saúde, vai pedir vida. De onde sacan iso do culto á morte ou da Galicia profunda?», reproba. Contra a ignorancia e o escurantismo da ollada allea, o artista abre a porta á luz e á comprensión. «Por que non vas un día e ves o que hai, as súas caras? Están na superficie, mostrándose diante de todo o mundo e están desexando abrirse e soltar o lastre que levan dentro… Choran e dincho», conta.

Pasan os séculos e as décadas e «o único que cambia é a vestimenta, os peiteados e que agora as persoas falan polo teléfono móbil a carón do ataúde, mais a mesma idea segue aí, as crianzas seguen aí», afirma Martínez. Todos os anos, milleiros de persoas asolagan camiños e estradas para unha festa distante. Aí están as familias que acordan verse nas romaxes, os emigrantes que levan convidados estranxeiros e os visitantes que acoden curiosos a unha cita cun espazo e cun tempo distinto, un tempo de gratitude, de fe, de comuñón. «A morte é un lugar comprensivo», escribe a poeta Lupe Gómez. «Un terremoto de flores. Un abrazo de profundo silencio».

 

 

 

Queres ollar outros contidos relevantes?

DESTINO

150 150 CORALIA

DESTINO

OURENSE

Texto NOELIA LAGE

©TheArtOfRuralLiving

 

 Reencontro coas orixes

Un novo día xorde no horizonte galego. Os paxaros apuran os seus cantos para celebrar os derradeiros días do que, sen embargo, hoxe asemella unha eterna primavera. O sol vaise derramando paseniño polos tellados da capital Galega, descubrindo así a beleza das súas rúas, dos seus edificios e, por suposto, da súa historia gravada en pedra. Pero hoxe Santiago non é o destino, senón máis ben o punto de partida. Unha viaxe que, mentres fai uns días levaba a Coralia á Feria Internacional de Turismo (FITUR) en Madrid, agora lévanos á ben coñecida como a capital termal de Galicia.

Tomamos o tren cara Ourense e, coa última edición da Guía de Viaxes de Coralia repousando no colo, deixamos que as exuberantes paisaxes que se coan por cada unha das fiestras do vagón nos inunden e nos enchan de calidez. Vamos desfrutando así coa beleza enxebre da nosa terra, esa que se atopa nas súas paisaxes, nas súas cidades e no seu rural, nos seus monumentos e tradicións e, en definitiva, en todo aquilo que vai conformando a identidade de cada un dos recunchos de Galicia. Recunchos que, número tras número, Coralia recolle con agarimo, e cunha excelente combinación de paixón aventureira e especialización xornalística.

Desta volta, Ourense convértese nunha das protagonista indiscutible da Guía de Viaxes de Galicia, que nos vai adiantando os tesouros que agocha esta provincia ao tempo que nos invita a descubrir unha experiencia turística que une luxo e tradición. Chegamos pois a Ourense, onde a revista Coralia se reencontra non só coa musa das súas páxinas senón con vestixios das súa propia orixe, ao ser precisamente esta cidade a que viu nacer a un dos seus creadores e Director de arte, Alfredo Iglesias.

©Alfredo Iglesias

No barrio da Ponte agárdanos Paco Gómez na súa polbeira A Feira, lugar elixido para a presentación da revista e digno representante da tradicional cociña galega. Paco Gómez pon á disposición dos asistentes á presentación da guía a súa ampla e recoñecida experiencia tras os fogóns, así como a herdanza dunha familia polbeira que leva xeracións dedicándose a este manxar tan noso.

Gastronomía e tradición uníronse así nunha sesión de petiscos perfecta para presentar a Guía de Viaxes de Galicia, que ofrece  ao lector un pequeno bocado desta provincia singular.  A revista amósanos a fermosura do rural galego, que se mestura coa historia e a tradición ourensás na comarca de Monterrei, onde a súa fortaleza medieval se ergue impoñente para dar a benvida aos visitantes. Asemade, achéganos á singularidade que ofrece o turismo nun entorno privilexiado como é a Ribeira Sacra e meso nos relata como a gastronomía e a música galega dan a benvida a unha nova tradición, O gaiteiro da catedral, que xa forma parte do corazón da cidade de Ourense.

©Deputación de Ourense

Na presentación da Guía de Viaxes, o presidente da Deputación de Ourense, Manuel Baltar, puxo o foco no potencial turístico da provincia e a súa importancia para a reactivación da economía ourensá. Así mesmo, o delegado da xunta en Ourense, Gabriel Alén, destacou as súas cualidades para constituírse como destino orixinal e sorprendente, e fixo referencia á labor de Coralia á hora de mostrar “unha terra sen complexos, nin vestimentas artificiais que sabe que pode ofrecer un destino singular e diferencial a quen desexe visitarnos”. 

A presentación contou ademais coa presencia do vicepresidente da Deputación de Ourense, César Fernández, a presidenta da Confederación de empresarios de Ourense, Marisol Novoa, o senador por Ourense Miguel Ángel Viso, o parlamentario José Antonio Armada e do editor da revista Coralia, Alejandro Regueiro así como de representantes dalgunhas das firmas colaboradoras da Guía de Viaxes.

A publicación conta co apoio do Fondo de proxectos culturais Xacobeo 2021 e coa colaboración de Galicia Calidade, D.O. Monterrei, Adegas Peza do Rei, Airas Moniz e La Central Heladera; ambientados por Celia de Bicharela e inmortalizados polo obxectivo do fotógrafo e artista visual Carlos Urban.

©Deputación de Ourense

©Carlos Urban

Queres ollar outros contidos relevantes?

DE MADRID

150 150 CORALIA

DE MADRID

AO CEO

Texto LAURA RAMOS CUBA
Fotografías ÁNGEL DE ANTONIO

Abre o día en Madrid, inmenso, e unha maré de asfalto desprégase para deixar paso. Cruzan, a través dos montes e das mesetas, as viaxeiras. Chegan á feira co seu país ás costas: alfaias e tecidos, manxares e perfumes. Historias que fan soñar con outras latitudes.

Acólleas todas a Feira Internacional de Turismo, celebrada a pasada semana na capital do Estado. Alí acudiu tamén Galicia, tendendo unha longa e fértil ponte alén do telón de grelos e até o centro da Península. E aí, entre a catedral de Santiago e as pirámides de Exipto, entre as fragas do Courel e os moais da Illa de Pascua… Coralia.

Eses días FITUR foi o áxil cadro sen marco que inspirou sinerxias e aspiracións. Por iso, o pasado 19 de maio a Casa de Galicia de Madrid engalanou salas e corredores para presentar en sociedade a Guía de Viaxes de Galicia. Conduciu o evento o cordinador de Actividades Culturais, Delegación da Xunta en Madrid e Casa de Galicia, Ramón Jiménez, quen tamén contou coa intervención da vicepresidenta segunda do Congreso dos Deputados, Ana Pastor, e do propio editor da revista Coralia, Álex Regueiro.

A publicación, que foi feita ao abeiro do Fondo de proxectos culturais Xacobeo 21 e coa colaboración da Deputación da Coruña e dos concellos de Lalín, A Estrada, Carballo e Padrón, encandeou un escollido público asistente que se deixou cativar co luxo galego e o seu rural máis fascinante. Entre os rostros que se deixaron guiar polos cicerones galegos ecoan célebres nomes como S.A.R. Carla de Bulgaria, Donald Johnston, Nuria March mais tamén outras personalidades políticas como os parlamentarios Carmen Pomar, Ovidio Rodeiro e Borja Verea, alén de figuras do mundo da arte e da moda como Rudy de la Fuente, María Jesús Gutiérrez, Santy Kalo e Cristina Palomares.

Ourive de soños viaxeiros, Coralia construíu, coa colaboración de Galicia Calidade, un expositor para proxectar Galicia no escenario central madrileño. Os espectadores non foron alleos á calidade do proxecto, que colmaron de cumprimentos e agarimos. Diversa e hospitalaria, a revista enceta agora unha nova etapa con azos renovados.

Élle hora de medrar, como medran as crianzas, a unha iniciativa que reborda xa as súas propias marxes. Explora Coralia agora un novo territorio fóra das súas fronteiras, amplía o libro de familia, teima en estirar as liñas imaxinarias do país, do glamour, do luxo. Cara a fóra do país mais sempre desde el: Galicia como epicentro e fonte de todos os camiños.

Entrevista para a Revista Fin de Semana (TVG)

Os nosos convidados e convidadas agasalláronnos cunhas palabras que queremos compartir con vós.

«Temos por diante, un labor tan urxente como ilusionante: a de recuperar o noso proxecto colectivo, arrimando entre todos o ombreiro para volver dar sentido a esas aspiracións que nos levan a crer nun futuro mellor. Un futuro máis xusto, máis solidario, con mellores perspectivas e con máis oportunidades. Nos últimos meses o goberno de Galicia fixo un extraordinario traballo para adaptar os albergues e os roteiros ás condicións sanitarias esixidas pola pandemia; e porque os turistas van estar protexidos polo «seguro coronavirus» que a Xunta puxo en marcha, e que lles garante a cobertura en caso de contaxio ou corentena.

Coralia, desde as súas páxinas,  esplendidamente escritas, leva a cabo un labor de excepción para axudar aos lectores para descubrir a inesgotable riqueza da cultura e das terras galegas. E, tras cinco anos como cronista de canto marca tendencia en Galicia,  Coralia coroa ese labor coa publicación da súa nova Guía de Viaxes de Galicia. Unha  valiosísima iniciativa que contou co apoio do Fondo de proxectos  culturais Xacobeo 2021 da Xunta de Galicia e que regala aos lectores con 116 páxinas que, estou segura, encheremos de post  its  porque necesitaremos quedarnos con cada suxerencia, co itinerario de cada roteiro ,a das mil romarías, a dos faros ou a das cinco leguas,  prometerémonos probar cada prato e  extasiarnos diante cada unha das marabillas e as belezas desta terra única.

Non só me sinto obrigada a felicitar a  Coralia polo cegador produto editorial que constitúe esta guía, senón que quixese, ademais, darlles as grazas polo  importantísimo servizo que presta a Guía de  Viaxes neste Xacobeo de dous anos. Unha celebración que representa o reencontro das persoas, a incombustible determinación do ser humano para seguir sempre adiante, a esperanza que nos sostivo,  a solidariedade que nos congrega e nos irmá e a gratitude de quen segue aquí para contalo.»

Ana Pastor, Vicepresidenta Segunda do Congreso

______________________

«Noraboa a Álex Regueiro e Alfredo Iglesias pola laboura de crear Coralia Viaxes, a que sen dúbida se converterá na millor guía para descubrir Galicia. Ogallá tivese tempo para percorrer todos e cada un dos lugares que propón esta publicación.»

S.A.R. Carla de Bulgaria

______________________

«Querido Álex; non teño palabras para agradecerche, a ti e á nosa querida amiga Carla, a invitación para asistir á presentación do primeiro número de  Coralia Viaxes. Tiven a sorte de coñecer bastante ben Galicia. De adolescente ía moito a Portosín, por sorte o meu círculo máis próximo de amigas sempre me levou a Galicia. Despois ía moito a Coruña porque unha das miñas mellores amigas traballaba para Inditex. Fun a Tira  do Cordel, a comerme a mellor robaliza do Mundo. Fun ao festival Mozart da Coruña, ao festival  Ikfem en Tui.

Con Ágatha tiven a sorte de facer a voda máis máxica do mundo no Mosteiro de San Xoán de Poio. Fun ao estadio de Riazor, ao teatro Colón. Comín e son fan total de Casa Marcelo, Luís Veira… morro por uns percebes! En fin, que cando cría que me merecía o título de Visitante Ilustre de Galicia, vas ti e sacas unha revista por culpa da cal me dou conta que non coñezo nada desta terra. Vémonos na Ribeira Sacra lucense.»

Cristina Palomares Quesada, man dereita de Agatha Ruiz de la Prada e o máis importante, a túa Amiga

______________________

«Ter que  escoller  unha  reportaxe  desta  Coralia  Viaxes  non  é  unha  tarefa fácil. Cada  páxina, cada escrito, cada fotografía  lévannos a  paraxes recónditos  do Norte e do Sur, da costa e  do interior. Desde Bergantiños á Ribeira Sacra, desde a Mariña ata o Monte Aloia. Goce de sentidos,  desexos que rebulen, soños por cumprir.  Quero ver  o Altlántico  bicando o Cantábrico  alá por Estaca de Bares, saboreando, ulindo, escoitando as ondas, pechando os ollos…, imaxinando, xa, a próxima aventura.»

Carmen Pomar Tojo, Deputada do Parlamento de Galicia

______________________

«Unha revista feita por expertos con cariño e saber facer de Álex Regueiro e Alfredo Iglesias, amantes de Galicia que coñecen todos os recunchos e un luxo poder gozar dunha publicación con tanta calidade e tanta xente comprometida cun mundo millor.»

Nuria March, experta en comunicación

______________________

«Se hai un lugar especial para min este é sen dúbida a Ribeira Sacra lucense, alí vivín case tres anos, traballando como Secretario-Interventor do concello do Saviñao, época da que gardo grandes recordos e onde teño bos amigos que visito a miúdo. Máis que un paraíso, un mundo enteiro.»

Borja Verea, deputado autonómico do PPdG

______________________

«Coralia Viaxes é máxica. É unha peneira que filtra e da luz a lugares de Galicia que agochan tesouros por descubrir. Ler sobre a ruta das fariñas provoca unha ansia e fame demoledoras. Recomendable para programar unha experiencia que seguro será inolvidable.»

Santy Kalo, artista

______________________

«Para min, como galego afincado en Madrid desde hai anos, supuxo un privilexio tomar parte na creación dun novo número de Coralia, faro da cultura e o sentir da nosa terra; unha sorte de volta ás orixes, descubrindo aspectos para min descoñecidos pero que á vez me resultan moi próximos.

Da Guía de  Viaxes destacaría a reportaxe Cinco Leguas, que, cunhas impresionantes fotografías de Alfredo Iglesias, permítenos descubrir recunchos espectaculares e variados da xeografía galega. Parabéns a Álex Regueiro e Alfredo Iglesias por traballar e crear  Coralia Viaxes, a que sen dúbida se vai a converter na mellor guía para descubrir Galicia. Oxalá tivese tempo para percorrer todos e cada un dos lugares que propón  a publicación neste primeiro número.»

Rudy de la Fuente, deseñador gráfico

______________________

Queres ollar outros contidos relevantes?

RIBEIRA SACRA

150 150 CORALIA

RIBEIRA SACRA

Un estado mental

Reportaxe JORGE GUITIÁN
Fotografías ALEJANDRO MORENO | GRUPO 76 PUBLICIDAD | LUISA RUBINES | EDUARDO ARMADA

Hai lugares capaces de transmitir unha atmosfera, un carácter que vai máis alá dos seus elementos visibles e que o empapa todo. É o caso da Ribeira Sacra lucense, dese recuncho no que se atopan o Sil e o Miño, que se van presentar como o nexo de unión duns territorios con moita historia e moito futuro que contar.

Volver á Ribeira Sacra lucense significa regresar sempre a un lugar novo. Velaí o seu encanto, a súa forza case magnética. O territorio marcado no mapa polo encontro dos ríos Miño e Sil capta por igual a atención de quen o elixe como o seu lugar no mundo e de quen o descobre por vez primeira.

Pode que os que coñecemos ben este espazo cheguemos a perder de vista esta sensación que flúe agochada e que nos volve levar cara a eses vales dun xeito cíclico e constante. Por iso convén volver percorrer as súas estradas xunto a alguén capaz de relatar as súas singularidades coa ollada nova de quen chegou de fóra para atopar un territorio que ía moito máis alá do que os tópicos se empeñan en contar.

Regresamos á Ribeira Sacra dispostos a redescubrila da man de Dolores Redondo, a escritora de orixe vasca que decidiu ambientar aquí a súa novela Todo esto te daré, convertendo estas paisaxes nun personaxe máis da súa narración.

«Para os meus libros escollo sempre escenarios esixentes, fermosos, nos que se sinta a espiritualidade. A Ribeira Sacra é un deles. Teño un compromiso especial coa paisaxe, co escenario, porque para min non é un simple lugar polo que transitan os personaxes senón que procuro que a paisaxe sexa esixente con eles», explícanos a escritora, antes de engadir: «Gústame que o lugar force os personaxes a sacar á luz o mellor e o peor deles mesmos, que os obrigue a contraer unha débeda cultural e vital».

Desta volta non percorremos a Ribeira Sacra cos monumentos ou coas paisaxes como fío condutor. Haberá paisaxes, como vai haber monumentos no camiño –non pode ser doutro xeito aquí- máis o que nos vai guiar por estas terras de Asma e de Lemos, como guiou a escritora, é a xente; guiarannos as persoas que levan aquí toda a súa vida, as que marcharon para volver máis adiante e as que, sendo oriúndas doutros territorios, decidiron que este era o lugar.

«O orgullo pola pertenza a un lugar é algo que sempre me interesou» sinala Redondo. «Segundo fun internándome na zona e coñecendo máis recunchos puiden captar mellor a esencia do orgullo de quen vive na Ribeira Sacra».

Unha esencia que leva a que, baixo unha aparencia de permanencia, todo aquí vaia mudando progresivamente e a que a Ribeira Sacra, consciente do seu pasado, sexa hoxe un lugar completamente novo, transformado por quen aposta por el como alternativa de futuro.

O ESPAZO E A XENTE

Percorremos este territorio histórico, a cabalo entre as dúas beiras do Miño, para atopar os artífices do seu futuro, as persoas que están preservando a personalidade única desta terra que se estende desde os pés da serra do Faro –os antigos montes do Navego- ata os montes de Lóuzara e os primeiros contrafortes do Courel no leste.

Imos á procura de xente que entendeu as raíces como un legado, como un activo de cara ao futuro, e nunca como unha carga. E comezamos por un centro simbólico, polo lugar no que o río Miño xongue as terras de Lemos e as do Asma: o territorio entre Belesar e o Cabo do Mundo. Foi neste punto onde o adegueiro Juan Luis Méndez Rojo lle deu forma a un proxecto que sintetiza en boa medida todo o que está a acontecer neste sur lucense.

Vía Romana é cultura do viño, é escala e paisaxe. Nada aquí é grandioso, de dimensións desproporcionadas. Ao contrario, esta adega pendurada sobre o val ten as dimensións propias do lugar, domésticas, amables. Amosa coma poucas o valor do pequeno, da proporción humana. A grandiosidade reside nos detalles que se van atopando na visita: nos muros de pedra que poden lerse coma un libro, desvelando os capítulos construtivos a quen os procure con atención; a súa grandiosidade reside nun balcón. Nese balcón.

«Cheguei ata alí por Belesar», relata a escritora gañadora do Premio Planeta 2016. «Nunca esquecerei a impresión que me causou aquel pequeno lugar, á beira do Miño, e a estrada de curvas bordeando as terrazas empinadas de viñedos. Fascinoume a simpatía do persoal da adega (…) E as vistas desde o balcón». Tanto foi así que o lugar, o edificio, a súa situación sobre o val acabaron por inspirar a adega Heroica de Todo esto te daré.

O val, unha coitelada verdella de norte a sur, acubilla centos de anos de historia nos socalcos que gabean polas costas de Amedo a Pincelo, o embigo desta paisaxe de ecos mitolóxicos, onde a viticultura é heroica, dando lugar a adegas que só teñen razón de ser neste lugar do mundo. É a vía romana, transformada co paso do tempo no que hoxe coñecemos como Camiño de Inverno, un dos ramais menos transitados do Camiño de Santiago, que baixa por Diomondi para ascender logo, lenta, cara a A Ermida e de alí a Líncora.

Todo isto, A Ribeira Sacra que hoxe vemos, ese territorio que se modernizou en poucos anos é o froito da historia. Mais, ao mesmo tempo, é o froito do empeño de xente que viu o potencial de futuro desta terra.

Xente como Roberto, que desde o restaurante Os Pendellos reivindica a cultura gastronómica de sempre, a do polbo á feira, a do produto e receitario local, apostando desde hai anos por unha fórmula, hoxe recoñecida, que no seu momento foi revolucionaria na zona. Unha polbeira contemporánea? A cociña máis esencial como razón de ser? Por que non?

Xente como Luisa, que volveu despois de anos en Londres para poñer en marcha Quinta Sacra, un pioneiro proxecto de actividades náuticas que posibilita que xente de todo o mundo poida descubrir o Miño desde unha perspectiva inédita.

Xunto a eles, xunto ao seu esforzo, ducias de pequenos proxectos dan vida a estas terras de resonancias míticas. Xa non son soamente as igrexas románicas ou os vestixios arqueolóxicos os que lle dan sentido ao mapa senón que este aparece agora punteado tamén con queixerías, con establecementos hostaleiros, con casas rurais.

Ou con neoartesáns. Como Elías, que na casa reitoral de Gundivós (en Sober) mantén vivo o legado de Lula Rodríguez, de Agapito González, de Federico Díaz ou de Xosé Ventura, chamados a ser os derradeiros oleiros de Gundivós e que foron quen de trasladar a sabedoría de séculos de artesáns da aldea á seguinte xeración.

Aquí agardan por nós casas rurais como Cabo do Mundo, pioneira na beira do Asma, a Casa Grande de Rosende, outra das fundacionais, do outro lado do Miño, ou os Apartamentos Río Sil, por mencionar un proxecto de absoluta actualidade. Entre elas podemos marcar un dos moitos percorridos posibles, que ben pode pasar xunto á foz inmensa da presa de Belesar, ao pé da impresionante igrexa de Ribas de Miño. Ou deterse no mosteiro do Divino Salvador de Ferreira de Pantón, xa sexa pola súa arquitectura ou polos doces que as monxas nos ofrecen a través do torno.

O noso camiño ben podería desviarse ata os miradoiros e achegarse ao da Cova, ao pé do castro de Arxeriz. E desde alí poderiamos dirixirnos ao Miradoiro das Marabillas, sobre a aldea de Marce e a fervenza máxica de Augacaída, para continuar cara aos da Pena Pombeiro, A Cividade e Santiorxo, antes de visitar o mítico santuario das Cadeiras. Non sería un mal plan volver despois por Proendos, cuxo nome posúe sonoridade mítica; unha localidade levantada sobre unha vila romana que, aos poucos, comeza a deixarse descubrir. E se despois pasamos por Atán ou Eiré, poderemos comprobar que hai mil románicos distintos na Ribeira Sacra, como confirman as capelas que agroman entre as viñas para vixiar o val.

Daquela banda era parte da miña familia. Os Guitián de Casar de Cima. Un deles namorou dunha muller de Cristosende, na Teixeira. Tan preto e tan lonxe. Apenas 4 quilómetros en liña recta que lle supuxeron ao meu bisavó baixar con frecuencia case 600 metros de ladeira para subilos, a continuación, gabeando costa arriba ata a casa pendurada sobre o val. E así ata que casaron.
E a nosa historia familiar prosegue, coma tantas na Ribeira, en Monforte, onde o meu avó estudou no internado dos Escolapios, no Colexio do Cardeal. Mais esa é outra historia. Unha de tantas de xente que marchou e agora, con frecuencia, retorna para lle dar nova vida a este recuncho do sur da provincia. Ou para tratar de relatala, como é o caso.

A ENOGASTRONOMÍA

Outro dos motivos que fan especial á Ribeira Sacra lucense é a súa enogastronomía. Do viño xa temos falado. E máis que falaremos, cada vez que entremos nunha casa de comidas, cada vez que nos acheguemos a Amandi ou a Doade, a Bolmente ou a Cascortés, a Belesar, a Costoira ou a Fondo da Vila. Falaremos del no Centro do Viño da Ribeira Sacra, buscando tabernas no Monforte de herdanza sefardí ou nos bares de Chantada. Neste intre non podemos deixar de falar dos pratos, das receitas antigas, e xunto a elas, dos cociñeiros da comarca que están a propoñer unha nova cociña.
Falamos xa de Roberto e dos seus Pendellos, como poderiamos ter falado do caldo de ósos de Taboada ou das ferroviarias sopas de allo monfortinas. Do pan, das zocas, das castañas, do leite mazado.
Temos que falar, aínda, do traballo que fai Toño no restaurante A Faragulla, un motivo máis para percorrer devagar o casco antigo de Chantada e para descubrir como a cociña das Terras do Asma se postula como unha ferramenta de futuro. Estando aquí sería boa cousa visitar o Mánix e descubrir as súas empanadillas. Esta convivencia entre tradición e modernidade dálle sentido aquí a moitas cousas.

E tamén temos que falar de Ana, Ricardo e Xesús, e da súa queixería Airas Moniz, que en poucos anos foi quen de colocarse entre as máis prestixiosas (traendo ao presente o nome do trobador, Airas Moniz d’Asma). E das cerdeiras, que estouran de froita por todo o val anunciando o verán. Ou achegarnos a Penasillás, ao pé do Faro, a tomar unha carne ao caldeiro. Temos, en definitiva, que percorrer paseniñamente os seus camiños para entender o universo da Ribeira Sacra.

A Ribeira Sacra lucense é, en certo sentido, unha versión a escala da Galicia contemporánea: un lugar que se reinventa, en constante cambio, que crece e acolle proxectos con alma; un territorio creativo que aspira a converterse en referencia para un turismo responsable e consciente, capaz de xerar valor engadido. Un turismo, en palabras de Dolores Redondo «sustentable, de calidade, que trate o lugar co máximo respecto», un lugar orgulloso de seu e do seu lugar no mundo «sinónimo de autenticidade para sempre».

Poucas bisbarras teñen deixado unha pegada tan fonda e tan nidia no noso imaxinario coma esta. E poucas, ao mesmo tempo, son tan descoñecidas como o é a Ribeira Sacra, unha terra que esixe vir e cambiar de ritmo, que só pode ser descuberta desprendéndose de ideas preconcibidas e entendendo que un lugar é moito máis ca un territorio: é un xeito de vida. É un estado mental.

Queres ollar outros contidos relevantes?

SEGREDOS E FAROS

150 150 CORALIA

SEGREDOS E FAROS

Un percorrido de lenda

Reportaxe MANUEL GAGO
Ilustración SABRINA MARTÍNEZ

Os faros galegos foron construídos en paisaxes tan espectaculares coma ásperas e accidentadas. Mesmo neses lugares en aparencia baleiros, Galicia garda historias fascinantes: un pasado, entre a historia e a lenda, de piratas, monxes navegantes, tesouros, náufragos e cidades asolagadas. Nesta viaxe exploramos as abraiantes historias que rodean os faros do país, nun itinerario que nos leva desde a Mariña ata o final das Rías Altas.

Boa parte dos faros galegos foron construídos na segunda metade do século XIX, como parte da grande expansión do comercio e dos transportes que viviu o mundo durante a Revolución Industrial. Pero os promontorios, cabos e territorios estremos escollidos para construílos xa xogaran todo tipo de papeis desde miles de anos antes: antigos lugares de piratería, espazos sagrados e referentes míticos, refuxios… De todos eses feitos apenas quedan trazas: ás veces gardadas en forma de lendas, e outras como enigmáticos restos arqueolóxicos. Nesta reportaxe percorreremos algunhas desas historias que fican ocultas ante o cegador poder escénico dos xigantes luminosos que gardan o mar galego.

 

ILLA COELLEIRA: O MOSTEIRO MISTERIOSO

Non é doado acceder á Coelleira (O Vicedo), unha das máis descoñecidas illas do país, aínda que se poden contratar empresas para o traslado se as condicións climáticas son axeitadas (e iso pasa poucas veces). O porto actual da illa é apenas un pequeno dique de cemento ao que cómpre saltar desde a barca. Tras unha forte subida chégase ao abandonado faro, construído a finais do XIX, e que pendurado sobre un enorme cantil vixía o Cantábrico. Desde alí os mariñeiros vascos espreitaban o paso das baleas no século XVII.

Pero poucos metros máis abaixo a Coelleira garda tamén un auténtico misterio. Alí edificouse un mosteiro de longa e bretemosa historia, San Miguel da Coelleira. É o máis descoñecido das catro mosteiros-illas dedicadas ao San Miguel no Atlántico celta canda Saint Michel, entre a Bretaña e Normandía, Skellig Michael, na costa occidental irlandesa e Saint Michael’s Mount, en Cornualles. O noso é tamén o máis ruinoso, aínda que o edificio continúa aí, con algúns muros en pé. De feito, leva xa varios anos de intervencións arqueolóxicas, das que aínda non se publicaron cientificamente os resultados.

As primeiras referencias do mosteiro aparecen nunha data moi temperá, no século XI, cando os monxes aínda soñaban co ascetismo e a oración en lugares tan remotos coma este. Logo aparece e desaparece (coma todo lugar máxico) da documentación. A última traza del esgótase no século XVI. E aí comezan as lendas. Nunha publicación de finais do XIX cóntase que os monxes da Coelleira navegaban en barcas de coiro ata Viveiro para misar, ao xeito dos seus homólogos irlandeses do século VI. Pouco despois comezou a circular outra intrigante lenda que sobrevive ata hoxe: a de que este mosteiro de San Miguel foi un cenobio templario, e que o cabaleiro Bernal de Quirós mandou asasinar por orde do rei no século XIV trinta e cinco monxes cabaleiros que alí vivían, durante as persecucións sufridas pola orde ao longo de Europa. Só zafou un que fuxiu ao continente. Esta cativadora narrativa, non avalada por ningunha evidencia documental, deu lugar mesmo a novelas como La elipse templaria, do actual alcalde de Vigo, Abel Caballero.

ESTACA DE BARES: FENICIOS, IANQUIS E NAZIS

Continuando coa costa chegamos ata un espazo fascinante: a Estaca de Bares, no concello de Mañón. O seu faro foi un dos primeiros proxectados para o noroeste da península Ibérica, e sitúase na divisoria exacta entre o mar Cantábrico do océano Atlántico. Pero Bares é moito máis. No Coído, o espigón natural empregado como porto da vila de Bares, o notable arqueólogo Federico Maciñeira soñou a última estación peninsular das navegacións prehistóricas. El cría que o Coído fora construído por púnicos e galaicos hai máis de dous mil anos como refuxio antes de emprender a perigosa navegación cara ás illas Británicas.

Para bendicir os afoutos mariñeiros que chegaban e partían de Bares atopariámonos coa Muller Mariña, unha aparente escultura situada nos cantís entre o faro e o porto con cabeza feminina. Maciñeira cría que era unha deusa fenicia. As últimas investigacións explican a orixe natural e xeolóxica do Coído e da Muller Mariña, pero é inevitable deixarse levar ata eses pasados míticos tan queridos no país, nos que os fillos de Mil, descendentes de Breogán, emprenderon a conquista de Irlanda atravesando o Atlántico desde estes portos.

Preto do faro de Bares poderemos ver tamén unha reliquia da Guerra Fría, un exemplo de como a costa galega estaba conectada con todos os grandes acontecementos do mundo. Son as ruínas da estación Loran, construída polo Exército dos Estados Unidos en 1961 para apoiar a navegación a longa distancia e xestionada polos gardacostas americanos ata 1977. Tratábase dunha estación de radio intercomunicada con outras do Atlántico, que tendía unha sorte de tea de araña invisible de ondas sobre o mar. En novembro de 1943 tamén se viviu neste escenario épico a coñecida como a batalla de Bares, un combate entre un submarino alemán e varios escuadróns aliados que se foron alternando ao longo desta costa para destruílo. Finalmente, o capitán Eckehard Wolf decidiu afundir a nave diante destas augas. E aí segue, como recentes inmersións puideron demostrar. Tamén a descendencia do capitán Wolf, protagonista dunha historia de amor digna dun filme de Hollywood.

 

PUNTA NARIGA: NA ESPREITA DOS PIRATAS E CORSARIOS

Descendendo pola costa chegamos a un faro que é, coma todos estes espazos marítimos, coñecido e descoñecido ao mesmo tempo: Punta Nariga, no concello de Malpica. Trátase dun dos faros máis novos do país, unha fermosura proxectada polo arquitecto César Portela e construído en 1995.

Acudo a el con Xosé Manuel Varela, un incansable dinamizador cultural local que me ensina os segredos do monte que rodea o faro. Desde a terraza do edificio amósame unha curiosidade moi pouco coñecida. Xusto enfronte do faro, no mar, a uns trescentos metros dos cantís, obsérvase a escuma que forma un baixo invisible. Cando a marea está baixa, é máis doado de ver. «Esa é A de Couce», dime enigmático. O que vemos-e-non-vemos, cando o mar raña na pedra, é un baixo submarino que, admírense, se considera un coio botado alí polo cabalo branco de Santiago cando deu un gran chimpo. Galicia enteira está chea dos restos deixados por este cabalo mítico que parecía non facer outra cousa que saltar e saltar de penedo en penedo deste vello reino. De feito, Varela lévame tamén en Nariga á Pedra da Ferradura, de onde seica o animal choutou por derradeira vez. A pegada do cabalo non se distingue (ou si, depende da súa imaxinación).

O que si van poder distinguir, e moi ben, está moi preto do faro de Nariga. Non queda a máis de cen metros do aparcadoiro do faro e foi ‘descuberto’ hai poucos anos. No medio duns penedos que forman un abrigo rochoso, atopase un panel de arte rupestre gravado nunha fendedura estreita. Consta de varias cruces e, na zona na que hai que encurvarse máis, pódense ver outras representacións, coma posibles barcos. Os gravados remiten se cadra aos séculos XVII e XVIII e poden ser testemuñas de acontecementos dramáticos: os ataques piratas e corsarios á costa galega durante esa época. A principios do século XVII, tras a incursión coruñesa de Francis Drake, o goberno do Reino de Galicia organizou quendas de vixilancia en lugares prominentes do litoral desde os cales alertar da presenza de escuadras inimigas. De feito, na tradición oral de Malpica gárdase a memoria de que a capela de Santa Mariña, nas Sisargas -que se observan maxestosas desde Nariga- foi destruída nun destes episodios. E se cadra a fortificación das Barreiras, que se eleva nun penedo tamén no camiño de Nariga, moi preto do faro, pode responder tamén a esta necesidade de espreitar o mar.

TOURIÑÁN: O CASTELO DAS MAREAS VIVAS
Descendendo na costa chegamos ao cabo Touriñán, o extremo máis occidental do continente europeo. A importancia da Insua (que así é como coñecen os veciños toda esta península erma na que está o faro) é enorme. Pertencía no século X á familia de San Rosendo. Cando esta figura fundamental da Galicia medieval fundou o mosteiro de Celanova, regaloulle -xunto con boas facendas, terras fértiles, dereitos de pesca de río e outras riquezas- a propiedade deste desolado lugar. Por que? Que valía tanto aquí, na Insula Tauriniana, como así a chaman nos documentos medievais?
Teño ido moitas veces a Touriñán tentando atopar que lle vía o noso San Rosendo a este lugar hai mil anos. Xa lles adianto que aínda non conseguín sabelo, pero, coma no caso das meigas, algo hai. Voulles contar un segredo: desde o faro diríxanse polos camiño de pé á esquerda, cara ao sur, bordeando os cantís. Non van tardar en atopar un lugar espectacular: unha illa batida por grandes ondas, que ás veces gabean polos penedos e lle crean unha temible coroa de escuma. Pois nesa illa hai un castelo medieval (aínda que non sexa doado de ver). Con pouca visibilidade, afastado de camiños, sen un porto natural, o sentido dese castelo é para min todo un enigma, ademais de ser -queden con isto- o xacemento arqueolóxico máis occidental de Europa. A primeira vez que tentei cruzar ata el levei un susto. As correntes que pasan pola canle que separa o castelo do continente son moi rápidas. A marea comezou a subir a toda velocidade e vímonos saltando frenéticos de pedra en pedra para non quedar atrapados polo mar. Non é broma ningunha. Mellor tentar especular desde a ribeira ou agardar ás mareas vivas. 

 

FISTERRA: O APETITO DA ORCA VELLA

Descendendo ao sur, pasamos da fin da terra real (Touriñán) á fin da terra oficial, que non é outra que o cabo Fisterra. Este lugar lendario atesoura tantos misterios coma días da semana. No acceso ao cabo atopamos un desvío ás ruínas da capela de San Guillerme, un eremitorio medieval que conta cun auténtico centro de fertilidade. Nun sepulcro ao carón da antiga capela, as parellas estériles xacían para poder solucionar o seu problema. A xulgar polos gastados que están as beiras do sepulcro, o sistema debeu ser empregado con frecuencia.

As extremas do mundo deben espertar o apetito sexual. Unha das lendas máis fascinantes da costa galega sucede aquí. Neste mesmo monte Facho do faro atópase soterrada a Orca Vella, a quen coñecemos por relatos de peregrinos do século XVI. Tratábase dunha muller monstruosa e devoradora de nenos que, despois de vivir 176 anos, decidiu morrer e soterrarse a si mesma nunha tumba que cavou no monte. Pero como lle apetecía levar compaña masculina para o descanso eterno, agarrou un pobre pastor que pasaba por alí e meteuno con ela na tumba. Cando os outros pastores tentaron ceibalo, un gran número de serpes saíu da tumba e tiveron que desistir. Desde aquela, todo aquel que perturba o sono eterno da Orca Vella morre antes dun ano. Será por iso que a localización da tumba se perdeu para sempre. En todo caso, avisados quedan.

TESOUROS E GATOS NO MONTE LOURO

O final deste percorrido lendario lévanos ao Monte Louro, na boca da ría de Muros e Noia. O pequeno faro que está na súa extrema lémbranos a situación estratéxica deste singular monte que se eleva sobre o mar máis de 240 metros. No Monte Louro hai tantas lendas e historias coma pedras. Na Historia Compostelana, a crónica do século XII, cóntase que aquí se refuxiaban os piratas cando atacaban a costa. E no alto do monte, tras unha dura subida, atopamos as ruínas da capela da Madalena e dunha garita de vixilancia do século XVIII. Máis agochado está outro misterioso lugar: Os Profundos, unha cavidade granítica na que se garda un tesouro protexido por un boi que brúa nas noites de temporal. Os mariñeiros estaban convencidos da existencia de todo un mundo submarino, vinculado a unha cidade mergullada. Así dicían: «Desde a punta de Monte Louro a Ximiela, hai máis ouro ca terra».

Con todo, o principal tesouro que hai no Monte Louro, cando menos para min, está na miña memoria, e contado soa tan fantástico coma todas esoutras historias. No barco do meu avó andaban a pescar diante do monte unha mañá, cando viron un gato fermoso, brillante e grande atrapado nun penedo, rodeado polo mar, mentres subía a marea. Os mariñeiros sentiron mágoa do animal e foron rescatalo.

O gato pasou para o barco e volveron con el a Palmeira, onde o bicho se dedicou a vivir estupendamente, pasando de casa en casa e gañando sona pola súa intelixencia, da que se contaban todo tipo de anécdotas. Así lembra o meu pai unha: «De aquela as portas das casas estaban sempre abertas. Un día volvemos a casa e descubrimos que o gato de Monte Louro dera levantado a tapa da pota do caldo e estaba a papar nel». Se cadra o gato do Monte Louro era tamén un animal encantado dos Profundos!

A costa galega aínda segue centos de quilómetros ao sur. Cada faro, que marca o mar coa súa secuencia luminosa propia, garda tamén territorios de vellas e antigas historias. Tamén nas Rías Baixas. Pero esa será outra viaxe.

En Ortigueira será difícil resistirse a tirar unha fotografía do banco de Loiba, situado no alto dos cantís e que está considerado o máis fermoso do mundo, desde onde gozaremos dunha panorámica única da costa. Pode ser un excelente punto de descanso despois de aventurarse na xeorruta dos volcáns e gozar do Atlántico de xeito activo. Nesta zona temos a posibilidade de realizar tamén a ruta das Lavas e a dos Penidos, ideais para afondar nos misterios do noso planeta.

O turismo activo é un vector fundamental deste proxecto que ten a xeoloxía como fío condutor, que no caso do concello de Valdoviño ofrécenos a posibilidade de vivir intensamente a experiencia atlántica. O surf vai ser o referente na zona, por mor da ampla variedade de praias dispoñibles. Ademais, é posible facer xeorrutas pola faia da praia de Campelo, a través das rochas subvolcánicas na península do Portiño, ou a través dos vulcanismos na praia de Rodo en Pantín. As panorámicas que se divisan son únicas e desde os mellores puntos pódese apreciar as peculiaridades da costa, os cantís de Cedeira e a inmensidade do océano Atlántico.

Xunto a todo isto, o proxecto busca situar no primeiro plano a excelente gastronomía da zona, baseada en produtos próximos de máxima calidade como os peixes, os mariscos, as carnes, a horta, os lácteos, o mel etc. Todos os sentidos gozarán aquí dunha cociña de fusión que pon en valor a esencia da tradición galega, nunha experiencia slow food cociñada a lume lento, coidada na elaboración e comprometida co bo comer. Os berberechos de Cariño, os percebes ou o peixe sapo de Cedeira, a chanfaina de Cerdido, as carnes de Moeche, o polbo de Ortigueira, o requeixo e as carnes de San Sadurniño ou o bonito en rolo de Valdoviño son algúns dos pratos estrela do territorio, as súas esencias.

O norte da provincia da Coruña convídanos a unha viaxe ao interior da terra, que chega ao máis profundo do noso ser.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Galicia, preparada para seguir reactivando o turismo

150 150 CORALIA

A Xunta de Galicia mantén activas varias liñas de reactivación coa vista posta no turismo nacional e interno.

Nun ano tan atípico e complexo como o que estamos a vivir, Galicia está a demostrar este verán que é quen de resistir mellor que o conxunto de España o forte impacto da crise sanitaria da covid-19 no turismo. A Comunidade recibiu preto de 400.000 viaxeiros en xullo, nunha tímida recuperación que inclúe tamén a progresiva reapertura empresarial con 800 hoteis máis abertos en xullo que en xuño. Ademais, Galicia foi unha das Comunidades nas que menos baixaron os prezos. Caeron menos dun 1% fronte ao 15% no resto de España.

Agora, e con vistas ao outono, o sector e a Xunta continúan a folla de ruta marcada nos últimos meses para seguir impulsando a supervivencia das empresas turísticas e incentivar o consumo tamén neste último trimestre. Están xa en marcha o 75% das medidas do Plan de reactivación dos sectores cultural e turístico dotado con 58 millóns de euros. O obxectivo agora está en reforzar aínda máis as experiencias turísticas dirixidas ao mercado máis próximo, é dicir, ao nacional e o dos propios galegos que se despracen pola comunidade.

Catedral de Mondoñedo

En concreto, estanse a deseñar novos produtos e experiencias e a adaptar formatos ao momento de enorme dificultade no que nos atopamos. Trabállase tamén para impulsar a dixitalización, por exemplo, do turismo rural a través dunha nova plataforma de comercialización para facilitar as reservas online. Incentivaranse tamén as largas estadías neste tipo de establecementos agasallando experiencias turísticas complementarias en xeo-destinos ou cidades galegas. Tamén se vai reforzar este ano o papel do turismo enogastronómico, en colaboración coas Asociacións das Rutas dos viños de Galicia e está en marcha o Bono Turístico, que supón unha inxección de 5 millóns de euros nas empresas turísticas, e que permitirá fomentar o turismo interno nos últimos meses do ano.

Foron xa máis de 15.000 os empregados dos sectores sanitario e socio-sanitario que traballaron en primeira liña na loita contra a covid-19 que solicitaron o bono turístico, que poden empregar ata decembro nas máis de 400 empresas adheridas.

Están xa en marcha o 75% das medidas do Plan de reactivación dos sectores cultural e turístico dotado con 58 millóns de euros. O obxectivo agora está en reforzar aínda máis as experiencias turísticas dirixidas ao mercado máis próximo, é dicir, ao nacional e o dos propios galegos que se despracen pola comunidade.

Ribeiras de San Fiz

Seis de cada dez peregrinos, reservan online

O Camiño de Santiago, que durante o verán comezou tamén a súa progresiva reactivación, tamén será clave no novo escenario. Entre xullo e agosto houbo un incremento do 70%, pasando de 9.752 a 16.572 peregrinos, é dicir, un total de 26.324. Son síntomas de que a Ruta Xacobea continúa espertando interese e contribúe á reactivación económica e emocional de Galicia. Por iso, de cara ao outono segue en marcha a batería de medidas que están facendo posible esta reactivación no marco do programa Camiño Seguro e se está a realizar un traballo conxunto en colaboración co Instituto para la Calidad Turística Española (ICTE) para o desenvolvemento de materiais que recollen recomendacións e inciden na prevención.

Están a ter boa acollida outras iniciativas como a nova plataforma online que permite reservar praza nos albergues públicos para dar maiores garantías aos peregrinos. Posta en marcha o pasado 1 de xullo, xa é empregada por seis de cada 10 peregrinos que fan uso dos albergues públicos.

Un ano máis, dáse continuidade estes meses tamén ao Outono Gastronómico, a proposta da Administración autonómica que permite aloxarse nas casas rurais participantes e desfrutar experiencias gastronómicas e actividades paralelas en contacto coa natureza, cuxa campaña comeza o 11 de setembro. Tamén o programa Elixe Galicia, a primeira edición desta iniciativa viaxeira dirixida a mozos, familias e maiores na que participarán máis de 4.300 persoas que poderán desfrutar de estadías en zonas costeiras, rutas de patrimonio cultural, rutas de natureza e estadías en balnearios.

O turismo de congresos tamén poderá vivir a súa reactivación nestes últimos meses do ano. A Xunta xa puxo a disposición do sector un novo plató virtual para a celebración deste tipo de eventos que permite complementar esta opción coa presenza de asistentes con aforo reducido e adaptado á situación sanitaria. Recentemente celebrouse o primeiro evento nestas instalacións, o Congreso Internacional de Intelixencia Artificial, e hai unha vintena de solicitantes para celebrar eventos nos vindeiros meses.

Situado na Cidade da Cultura de Galicia, o estudo é un dos compromisos coa Asociación de Organizadores Profesionais de Congresos de Galicia ao abeiro do Plan de reactivación dos sectores cultural e turístico. Ten dous sets que simulan un estudo de televisión, onde se poden celebrar eventos presenciais, virtuais ou híbridos. Cóntase con canle de streaming de ata 1.000 asistentes, que permite a realización de videoconferencias con capacidade de ata 500 asistentes.

Un ano máis, dáse continuidade estes meses tamén ao Outono Gastronómico, a proposta da Administración autonómica que permite aloxarse nas casas rurais participantes e desfrutar experiencias gastronómicas e actividades paralelas en contacto coa natureza, cuxa campaña comeza o 11 de setembro.

En definitiva, Galicia e o Camiño de Santiago continúan en outono co obxectivo de preservar o emprego e reactivar a economía ofrecendo a posibilidade de seguir desfrutando dun turismo tranquilo e hospitalario, un turismo que busca o contacto co territorio, tan necesario nestes días.

Queres ollar outros contidos relevantes?

xeoparque de Cabo Ortegal

150 150 CORALIA

Afondar no proxecto de Xeoparque do cabo Ortegal significa iniciar unha viaxe ao interior da Terra, descubrir un patrimonio xeolóxico, cultural e paisaxístico único e internarse nunha iniciativa que suma forzas e entusiasmo nun obxectivo que pode significar un paso de xigante para un territorio singular.

Publirreportaxe. Fotografías do PROXECTO DE XEOPARQUE DO CABO ORTEGAL

Conseguir a declaración de Xeoparque por parte da Unesco leva a sumar enerxía de axentes públicos e privados na difusión internacional deste proxecto de gran relevancia para os concellos do territorio implicado.

“Unha das claves para o éxito do proxecto do Xeoparque do cabo Ortegal está na súa difusión e en dar a coñecer as súas fortalezas que son moitas nesta iniciativa na que tanto a deputación como os concellos participamos de maneira entusiasta”, sinala o vicepresidente e responsable de Turismo da Deputación da Coruña, Xosé Regueira, en relación ao proxecto que busca xestionar o riquísimo patrimonio xeolóxico dun territorio en que conflúe o Atlántico co Cantábrico.

Ensenada das Cortes

“Temos confianza plena na potencialidade do territorio do cabo Ortegal que encadra o proxecto do parque para o que xa se deron importantes pasos na consolidación dunha iniciativa que conta cunha especial unión dos concellos que camiñan na mesma dirección, algo de especial interese á hora de chegar ao obxectivo que promovemos desde a Deputación da Coruña”, destaca Xosé Regueira que na primeira fase da iniciativa visitou e estableceu contactos con entidades como o GeoParc de Catalunya Central ou o Xeoparque da Costa Vasca, dous exemplos de xestión de especial relevancia no desenvolvemento do proxecto do cabo Ortegal.

A área de Turismo da Deputación da Coruña, man a man cos concellos de Cariño, Cedeira, Cerdido, Moeche, Ortigueira, San Sadurniño e Valdoviño aposta polo Proxecto de Xeoparque de Ortegal como unha estratexia de desenvolvemento económico, de promoción turística e de conservación ambiental dunha terra especialmente fértil en patrimonio natural, xeolóxico, cultural e histórico.

Xeorruta na mina Piquito. Moeche

Comprende unha area de case 630 km2 e conta cun tesouro xeolóxico único compartido por sete concellos: Cariño, Cedeira, Cerdido, Moeche, Ortigueira, San Sadurniño e Valdoviño, de xeoloxía singular e moi pouco frecuente na superficie da Terra. O complexo do cabo Ortegal, como se coñece na comunidade científica, é todo un referente na xeoloxía europea e posiblemente tamén mundial.

Serra do Folgosel

Que é un xeoparque?

Un xeoparque é un territorio cun salientable patrimonio xeolóxico, que é o eixe principal dunha estratexia de desenvolvemento territorial sostible, apoiado nun programa europeo de promoción ao desenvolvemento local. Cómpre tamén indicar que non é un espazo natural protexido, aínda que defende a protección e a posta en valor do patrimonio xeolóxico dese territorio. Desde 2015 esta figura denomínase Xeoparque Mundial da UNESCO.

As trabes do proxecto

Comprende unha area de case 630 km2 e conta cun tesouro xeolóxico único compartido por sete concellos: Cariño, Cedeira, Cerdido, Moeche, Ortigueira, San Sadurniño e Valdoviño, de xeoloxía singular e moi pouco frecuente na superficie da Terra. O complexo do cabo Ortegal, como se coñece na comunidade científica, é todo un referente na xeoloxía europea e posiblemente tamén mundial.

Pero non todo é xeoloxía. Neste territorio atopamos tamén un destacado patrimonio biolóxico, histórico, etnográfico, cultural, deportivo e mesmo relixioso. Trátase, polo tanto, dun proxecto moi integrador e vital para potenciar os recursos e produtos locais mediante estratexias de desenvolvemento sostible.

Que atopamos no territorio do Proxecto Xeoparque de Ortegal?

Ademais dunha ampla, rica e singular oferta cultural, patrimonial, deportiva e gastronómica, o territorio ofrece:

· Os maiores e mellores afloramentos de todo o planeta dunhas rochas orixinadas a presións extremas, as ecloxitas.

· Unha paisaxe de cantís única na península e salientable a nivel europeo.

· A única praia de area negra non volcánica do noso planeta, e unha das poucas que hai con areas vermellas.

· Excepcionais macizos de rochas, propias de zonas moi internas da Terra que se atopan a máis de 70 quilómetros de profundidade.

· Vestixios de erupcións volcánicas moi explosivas, e mesmo de lavas almofadadas.

· Presenza das maiores estalactitas de sulfato de cobre (azuis) do noroeste peninsular.

· Salientables estruturas xeolóxicas, como unha dobra deitada de máis de 400 metros de altura.

Unha riqueza xeolóxica singular

A singularidade xeolóxica desta zona reside na presenza de rochas pouco habituais na superficie terrestre. Isto foi debido á formación da maior cordilleira montañosa que existiu na historia do noso planeta hai aproximadamente 350 millóns de anos. Ese conxunto de montañas foi o resultado do choque entre dous supercontinentes, Laurussia e Gondwana, que estaban inicialmente separados por un océano. Dese océano ou do fondo del xurdiron a maior parte das rochas que a día de hoxe conforman o proxecto do Xeoparque do cabo Ortegal.

Xeorruta na mina Piquito. Moeche

Lugares de interese xeolóxico e xeorrutas

No Proxecto Xeoparque do cabo Ortegal veñen de inventariarse 108 lugares de interese xeolóxico, é dicir, puntos ou áreas cun destacado patrimonio xeolóxico, que á súa vez poden ter un enfoque científico, didáctico ou turístico. Dado que estes lugares están considerados como “as xoias” do proxecto, a súa protección e correcta xestión é fundamental para garantir a súa conservación. E así poder seguir gozando deles no futuro e dalos a coñecer entre as novas xeracións.

As xeorrutas ou rutas xeolóxicas teñen por obxectivo dar a coñecer distintas zonas do proxecto con lugares de interese xeolóxico mediante andainas a pé ou en coche. Actualmente ofrécense 22 percorridos ao longo dos sete concellos, con diferentes niveis de dificultade e temática.

Contido extraído do núm. 15

Queres ollar outros contidos relevantes?

Román Rodríguez

150 150 CORALIA

É un dos rostros máis coñecidos do goberno galego, ao que se incorporou en 2015 para dirixir a Consellaría de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, carteira que pasaría a ser Cultura e Turismo, tras a remodelación de goberno de 2018.

Román Rodríguez ten o complexo e ambicioso reto de converter o Xacobeo 21 no mellor Xacobeo da historia, promovendo a descentralizando das celebracións e fomentando a maior participación cidadá posible. Co obxectivo último de converter o ano xubilar no mellor e máis proveitoso camiño de futuro para o noso país, o conselleiro Rodríguez (Lalín, 1968) fai gala a miúdo do don da ubicuidade, consecuencia quizais do seu doutoramento en xeografía, e dunha confianza infinita no potencial da marca Galicia.

A pesar de que na súa axenda dificilmente hai un oco libre, ou talvez precisamente por iso, Román Rodríguez nunca perde o sorriso nin a ilusión por chegar aínda máis lonxe.

Entrevista de ÁLEX REGUEIRO & Fotografías de FRED IGLESIAS

De ser eu coreano, con que argumentos me convencerías para que fora visitar O Vento, o teu lugar de orixe.
O Vento é un lugar que che vai chamar a atención pola súa natureza, onde vas poder ver como evolucionou nos últimos anos a Galicia rural, como se modificou a forma de asentamento e como mudou a paisaxe, e todo iso sen renunciar ás esencias de Galicia. Diría, ademais, que no Vento está a fonte Castiñeiroa que, segundo o matemático Rodríguez, mestre de Domingo Fontán, é o centro xeográfico de Galicia. Calquera persoa –coreano ou non– que queira coñecer Galicia pode, pois, facelo partindo do seu centro xeográfico.

E xa que andamos por Lalín, na encrucillada de ter que elixir unha ruta, que me ofrecería o Camiño de Inverno que non teña a Vía da Prata, e ao contrario?
Son dúas rutas diferentes, as dúas tremendamente fermosas, que se atopan en Lalín. O Camiño de Inverno, tras pasar pola Ribeira Sacra e cruzar O Faro, baixa ata o val do Deza atravesando unha paisaxe fermosísima; mentres que a Vía da Prata, logo de cruzar toda a provincia de Ourense, entra na comarca do Deza polas terras duras de Dozón, para ir enlazar co Camiño de Inverno en Bendoiro. Desde aquí son un único camiño. Como político non podería elixir unha ou outra ruta.

«Nun país como Galicia, un país demograficamente pequeno, nunha esquina de Europa, no que podemos facer e facemos boa cultura, debemos evitar estancarnos, de aí a importancia de acometer unha planificación e unha estratexia que estea orientada a mellorar a nosa acción cultural»

«O teu Xacobeo é un proxecto que vai de abaixo a arriba, concibido para estimular a participación da sociedade civil na planificación, desenvolvemento e execución das accións. Das 600 propostas que recibimos, seleccionouse algo máis do 50%, o que supuxo que houbera que duplicar o orzamento inicial, de 2 a 4,7 millóns. Todo o que ten que ver co Xacobeo debe favorecer a participación e ten que ser absolutamente libre, sen ningún tipo de sectarismo»

Nas últimas semanas, óese falar moito da Estratexia da Cultura Galega 2021. En que consiste?
É a primeira vez que a Xunta de Galicia aborda o reto de elaborar unha folla de ruta plurianual consensuada, pactada e negociada co sector, que busca mellorar a oferta cultural, lograr que a cultura chegue a todas as partes, fomentar e desenvolver novos públicos, e facer da cultura unha industria creadora de emprego. En Galicia, o cultural é un sector moi importante que lle dá emprego a cerca do 3% da poboación activa, arredor de 35.000 profesionais, un sector con grandes retos por resolver: novos mecanismos de comunicación, novas tecnoloxías, cambios nos comportamentos, mutacións das demandas sociais etc. Como país, temos que ser capaces de articular unha estratexia vertebradora e integradora, porque a cultura é un dos vectores básicos que nos definen como galegos. Nun país como Galicia, un país demograficamente pequeno, nunha esquina de Europa, no que podemos facer e facemos boa cultura, debemos evitar estancarnos, de aí a importancia de acometer unha planificación e unha estratexia que estea orientada a mellorar a nosa acción cultural.

Dentro dos retos desta folla de ruta está o apoio ao emprendemento por parte da Cidade da Cultura. Como cres que evolucionará o afecto dos galegos e as galegas cara ao complexo do monte Gaiás nos vindeiros dez anos?
Penso que nestes últimos doce anos evolucionou en positivo. Dotouse dunha oferta cultural propia e actuouse na contorna, o que, sen dúbida, atraeu unha cantidade de galegos enorme. A recente conexión coa autoestrada axudou moito, como o fará no futuro unha mellor mobilidade peonil entre O Gaiás e o casco histórico de Santiago. O Bosque de Galicia e o Bosque do Lago achegou as persoas, como tamén fará o edificio Fontán, cuxo proxecto arquitectónico xa estamos pechando, que promoverá a investigación e o traballo coas tres universidades.

Promover a valoración do galego é outro deses dez retos. O momento que vive a nosa lingua é doce ou é amargo?
Depende da perspectiva con que se mire. As estatísticas dos últimos cinco anos reflicten mellores datos no tocante ao número de galegofalantes, certificando tamén que soben os galegos que dominan a lingua galega, na escrita, na oral e tamén á hora da lectura. Asemade, temos os mellores datos en relación ao uso, na comparativa coas outras dúas comunidades autónomas con lingua propia. O que si temos que facer é favorecer un maior uso social, en absoluta liberdade e sen ningún tipo de estigma. Hoxe, as linguas conviven en harmonía na rúa e ambas as dúas poden abrir portas por todo o mundo.

A produción e o consumo cultural deben ir da man para propiciar a súa sostibilidade. Cales son os retos a nivel público de cara aos vindeiros anos?
A cultura é unha cadea de valor formada por diferentes elos: o elo creativo, o da produción, o da comercialización e, finalmente, o elo do público; e todos eles teñen que estar unidos e ser fortes. A Administración ten que apoiar os creadores, os distribuidores, os comercializadores, e tamén ten que favorecer o acceso á cultura por parte dos públicos finais, pero facéndoo desde unha posición secundaria, non intervencionista. Este é o noso gran reto: ter unha industria cultural sostible e libre, con capacidade para crear libremente e con independencia da axuda pública.

As liñas de axuda da iniciativa O teu Xacobeo están detrás de 352 proxectos, dos que moitos xa están en execución. Está a sociedade galega lista para converter os Camiños na súa galiña dos ovos de ouro?
O teu Xacobeo é un proxecto que vai de abaixo a arriba, concibido para estimular a participación da sociedade civil na planificación, desenvolvemento e execución das accións. Das 600 propostas que recibimos, seleccionouse algo máis do 50%, o que supuxo que houbera que duplicar o orzamento inicial, de 2 a 4,7 millóns. Todo o que ten que ver co Xacobeo debe favorecer a participación e ten que ser absolutamente libre, sen ningún tipo de sectarismo. Nin iamos ser déspotas ilustrados para facer unha programación de costas aos cidadáns, nin iamos mirarlles a matrícula ás propostas. Esta é unha aposta pola creatividade, sempre dentro do respecto, para favorecer a integración e para que todos poidamos formar parte da enorme celebración que ten que ser o Xacobeo.

O obxectivo da descentralización do Xacobeo semella alcanzado, vendo o éxito desta convocatoria entre a sociedade civil de toda a Comunidade. Cales son os eidos onde se están a obter mellores resultados?
Grazas a O teu Xacobeo conseguimos involucrar toda a sociedade civil nunha celebración colectiva. Os resultados non poderían ser máis satisfactorios, posto que logramos achegar o espírito desta celebración a toda Galicia grazas a entidades locais, asociacións e á iniciativa privada de toda a Comunidade. En concreto, destacou especialmente a resposta por parte das entidades sen ánimo de lucro, xa que máis da metade dos proxectos executados foron levados a cabo por asociacións que traballan neste eido. Ademais, entre as accións levadas a cabo polos beneficiarios destacan as actividades didácticas, as deportivas e as musicais.

«Creo que a cidadanía ve que o Xacobeo é unha oportunidade para Galicia, tanto no terreo da proxección exterior como nos terreos da actividade económica ou de orgullo de país. Eu considero que os galegos, na súa inmensa maioría, son conscientes do potencial do Camiño e das súas moi positivas repercusións en relación á creación de emprego e riqueza, así que, obviamente, preocuparíame que a oposición aplaudise un proxecto tan importante de goberno coma este!»

Os orzamentos do teu departamento para 2020 acadan os 157,2 millóns de euros, un 8,9 % máis que en 2019. Un de cada tres euros irá destinado a actuacións relacionadas co Xacobeo, algo que a oposición non ve con moi bos ollos. Pensas que pasa o mesmo entre a cidadanía?
Creo que a cidadanía ve que o Xacobeo é unha oportunidade para Galicia, tanto no terreo da proxección exterior como nos terreos da actividade económica ou de orgullo de país. Eu considero que os galegos, na súa inmensa maioría, son conscientes do potencial do Camiño e das súas moi positivas repercusións en relación á creación de emprego e riqueza, así que, obviamente, preocuparíame que a oposición aplaudise un proxecto tan importante de goberno coma este [ri]! Desde o punto de vista estratéxico, o Xacobeo ten que combinar unha serie de grandes eventos de carácter internacional –que nos proxecten fóra– coa cultura de base. Son compatibles e complementarios.

Moitos tememos que o fenómeno xacobeo acabe convertendo Compostela e os Camiños en parques temáticos. O crecemento constante no número de visitantes é sostible no tempo?
Segundo revelan as últimas enquisas da USC, a inmensa maioría dos seus usuarios non percibe esa masificación, sendo o mellor indicador da súa boa saúde que máis do 90% dos peregrinos que chegan a Santiago recomenda facer o Camiño. Certamente, todo apunta a que o número de peregrinos vai seguir medrando, polo que debemos estar preparados para evitar efectos perversos. Neste sentido, todos os integrantes da comisión organizadora do Xacobeo, onde estamos o Concello, a Igrexa, a Xunta e o propio Goberno do Estado, estamos moi concienciados da necesidade de evitar calquera tipo de problema asociado á conxestión. Somos moi conscientes de que o mellor embaixador do Camiño, de Compostela, de Galicia, da nosa cultura, do turismo, é precisamente a persoa que despois de visitarnos volve á súa vida cotiá falando ben de nós.

Cales son as intervencións máis importantes que hai que realizar nos Camiños de agora a 2021? Atallar o feísmo, rehabilitar os Bens de Interese Cultural…
O Camiño discorre por 1650 km das catro provincias, por 130 concellos, por montaña, vales… O feito de que por aí transiten moitas persoas require que actuemos cunha perspectiva integral en relación ao acondicionamento da propia traza. Temos un plan de mantemento licitado por 15 millóns de euros para concellos e particulares, investimento que se suma aos 12 millóns destinado a este fin nos últimos tempos. Tamén temos que actuar nos BIC.

Entre eles, este de San Martiño Pinario [onde ten lugar a entrevista e a sesión de fotos].
Si. No caso de San Martín Pinario, asinamos un convenio por valor de 600.000 euros destinado a mantemento e acción cultural.

A primeira exposición de entidade de cara ao Xacobeo 2021 é Galicia, un relato no mundo. Como cambiou a nosa visión de nós mesmos desde Galicia no tempo [cuxa sede foi San Martiño Pinario]?
Galicia cambiou moitísimo en 28 anos. Somos, afortunadamente, unha comunidade completamente homologable en dereitos, desenvolvemento e servizos públicos, das máis avanzadas de Europa. A historia da Galicia das últimas décadas é unha historia de éxito a todos os niveis, así que coa exposición Galicia, un relato no mundo pretendemos superar a visión do atraso ou de periferia. A través de Galicia, un relato no mundo quixemos contar que Galicia sempre tivo presenza nas tendencias e movementos mundiais. Creo que temos que superar esa idea do atraso para poder ser conscientes da forte evolución que experimentou Galicia, con cousas que mellorar, pero para ben.

Tres son as grandes exposicións que festexarán a chegada do 21. Cal é a conexión entre elas?
O fío condutor común é sabermos quen somos para sobre todo poder saber quen queremos ser: de onde vimos e cara a onde queremos ir, como galegos e como Galicia. Tras Galicia, un relato no mundo, teremos Galicia de Nós a Nós, conmemorando o centenario da Xeración Nós, que foi cando se configurou a idea de Galicia tal e como hoxe a entendemos, unha exposición que nos achegará ao que nos identifica, o que nos fai ser galegos hoxe. Será en 2021 cando se inaugure Galicia Futuro, pensada para ir máis alá da seguinte década e do seguinte Xacobeo, pensada para saber que é o que queremos ser no futuro.

«A través de Galicia, un relato no mundo quixemos contar que Galicia sempre tivo presenza nas tendencias e movementos mundiais. Creo que temos que superar esa idea do atraso para poder ser conscientes da forte evolución que experimentou Galicia, con cousas que mellorar, pero para ben»

«O turismo é unha fonte de riqueza importantísima para o país e a cultura é un dos nosos principais recursos turísticos. Canto máis potente sexa a nosa cultura e canto máis respectemos a nosa cultura e máis a poñamos en valor, máis turismo teremos, e canto máis turismo teñamos, máis oportunidades teremos tamén para potenciar a nosa cultura»

«A realidade é que somos os que máis medramos fóra da estación estival a nivel de demanda turística en áreas de climas inestables, froito da nosa riqueza gastronómica e paixasística, e do noso espírito acolledor»

Témosche oído dicir que este Xacobeo pode supoñer un 0,9% de incremento no PIB, mais a creación de 11.000 empregos directos. Cultura e turismo son dúas caras da mesma moeda?
A cultura é a alma do país e o turismo a súa face. O turismo é unha fonte de riqueza importantísima para o país e a cultura é un dos nosos principais recursos turísticos. Canto máis potente sexa a nosa cultura e canto máis respectemos a nosa cultura e máis a poñamos en valor, máis turismo teremos, e canto máis turismo teñamos, máis oportunidades teremos tamén para potenciar a nosa cultura. Máis alá da cuestión cuantitativa o que realmente importa é que os galegos vexamos o Xacobeo como unha oportunidade para presentarnos ao mundo, para presumir do que somos no mundo, porque non hai unha marca en Galicia tan coñecida a nivel internacional como o Camiño de Santiago.

O turismo en Galicia vén de vivir un dos mellores exercicios, cun forte crecemento nas pernoctacións e no número de visitantes estranxeiros. Non será polo tempo meteorolóxico, ou talvez si?
Depende, como diría un bo galego. Obviamente os meses centrais do verán son meses con maior afluencia turística porque tamén é cando as persoas temos máis tempo libre, hai vacacións escolares etc. A realidade é que somos os que máis medramos fóra da estación estival a nivel de demanda turística en áreas de climas inestables, froito da nosa riqueza gastronómica e paixasística, e do noso espírito acolledor.

En clave turística, que suporá que o AVE chegue en hora a Galicia?
O AVE traerá efectos moi positivos para o interior de Galicia de xeito inmediato. Desde Ourense, que vai ser a porta de Galicia, poderemos estar en media hora na Ribeira Sacra, podemos estar en moi pouco tempo coñecendo as paisaxes do interior de Galicia, vales como O Ribeiro, Monterrei, A Ulloa, as serras orientais do Caurel e Os Ancares e, por suposto, a propia cidade de Ourense e Lugo, que son dúas cidades tremendamente fermosas e que teñen moito que ofrecer. O AVE axuda a reducir distancias e xera accesibilidade e conectividade entre Galicia e os mercados emisores. Será un turismo máis respectuoso, moi sostible, un turismo de alta capacidade adquisitiva, con moito valor no 21 ou no 22…, no momento en que o goberno central lle poña remate.

O verán é a época máis animada do ano, no que a visitantes se refire e tamén no que respecta aos festivais. FestGalicia é ocio e diversión, pero tamén retorno económico. É Galicia unha potencia neste eido?
O turismo de festivais é un turismo en alza, sobre todo entre a xente moza que a miúdo programa as vacacións en función dos festivais. Temos un estudo da USC que fixa en máis de 40 millóns o impacto económico do turismo de festivais en Galicia. Estes eventos, ademais de ofrecer diversión e ocio, teñen un retorno económico importante e estimulan a nosa industria cultural. É, pois, unha tarefa importante afianzarnos como destino de festivais e darlle pulo á rede de festivais integrados en FestGalicia, cuxa oferta especializada está moi espallada polo territorio en pequenas localidades como Viveiro, a Illa de Arousa ou Caldas de Reis, e representa un gran revulsivo económico.

Illas Cíes-Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia é a Ribeira Sacra agardan obter axiña o seu recoñecemento como Patrimonio da Humanidade. En que situación se atopan as súas candidaturas?
En xeral, quero dicir que a Xunta de Galicia ten desenvolto un importante traballo no eido do Patrimonio Mundial da UNESCO. Nestes últimos anos formamos parte de dúas candidaturas conxuntas que lograron o éxito, os Camiños do Norte, en 2015, e a Pedra Seca, en 2018 e actualmente, a Ribeira Sacra será a candidata de España no vindeiro 2021. Esta é a candidatura máis avanzada, pero temos ademais outros dous bens inscritos na Lista Indicativa Nacional e rexistrados na UNESCO. Refírome ás candidaturas das Illas Cíes-Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia e a de Cidade de Ferrol: Porto da Ilustración, que apoiamos e faremos todo o posible por que sexan realidade no medio prazo.

O primeiro grande escaparate para Galicia de 2020 é Fitur. Que Galicia imos trasladar ao mundo?
Este ano é un ano especial, ao tratarse do último Fitur antes do Xacobeo 21. De feito, Galicia estreará un novo pavillón no que trasladaremos unha oferta turística renovada baseada nas potencialidades da nosa Comunidade como destino e que a distinguen doutros territorios, como son a aposta por un turismo de calidade, o impulso da nosa gastronomía, o noso patrimonio ou a nosa paisaxe. Ademais, tal e como comentaba, o Xacobeo 21 terá un papel destacado. Acabamos de presentar a programación do vindeiro Ano Santo que inclúe máis de 7.500 actividades para os anos 2020 e 2021 e que buscarán a participación da sociedade e a descentralización do evento nesta celebración.

CONTIDO EXTRAÍDO DO NÚM. 15
Queres ollar outros contidos relevantes?

BEME

150 150 CORALIA

Ata o 29 de maio, a Secretaría Xeral da Emigración mantén aberto o prazo para solicitar unha das Bolsas Excelencia Mocidade Exterior (BEME), que na súa cuarta edición ofrecen 150 prazas para que as mozas e mozos galegos do exterior fagan un mestrado en Galicia.

Como consecuencia da declaración de Estado de Alarma decretado en España pola crise do Covid-19, a Secretaría Xeral da Emigración decidiu ampliar nun mes o prazo para a solicitude das bolsas, inicialmente aberto ata o 30 de abril, co obxectivo de facilitar a tramitación e reunión da documentación necesaria por parte das mozas e mozos galegos do exterior interesados en vir cursar un mestrado nalgunha das universidades públicas galegas a partir do vindeiro outono.

As bolsas —cuxo proceso de solicitude é integramente telemático— están dotadas con 7.000 euros (no caso de persoas beneficiarias de Europa) ou 7.650 euros (no caso de persoas procedentes do resto do mundo) por curso completo de 60 créditos ECTS. En tanto que aquelas e aqueles que se matriculen nun curso de maior duración (90 créditos) disporán dun presuposto de ata 11.475 euros (en función do continente de procedencia do alumno ou alumna). As mozas e mozos do exterior que queiran beneficiarse deste programa de BEME deben ser galegas ou galegos por nacemento ou descendentes por consanguinidade, acreditar un mínimo de dous anos de residencia no exterior, e estar admitidas ou admitidos na preinscrición dalgún dos mestrados das universidades galegas.

BEME 2020

Convocatoria

BEME 2020

Prórroga

BEME 2020

preguntas frecuentes

Convocatoria en curso

Hai agora un ano, a enfermeira Nerea Couto Caldelas regresou a Galicia, despois de pasar 5 anos en Alemaña, decidida a completar a súa formación. «Actualmente estou cursando o Mestrado de Prevención de Riscos Laborais na facultade de Ciencias do Traballo de Ferrol. Cando o finalice, é una nova porta que se me abre no meu ámbito profesional, polo que non descarto tirar por ese camiño. Iso si, a miña vocación e a enfermería, polo que seguramente siga formándome neste ámbito, facendo cursos, xa que ata o momento foi un pouco complicado. Desde que comecei os meus estudos, o meu soño foi traballar no ámbito das emerxencias, e aínda que en Alemaña me foi posible, gustaríame traballar nese ámbito aquí, en Galicia».

Nerea Couto Caldelas

BEME 2020

Prazos de matrícula

BEME 2020

Presentación das solicitudes

BEME 2020

Listado de máteres

Nerea é unha das cento cincuenta mozas e mozos da Galicia exterior que actualmente están a cursar os seus mestrados nalgunha das tres universidades galegas, grazas ás Bolsas Excelencia Mocidade Exterior – BEME, programa pioneiro da Secretaría Xeral da Emigración que busca atraer os currículos máis brillantes das galegas e os galegos que viven no estranxeiro asociados a especialidades de fácil absorción por parte do tecido produtivo e laboral galego, e que desde a súa terceira edición promove o retorno do talento galego nado en Galicia, como acontece no caso de Couto Caldelas.

Explica Nerea que o seu paso por Alemaña fíxoa medrar a nivel persoal e laboral, precipitando cambios que seguramente non se terían producido de non terse animado a vivir esta experiencia. Tamén conta que lle encanta viaxar e coñecer novos sitios, pero que é aquí onde se sente máis realizada e onde agarda que os seus soños se fagan realidade. «A curto prazo, o meu obxectivo é acabar o mestrado e valorar o mercado laboral que este ámbito me vai a ofrecer. A medio prazo, sería conseguir estabilidade laboral, dentro do posíbel, e seguir a miña formación como enfermeira». Un plan de traballo en liña co principal obxectivo da Estratexia Retorna 2020, co que a Secretaría Xeral da Emigración busca fomentar Galicia como un destino profesional de calidade captador de talento.

O seu é un currículo brillante, resultado de anos de esforzo. «Moita xente deume ese consello (meus pais, mestres etc.). E eu tento todos os días esforzarme, todo o que meu corpo e a miña mente me permiten. Hai días que é máis sinxelo, polo ánimo, ganas etc. Outros días faise máis complicado, por falta de tempo, de forzas etc., pero eses días procuro dedicar uns minutos a ‘resetear’, priorizar e seguir adiante».

Benvidos todos e todas a casa.

Queres ollar outros contidos relevantes?

Calidade certificada

150 150 CORALIA

Galicia é a terceira comunidade autónoma española con máis produtos de calidade certificados. Falamos de ata 36 selos de denominación de orixe ou indicación xeográfica protexida. Por iso, a comunidade galega non se entende sen a súa gastronomía e, de feito, esta constitúe un dos principais atractivos da súa ampla oferta turística. Así, os visitantes acoden a Galicia atraídos, entre outras cousas, polos seus manxares, sendo esta unha das grandes motivacións para a súa viaxe.

Estas producións do campo galego víronse potenciadas nos últimos anos de forma cualitativa e cuantitativa grazas á dinamización dos coñecidos como produtos de calidade. Trátase de recursos alimentarios que constitúen unha das mellores ferramentas das que dispón o medio rural desta comunidade para asegurar o seu futuro, emprender novas vías de desenvolvemento e, mesmo, reinventarse.

Proxección internacional

Coa posta en valor dos produtos de calidade, a través das denominacións de orixe protexidas (D.O.P) e das indicacións xeográficas protexidas (I. G. P.), os produtos galegos alcanzaron unha nova dimensión, máis competitiva no mercado, atractiva para o consumidor e con todas as garantías de que o produto que se ofrece pasou rigorosos controis de calidade, como mostra do seu especial coidado no proceso de produción e comercialización.

Viños e augardentes

Galicia conta con cinco denominacións de orixe de viño (Ribeiro, Valdeorras, Rías Baixas, Ribeira Sacra e Monterrei). Cada unha cunha personalidade ben definida, pero todas cun denominador común: a calidade e a vinculación moi directa co territorio. Compre sinalar que os viños con indicación xeográfica (tamén coñecidos como Viños da Terra), cos que contamos con catro: Barbanza e Iria, Betanzos, Val do Miño-Ourense e Ribeiras do Morrazo.

A comunidade autónoma destaca tamén pola riqueza e variedade das súas bebidas espirituosas. As indicacións xeográficas dos augardentes e dos licores tradicionais de Galicia protexen tanto o bagazo como o augardente de herbas, o licor de herbas e o licor café, bebidas que forman parte inseparable do imaxinario colectivo desta terra.

Carnes

As carnes de Galicia sempre gozaron de prestixio e recoñecemento. No caso do vacún, existe un selo de calidade: Ternera Gallega, a indicación xeográfica máis importante no sector cárnico español.

A protección destas producións viuse potenciada nos últimos tempos coa creación da Indicación Xeográfica Protexida Vaca Gallega e Buey Gallego. Esta IGP naceu en 2017 para protexer e amparar o sector e ofrecer un produto tan relevante como a carne de vacún maior, garantindo a súa orixe e calidade, igual que se vén facendo desde hai 30 anos con Ternera Gallega.

Tamén o sector cárnico de porcino galego de calidade ten o seu recoñecemento coa IGP Lacón Galego e, no ámbito avícola, convén lembrar a incorporación aos selos de calidade do moi apreciado Capón de Vilalba.

Lácteos

Un dos puntos fortes de Galicia é o relacionado coa produción láctea. Neste sentido, hai que destacar, en primeiro lugar, a existencia dun indicativo que certifica o leite galego de calidade diferenciada. Trátase de ‘Galega 100%’, un selo que garante a excelencia do produto e que este, ademais, ten como orixe explotacións da comunidade autónoma.

Este selo promociónase durante todo o ano a través de distintos eventos, relacionados fundamentalmente coa gastronomía e co deporte, co obxectivo de incentivar o consumo de leite e de produtos lácteos galegos de calidade entre a poboación, tendo en conta os seus beneficios para a saúde. Neste senso, podemos destacar eventos promocionais como as carreiras pedestres de Frades, Angrois e Porto do Son, diversos partidos de baloncesto en Ourense e en distintos certames gastronómicos, como Xantar, Fórum Gastronómico da Coruña ou Salimat, entre outros.

Estas accións promocionais consisten, fundamentalmente, nun posto itinerante que conta cun mostrador-expositor para almacenaxe e distribución de bricks de leite. Tamén se empregan paneis e folletos informativos sobre a marca, para facilitar ao consumidor información sobre a maneira de identificar este leite nos diferentes puntos de venda, así como sobre as garantías e o seu significado. En todo o ano 2019 repartíronse case 60.000 unidades de bricks de leite amparado pola marca de garantía ‘Galega 100%’.

Polo demais, Galicia destaca tamén pola calidade dos seus queixos, con catro denominacións de orixe protexidas (Arzúa-Ulloa, Cebreiro, Tetilla e San Simón da Costa). Cada un ten a súa propia personalidade, pero todos coinciden en ofrecer ao consumidor un produto feito co máximo esmero e a partir dunha materia prima –o leite galego– de gran calidade.

Outros produtos

Merece, así mesmo, especial recoñecemento a calidade contrastada dos pementos que se producen en Galicia, os de Herbón, O Couto, Oímbra, Arnoia e Mougán. Son cinco tipos diferentes de pementos, amparados baixo o selo dunha denominación de orixe, no caso do primeiro, e de indicacións xeográficas protexidas nas restantes.

Os Grelos de Galicia son outro dos produtos da horta galega con calidade amparada por un indicativo específico, coa vista posta nunha maior proxección fóra da comunidade autónoma. Pódense atopar no mercado en varios formatos (fresco, conxelado ou en conserva), o que supón un elevado número de consumidores potenciais.

As castañas, as patacas ou o mel producidos en Galicia tamén contan con recoñecemento especial pola súa calidade. En canto á Castaña, a zona de orixe deste produto –inseparable do outono galego– abarca a maior parte do territorio de montaña, mentres que no caso do Miel de Galicia, a súa área de produción esténdese por toda a autonomía. A apicultura constitúe ademais un elemento importante da etnografía en Galicia, onde perduran construcións tradicionais vinculadas a esta produción artesanal.

A IGP Pataca de Galicia ampara outra referencia da despensa galega e ten a súa zona de produción repartida nas subzonas de Bergantiños (na Coruña), Terra Chá, A Mariña e Lemos (na provincia de Lugo) e A Limia (en Ourense).

Pola súa banda, a Faba de Lourenzá ou o Pan de Cea, entre outros, asocian o nome da súa zona de produción ao do produto. O cultivo da Faba de Lourenzá abarca o territorio costeiro da provincia de Lugo e con este distintivo déuselle nome propio a esta variedade. Ademais, o Pan de Cea, xunto coa Tarta de Santiago, son os dous produtos galegos do sector de panadería e pastelería que contan con distintivo de calidade. A zona de elaboración da torta é toda Galicia, mentres que no caso do pan correspóndese co municipio ourensán de San Cristovo de Cea.

Ademais, hai que destacar o recente recoñecemento europeo para a Indicación Xeográfica Protexida Pan Galego. Un novo selo que supón unha oportunidade para protexer e poñer en valor un produto tan típico da gastronomía galega.

Precisamente, a aprobación definitiva deste selo deu por finalizada unha vella aspiración dos panadeiros galegos, que vían necesaria a creación deste indicativo para facilitarlle aos consumidores a identificación no mercado do auténtico pan galego.

A Agricultura Ecolóxica –unha denominación que, a diferenza das demais, non ten carácter xeográfico– é outro indicativo de calidade que rexistrou un gran desenvolvemento nos últimos anos en Galicia. Trátase dun sistema de produción de alimentos baseado nun escrupuloso respecto ao medio ambiente, o benestar animal e o mantemento e mellora da fertilidade do chan.

En definitiva, Galicia ofrece un amplo abanico de produtos alimentarios de extraordinaria calidade e por tanto o seu poderío gastronómico está fóra de toda dúbida, sobre todo cando esta magnífica despensa –cualificada por Álvaro Cunqueiro como a de maior ‘amplitude’ de Occidente– ponse en valor grazas ao magnífico traballo dos grandes cociñeiros e cociñeiras desta terra.

Artesanía Alimentaria

Outra ferramenta para impulsar a nosa gastronomía é o Decreto que regula a artesanía alimentaria, a través do cal se pon en valor os produtos agrarios e pesqueiros que se elaboran de forma tradicional. Un decreto que tamén protexe aos seus produtores. Trátase dunha nova regulación que especifica o que é unha produción artesanal para evitar que se empregue de maneira impropia este termo ou outros similares como ‘caseiro’ ou ‘feito na casa’.

O novo decreto regula as condicións técnicas específicas necesarias para que unha produción alimentaria sexa artesanal. Así, establece que os procesos de elaboración deben ser tradicionais, que a presentación dos produtos debe ser singular para mostrar a súa calidade diferenciada, respectando en todo momento a norma técnica aprobada para cada tipo de produción.

Así, distínguense un total de 16 grupos de produtos entre os que están os lácteos, os cárnicos, os produtos da pesca e da acuicultura, viños, licores, sidra, cervexa e produtos de panadería e confeitería, entre outros.

Estas normas técnicas contemplarán, en todo caso, que os produtos artesanais deben estar elaborados con materias primas seleccionadas e que non se poderán utilizar potenciadores de sabor, colorantes ou saborizantes artificiais quedando o uso doutros adictivos suxeitos a importantes restricións. Tampouco se poderán empregar graxas trans (hidroxenadas artificialmente) ou graxas procedentes da palma ou do coco. A utilización como materia prima de produtos semielaborados queda limitada a casos excepcionais xustificados na norma técnica correspondente. Doutra banda, admitirase o uso de medios mecánicos para determinadas fases do proceso de elaboración, respectando o indicado na norma técnica que corresponda. Este novo decreto (en entrará en vigor o 10 de agosto), regula tamén o rexistro da artesanía alimentaria, no que deberán estar rexistradas todas as empresas implicadas. Este rexistro permitirá coñecer con exactitude a dimensión deste recurso social. Ademais da denominación xenérica ‘Artesanía Alimentaria’, o decreto establece outras dúas identificacións que distinguirán dous tipos de produtos artesanais específicos: unha para os produtos caseiros ou da casa e outra para os que se elaboran na montaña. Os primeiros serán os que utilicen como base fundamental as materias primas procedentes dunha explotación agraria ligada á empresa artesanal responsable do produto. Os produtos artesanais de montaña serán os elaborados por empresas artesanais alimentarias pertencentes a zonas cualificadas como ‘de montaña’, de acordo co que establece a normativa da Unión Europea.

Galicia Calidade

E para impulsar aínda máis nosa industria agroalimentaria, esta reforzará a súa presenza na marca Galicia Calidade, co obxectivo de que a súa produción gañe en competitividade nos mercados.

Así, Galicia Calidade será un selo que englobará, identificará e potenciará os produtos galegos con denominación de orixe, indicación xeográfica protexida ou que cumpran requisitos de excelencia en produción ou transformación. Galicia Calidade amparará tamén os produtos derivados das razas gandeiras autóctonas galegas, dándolle así un valor engadido a estas producións, así como o selo Galega 100%, que recoñece e distingue o leite de calidade diferenciada producida nas explotacións leiteiras da nosa comunidade.

Este impulso a Galicia Calidade como identidade da excelencia no rural galego farase sobre a base de dous alicerces: o financiamento e a estratexia. O primeiro deles pivotará sobre a promoción, o posicionamento e a axuda a todos os produtores, produtos e transformadores da nosa produción agroalimentaria. O segundo, a estratexia, centrarase en optimizar recursos, para unificar a acción de todos os actores implicados e para levar a marca ao primeiro nivel mundial de calidade. A gran aposta de Galicia Calidade faise polo valor engadido, xa que non se busca cantidade a calquera prezo, senón produción con calidade diferenciada.

Ademais, Galicia Calidade vai ser unha aposta transversal e de implicación máxima que se enmarca na Galicia Verde, a Galicia Innovadora (formación e investigación), a Galicia Nova e a Galicia Familiar.

COVID-19

Tendo en conta a situación de emerxencia sanitaria actual debido a Covid-19, a Xunta de Galicia vén de pechar un acordo coas grandes cadeas de distribución alimentaria con presenza en Galicia (Vegalsa–Eroski, Gadisa, Froiz, Carrefour, El Corte Inglés, Lidl e Alcampo) para impulsar a compra e fomentar o consumo de produtos agroalimentarios galegos, dándolles así unha nova saída tras o peche da hostalería e dos mercados municipais. Esta iniciativa está aberta a calquera outra cadea que teña interese en colaborar.

O obxectivo deste acordo, cuxa orde acaba de publicarse no Diario Oficial de Galicia, é facilitar novas vías de comercialización aos produtores agroalimentarios da comunidade que están a ter dificultades para chegar ao mercado ao quedar pechadas as súas canles de venda habituais durante a crise do coronavirus.

En concreto, os máis afectados son os produtores/as de froitas e hortalizas, os pequenos elaboradores/as artesanais de queixos e outros produtos lácteos, os produtores/as de mel e produtos apícolas, do sector vitivinícola, os gandeiros/as de vacún, porcino, avícola, ovino e caprino, así como os de razas autóctonas, fundamentalmente de porco celta.

Este acordo estará vixente mentres dure a emerxencia sanitaria. Así, estas empresas comprométense a adquirir estes produtos agroalimentarios durante o estado de alarma para apoiar o sector primario da comunidade galega.

Mercaproximidade

É a nova canle alternativa de comercialización concibida para os produtos agrogandeiros galegos que recolle a orde recentemente publicada no Diario Oficial de Galicia.

Esta rede permitirá ao consumidor acceder facilmente a estas producións nos establecementos de alimentación que permanecen abertos e identificar a súa orixe con claridade.

Poderanse acoller a esta iniciativa, en calidade de provedores os produtores de froitas e hortalizas, os produtores de mel e produtos apícolas, así como os gandeiros de vacún, porcino, ovino e caprino, entre outros. Para iso, deberán formar parte do Rexistro de explotacións agrarias de Galicia (Reaga) e, no caso dos produtos non transformados, estar integrados na sección de venda directa (Sevedi). Tamén poderanse incorporar á rede as industrias de transformación de produtos agrogandeiros rexistradas no Rexistro de industrias agrarias.

A adhesión dos provedores a ‘Mercaproximidade’ poderase levar a cabo preferentemente a través das organizacións profesionais agrarias, das asociacións de produtores e dos consellos reguladores de denominacións de orixe e de indicacións xeográficas protexidas, que serán os encargados neste caso de negociar cos compradores en nome dos produtores.

A maiores, lanzarase unha campaña de comunicación e sensibilización dirixida ao consumidor final, para conciencialo de que coa súa compra pode axudar aos agricultores e gandeiros galegos para garantir o futuro do rural galego. Neste sentido, os produtos de ‘Mercaproximidade’ estarán perfectamente identificados, para que os consumidores coñezan a súa orixe, así como o seu vínculo coa iniciativa.

Así, ambas as dúas iniciativas teñen como finalidade última frear a perda de ingresos das persoas agricultoras e gandeiras galegas para apoiar o futuro das súas explotacións e garantir así a supervivencia do motor principal da dinamización do rural, á vez que se poñen no mercado produtos agroalimentarios de máxima calidade.

Fonte: CONSELLERÍA DO MEDIO RURAL

Queres ollar outros contidos relevantes?
Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido