•  981 806 528 & 670 594 685 info@coralia.gal

lingua galega

A cidade con música

150 150 CORALIA

A cidade con música

Por PILAR SAMPEDRO

Hai obxectos que conteñen unha carga de ilusión. Cando os miramos ou os collemos nas mans, vén a nós a maxia dos tempos nos que os vimos por primeira vez. Como as bolas de vidro que, cando as movemos, deixan caer a neve sobre as paisaxes de inverno; ou as caixas de música que, ao abrilas, nos sorprenden cunha melodía.

Compostela ten algo de caixa de música. Unha música propia que, ao tempo, as recolle todas. Vexamos…

Unha vez houbo un concerto de campás. Daquela sentimos que todo o granito se estremecía mentres pisabamos o lousado. Pasear escoitando un concerto. Foi só unha vez, pero como fixeron antes as campás das igrexas da cidade (que chaman santa) seguen a tocar, cada unha co seu son, e sobre todas elas: a Berenguela, que non se inmuta polas manifestacións ou actuacións musicais na Quintana… Ela nunca para de dar as horas, todas as horas do día e da noite.

Unha vez houbo un concerto de campás. Daquela sentimos que todo o granito se estremecía mentres pisabamos o lousado. Pasear escoitando un concerto. Foi só unha vez, pero como fixeron antes as campás das igrexas da cidade (que chaman santa) seguen a tocar, cada unha co seu son, e sobre todas elas: a Berenguela, que non se inmuta polas manifestacións ou actuacións musicais na Quintana...

No Obradoiro tamén se escoita a tuna, convertida xa en algo turístico, que sae directamente da Casa da Troia para falarnos dun tempo de estudantes e unha novela de amoríos. Dicía Luís Seoane -nunha entrevista que Freixanes recollía en Unha ducia de galegos- que eles eran os estudantes anti Casa da Troia, falando dese outro estudantado que estaba plantando as raíces no país. A tuna continúa...

Por veces, a cima da Vía Sacra é visitada polo noso folclore, e gaita e tambores acompañan pasos de baile que xorden de forma natural, igual que na rúa de San Pedro, ese camiño francés que entra como unha vena cara á muralla invisíbel.

As melodías envolven a cidade acompañándoa polas rúas. Hai lugares, case máxicos, como o arco de Xelmírez que amplifica os sons das gaitas ou das arias, do pop ou o indie,… que fala dunha Compostela na que caben todos os ritmos e músicas. No Obradoiro tamén se escoita a tuna, convertida xa en algo turístico, que sae directamente da Casa da Troia para falarnos dun tempo de estudantes e unha novela de amoríos. Dicía Luís Seoane -nunha entrevista que Freixanes recollía en Unha ducia de galegos– que eles eran os estudantes anti Casa da Troia, falando dese outro estudantado que estaba plantando as raíces no país. A tuna continúa… No 2017 comezaron a facerse unhas rutas que desembocan nese museo da Casa da Troia, conducidas por tunos e figurantes que vas atopando por diferentes lugares, entre os que destaca a Alameda. A súa é unha música que habitualmente soa cara á tardiña nos baixos de Raxoi, onde os tunos se ven rodeados de visitantes que senten a nostalxia dos tempos de «Clavelitos» y los libros/ y los libros empeñados/ en el Monte/ en el Monte de Piedad… que alá foron. Falando da Alameda e os paseos escoitando música, moitas lembramos os concertos da banda os domingos pola mañá no palco do parque, os encontros e o xornal; de aí, pasaron ao Principal e a praza das Praterías… Unha cidade con banda! E tamén con Real Filharmonía, con sede e concerto cada xoves no Auditorio de Galicia, outro lugar de escoita e encontro. Nos últimos tempos a orquestra toca tamén nos barrios achegando a súa música aos veciños, igual que fai nos concertos didácticos para os escolares ou nas presentacións-encontros que anticipan os concertos. Pero sigamos coas rúas, que tamén teñen música propia. É polo casco histórico por onde a canción de autor acostuma moverse: polas Orfas, a Caldeirería ou a rúa do Vilar pode escoitarse a guitarra que acompaña a voz solitaria. Entre o Obradoiro e Fonseca están os gongs budistas, que semellan chamar á meditación, ou a arpa dun clásico ao que todo Compostela coñece e escoita como arranca cantos de paxaros das cordas. Pequenos grupos de cámara de música clásica, músicos de orquestra que percorren camiños até dar con metas dun ou outro tipo. Por veces, a cima da Vía Sacra é visitada polo noso folclore, e gaita e tambores acompañan pasos de baile que xorden de forma natural, igual que na rúa de San Pedro, ese camiño francés que entra como unha vena cara á muralla invisíbel.

Diferentes festivais que ocuparon e ocupan as igrexas como Músicas Contemplativas ou Via Stellae, os ciclos de Lied no Teatro Principal, as Xornadas de Música Contemporánea no CGAC… Cando a catedral abre de noite, para recibirnos con chirimías ou o órgano; cando podemos escoitar coros e músicos, como sucedeu ese ano con Carlos Núñez e Amancio Prada, semella que a cidade aínda e máis hospitalaria e xenerosa. Diferentes locais que acollen música, soa ou acompañada de copa, entre os que habería que destacar o Dado Dadá (unha sala de jazz con historia e presente que moitos relacionan co Café Central de Madrid), a Borriquita de Belém ou o Modus Vivendi, por citar algúns.

Escolas de música e conservatorios de todo tipo, escolas de baile de diferentes estilos -algunhas delas de bailes latinos facéndose donos dos corpos-, pero tamén, Cantigas e Agarimos, as escolas de música galega que preparan a xente de todas as idades para bailar, cantar e tocar o noso, o que nos distingue, unha riqueza patrimonial que podermos achegar ao mundo.

Si, Compostela é unha Babel porque as voces que escoitas polas rúas, con música ou sen ela, son variadas e converten a cidade nunha ONU informal que recolle ritmos e palabras de todas as nacións que nos acompañan. Unha caixa de música.

Aquí tes máis contidos relevantes:

Os risos da nenez

Por ENCARNA OTERO CEPEDA

Niké

Por ANXO RABUÑAL

Apoteose da chafallada

Por PEPE SENDÓN

A pequena Compostela gusta da lectura

150 150 CORALIA

A pequena Compostela gusta da lectura

Por PILAR SAMPEDRO

Entre os sectores de poboación que ocupan a cidade, a infancia é un dos fundamentais, porque asegura a continuidade e se constitúe en alicerce e porvir. As pequenas e pequenos traen a luz que a cidade milenaria precisa para sentirse rebuldeira e, aínda que xa non ocupan as prazas co balón (por puro civismo, que o patrimonio agradece), córrena, brincan por ela e paséana polos ‘colecamiños’, ao tempo que se fan autónomos e donos das rúas.

Das cidades dos nenos fala Tonucci, o célebre pedagogo, humorista e pensador italiano que ten a nenez por horizonte. Segundo el, un espazo urbano adaptado aos máis pequenos é un espazo acondicionado e accesíbel a todos os cidadáns. É por isto polo que nos congratulamos ao ver as crianzas soas ou coa familia, coas escolas, nos centros socioculturais, nas bibliotecas e nos museos. Gústanos encontralos nas librarías á escolla da próxima obra que van ler e nas feiras ou romarías do libro apropiándose dos espazos e participando de actividades de fomento da lectura, como bos lectores que son. Os estudos realizados pola Federación de Gremios de Editores non só demostran que superan neste hábito a outros estratos de máis idade, senón que son os libros dirixidos aos máis novos os que -en boa medida- manteñen na actualidade a nosa industria editorial.

A literatura é un verdadeiro milagre que a cultura galega lles ofrece nun esforzo ímprobo, pois en menos dun século foi quen de colocarse ao mesmo nivel que as do seu arredor. Desde os primeiros libros que as xentes das Irmandades da Fala dirixiron á infancia, atravesou a longa noite de pedra e ergueuse da man de todos os que viron a súa necesidade, especialmente desde a escola.

O libro infantil e xuvenil galego acompáñaos, nese camiño de ocio e diversión, en centos de horas que precisan para a adquisición da competencia lectora; un adestramento imposíbel sen o gozo que as historias, os versos, as viñetas… lles achegan. A literatura é un verdadeiro milagre que a cultura galega lles ofrece nun esforzo ímprobo, pois en menos dun século foi quen de colocarse ao mesmo nivel que as do seu arredor. Desde os primeiros libros que as xentes das Irmandades da Fala dirixiron á infancia, atravesou a longa noite de pedra e ergueuse da man de todos os que viron a súa necesidade, especialmente desde a escola. Estes últimos anos, a modo de exemplo, a celebración das Letras Galegas demostrou o empeño de Manuel María, Carlos Casares ou Mª Victoria Moreno en escribir para a rapazada galega, de tal maneira que nunca faltaran os libros destinados a eles escritos na lingua do país (como dicía Neira Vilas: «temos unha gran riqueza, que non está ao alcance doutros pobos moito máis grandes e ricos ca nós, temos unha lingua propia»).

A pesar de todo, semella que ás veces non acreditamos en tanta dita e seguimos a dubidar do valor da nosa lingua e literatura, tentando albiscar no exterior a presenza dunha maior calidade, ignorando tanto os galardóns acadados (son un exemplo os Premio Nacional de Literatura Infantil, Lazarillo, Ala Delta, Barco de Vapor, Edebé…, inclusión nas Listas de Honra do IBBY ou na dos White Raven, aos que se accede directamente desde o galego) como o número de obras traducidas a outras linguas. Por veces, descoñecemos que os nosos creadores e creadoras de obras infantís son autores de cabeceira de nenos e nenas doutras latitudes: Xabier P. Docampo, Ledicia Costas, Fina Casalderrey, Antonio García Teijeiro, Marilar Aleixandre, Marcos Calveiro, Gloria Sánchez…, sen esquecer, por suposto, a Agustín Fernández Paz: un mestre que se impuxo a escrita para encher o baleiro existente, un escritor coa ideoloxía do mestre que escribiu recollendo os valores democráticos e dotando de modelos non discriminatorios a quen non os tiña, como as nenas. Agustín é un dos escritores en literatura infantil e xuvenil en galego máis recoñecidos: así o evidencian o número de libros traducidos a diferentes linguas (non só as peninsulares, senón a outras máis remotas como o coreano, o búlgaro ou o árabe, pasando polo italiano, o francés ou o inglés) e a cantidade de premios recibidos (entre os que destaca o VII Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil y Juvenil en 2011, que o converteu no primeiro escritor procedente dunha lingua sen Estado con este galardón).

Temos unha lingua na que se crea; temos unha boa literatura; temos unhas editoras que se esforzan en publicar obras de calidade para as crianzas e que manteñen os premios e as coleccións en tempos difíciles; temos, mesmo, un par delas que converteron a cidade de Pontevedra na capital internacional do álbum ilustrado. En Compostela as editoras tamén poñen o seu gran; con este fin, Alvarellos acaba de iniciar unha colección infantil e o Concello mantén o Premio Internacional Compostela de Álbum Ilustrado.

A rapazada le nos libros, nas cancións e no teatro. Podemos observalos estes días cando descobren os monicreques que guían o roteiro Valle Inclán por Compostela. Vemos como se lles vai a cabeza detrás deles, corren e sentan diante do teatriño para ver A cabeza do dragón ao tempo que se fan donos da cidade, da súa cultura e da súa historia.

Presenciaremos, polo tanto, toda unha serie de cambios dos que xa empezamos a ter indicios, sendo as cidades que antes os adoiten as que mellor encararán o futuro. 

En esencia, vemos que as persoas van á procura de experiencias memorábeis, e que ademais, a un nivel máis profundo, demandan que se esperte e se consolide unha memoria colectiva da que se sentir orgullosas. Na súa voz, todo isto resumiríase nunha soa frase: Compostela, querémoste sempre viva e na nosa memoria.

Aquí tes máis contidos relevantes:

Tirana memoria

Por PABLO IGLESIAS

A liberdade de SER. Que liberdade?

Por CRISTINA PALACIOS

Apoteose da chafallada

Por PEPE SENDÓN

Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido