•  981 806 528 & 670 594 685 info@coralia.gal

suso do dezaseis

Budiño

150 150 CORALIA

Parou seis anos, pero só para tomar impulso e reinventarse. O músico de Moaña namorado de Compostela volve con Fulgor, un libro disco de coleccionista no que canta por primeira vez. Con el conversamos desta transición e deste novo traballo que ten moito de álbum de recordos, no que ispe a súa alma con dez cancións que emocionan desde a primeira nota. Todas e cada unha delas dedícallas a Fran Pérez, Narf, o amigo que tocou a tecla que deu lugar ao novo Budiño.

Entrevista de VALERIA PEREIRAS & Fotografías de FRED IGLESIAS

Fulgor é o teu sétimo traballo xa. Que dirías que ten de continuación e de distinto aos seis anteriores?
Creo que Fulgor é o primeiro dunha nova etapa. Hai seis anos xa de Sotaque (2013). Até agora o lóxico viña sendo sacar un cada tres, como moito catro. Pero este, cando chegamos ao terceiro ano e tiven que tomar unha decisión para facer un novo disco, decateime de que non era o momento. Pensei que algo estaba a cambiar e quería facer outra aposta. Entón, deuse a casualidade que se cumpría o vinte aniversario do meu primeiro disco.

De Paralaia (1997), e reeditáchelo en 2017 coincidindo co aniversario.
Si, decidimos facer unha reedición especial, con libro disco. E, neses últimos tres anos funlle dando forma a este sétimo disco, o primeiro dunha nova etapa.

Budiño presenta Fulgor en Coralia

«A xente que escoite por primeira vez unha canción deste disco non vai saber que artista é porque a min ninguén me escoitara cantar antes. Iso é o que lle está a pasar a todo o mundo»

É un novo Budiño o de Fulgor?
Pois o paso máis importante é deixar de tocar como instrumento principal unha gaita e unha frauta e utilizar a voz por primeira vez. Ese é o gran paso.

Pero imaxino que hai coincidencias co resto da túa discografía. Que é o que non muda?
A miña ilusión sempre foi e segue a ser compoñer música. Aínda que eu veño da música tradicional, aos doce anos descubrín o rock and roll indo a concertos coas amizades. Eu, desde pequeno, facía certo tipo de música pero tamén me gustaban moitos outros estilos. E sempre tiven na cabeza, desde o principio, levar a actitude do rock á música que facía.

Neste álbum a maioría das letras son túas pero tamén musicaches outras como o poema «Santiago» de Xoel López, «San Xoán» de Vega ou «Pulso» de Antía Otero. Como é isto de poñerlles música ás verbas doutras persoas?
Foron, creo, as tres primeiras. Tiña que dar un paso importante de facer dez cancións. Era algo moi medido que non valía facer un disco con tres, catro cancións que podes utilizar logo nos directos e tiras do teu repertorio dos últimos vinte anos. Así que vinme nesa disxuntiva. Vaites! Teño que facer dez cancións para tocalas nos directos, porque é unha etapa nova. A xente que escoite por primeira vez unha canción deste disco non vai saber que artista é porque a min ninguén me escoitara cantar antes. Iso é o que lle está a pasar a todo o mundo. Escoitan algo e din, non sei quen é.

A edición do disco é exquisita.
Fulgor conta co patrocinio cultural de Adega Ponte da Boga, tras escoitar parte do borrador cando o estaba a facer. Esta adega está a apoiar un creador ou creadora cada ano cunha botella de viño, unha nova anada que dedican a quen elixen. E hai unha botella este ano que se chama Fulgor. Eles asumiron a edición do disco, e nós chamamos a Ana Zon, que é unha deseñadora ourensá, que xa fixera o deseño do libro disco de Paralaia. Os borradores das cancións envieillos e ela recreouse á medida que se ían compoñendo as cancións. E quedou ese libriño disco que, mesmo ao tacto, penso que é unha xoia.

A música é toda túa, e antes tampouco escribías letras. Como foi o proceso?
Nese primeiro momento dixen, de onde tiro? Dos amigos e das amigas que escriben que flipas. Con Xoel pasoume co seu poemario, Bailarás cometas bajo el mar, que sacou hai ano e medio. Recordo mercar o libro en Couceiro, ir ao Costa Vella tomar algo e ver «Santiago» e bum! Aquí hai unha canción. Pola noite chameino e díxenlle: neno, isto é unha canción. Que che parece se a musico? A súa resposta foi: encantado. Tanto, que un ano despois xa fun gravala a Madrid co cuarteto de corda, Quiroga, e el estaba tan alucinado coa canción que dixo: me dejas cantar unos coros? E eu: Xoel, como che vou dicir que non? Ademais, era unha das ideas que tiña. Podía tirar perfectamente de amigos e amigas que cantaran e facer un disco de duetos, pero non me parecía honesto. E, de feito, non lle pedín en ningún momento a Xoel que cantase no disco. Foi el xa cando escoitou a canción e o cuarteto de corda. Empezou por, se me deixas tocar unha guitarra, veña vai, e se me deixas facer uns coros, todo para ti.

Budiño presenta Fulgor en Coralia

En «Santiago», que é o título desa canción, dis que habería que vivir aquí polo menos dous anos. Por que?
El fixo esa letra cando vivía aquí. Estivo dous anos estudando, e foi cando tocaba na rúa. De feito, fixemos un vídeo de Santiago con el aquí e esa era a idea. El e eu tocando na rúa, e penso que quedou moi chulo.

E no caso de Antía Otero, xurdiu tamén así?
Eu tiña o seu libro de poemas O cuarto das abellas, e dixen ui, como mola isto. A Antía coñecina na Illa de Arousa, e era outra das persoas que necesitaba que fixera unha letra. Pedinlle un poema e, a partir de aí, case igual que con «Santiago», fixen unha música para ese poema. Para min era complicado. No caso de Vega foi ao contrario, xa tiña a música, paseilla, e ela escribiu enriba da música. Esas foron as tres primeiras letras que pedín, porque eu non me atrevía. Xa na cuarta empecei e foi todo rodado.

O primeiro agradecemento do disco é para Fran Pérez, Narf, ao que lle dedicas «cada palabra e cada nota deste disco». Como de grande é o baleiro que deixou este artista?
Ó, claro. Cada vez que me atopo con alguén que o coñecía e que fala abertamente de como era Narf, vaste decatando de que a xente non é aínda consciente do pouso que deixou. Un baleiro tremendo, era un compositor marabilloso e un tipo excepcional. Eu case coñecín máis a Fran viaxando fóra que aquí. Eu era superfan del, pero empezamos a coincidir en varias viaxes á Arxentina. Estivemos en Mar da Prata, en Bos Aires, en Portugal… E logo, hai tres anos eu fíxenlle unha proposición para que nos acompañara nunha xira polo Canadá. Apetecíame un montón que viñera coa miña banda, pero para cantar cancións del. Non que el se adaptara a tocar a guitarra comigo. Díxenlle: Fran a min apetéceme moito que veñas, pero que a miña banda aprenda as túas cancións e eu facerche algúns coros, se me deixas. Nesa viaxe saíu realmente o Fulgor. Foi nas cataratas do Niágara onde quedamos de facer unha canción xuntos. E nas probas de son, nos ensaios, el vía que eu lle estaba facendo os coros e díxome: Budi, pero que fago eu aquí? Por que me chamas a min para cantar? É un oco que non te atreves a cubrir pero eu véxoo clarísimo, tes que cantar. Aí saltou a chispa que eu xa tiña latente, e el creo que regou esa semente. E ese foi o principio disto.

Neste álbum fas unha revisión dun dos seus temas que é «Bos amores». Por que este? Ten un significado especial?
Había moitas melodías de Fran que se podían elixir, pero foi «Bos Amores». Non sei exactamente por que, porque hai outras moitas como «Tambor», «Esta noite»… das que me apetecía un montón facer unha versión, facerme ese agasallo, o de recordar a súa música. Non sei exactamente por que. Foi algo inexplicábel, pasa que ás veces aparece unha canción e non podes desprenderte dela, e cada vez que a tocamos en directo pasa algo con ela. É un tema tan bonito!

«É difícil vivir da música? Si, pero levo vivindo do meu traballo toda a vida, desde que teño uso de razón. Supoño que é difícil como calquera outra profesión, pero eu o que amo é a música. Eu son músico de vocación»

Narf era un dos amigos do Dezaseis. Alí é frecuente atoparte a ti, a Uxía, a Guadi, a Xabier Díaz… arredor de Suso, claro. Que de especial ten esta «casa de xantar»?
Eu non concibo vir a Compos sen ir alí e facerlle unha visita a Suso. Suso é marabilloso e aposta continuamente polos creadores e consegue unha comuñón entre toda a xente, da música, do cinema… E sempre pasa algo no Dezaseis. De feito, esa xuntanza con Fran foi alí, nunha mesa a carón da barra cando lle propuxen vir connosco a Canadá. E Suso ten ese don especial de facer que a xente se sinta ben e que se creen cousas novas alí.

Tamén tes unha relación especial coa Illa de Arousa, onde se botaron as cinzas de Narf. Considéralo o teu refuxio, o lugar onde te inspiras?
Si, na Illa pasan cousas moi bonitas. Todo empezou con algún concerto aos que fomos, non recordo exactamente, no que había moitos músicos, Uxía estaba polo medio e, por suposto, Carlos Blanco que é o mestre de cerimonias. E alí empezou esoutra parte da semente, porque nas festas nas casas dos amigos, sobre todo nas noites de San Xoán, de súpeto aparece unha guitarra e véxome outra vez co instrumento que tocaba de pequeno e de adolescente soñando con ser unha estrela do rock. De repente atópome cunha guitarra nas mans e coa miña timidez extrema para cantar enriba dun escenario, pero rodeado de amigos e amigas empeza a fluír algo e empezas a cantar con eles e perdes un pouco o medo escénico de interpretar, e así decido emprender unha nova vida, ir a clases de canto, e centrarme estes dous últimos anos en estudar moito, produción musical tamén…

O canto con Mónica de Nut, non si?
Si, Mónica Nut foi unha das claves para lanzarme ao baleiro. Eu non quería cantar con paracaídas, quería estender as ás, quería planar e gozar. Non buscaba algo tan artificial como un paracaídas, que te salva. Hai que aprender a planar e para iso precisas alguén como Mónica que che diga: moi ben, colócate. Ponte de pé, aí tes o piano, dá unha nota e empeza a cantar. E eu: como, Mónica, se me dá moito corte. Pero ela insistía: non, non, non, dá unha nota, colle o ton e canta o que queiras. E aí, de súpeto empezo a cantar as novas melodías do disco e ela dime: vale, pero ti tes unha extensión potente, isto vai ser complicado, porque se tes un rexistro pequeno é máis sinxelo. Así que tivemos que darlle duro. Colocación de padal, diafragma etc.

Técnica, non si?
Si, foron moitos meses. Técnica, pero onde iamos xa mirando os borradores das cancións novas. Iso foi xenial, poder traballar con ela o disco.

Con Elena [cando fala en plural inclúea a ela], ademais de relación sentimental compartes relación profesional. Como é traballar coa túa parella?
[Ri] Si, é complicado dividir eses dous mundos. Onde se separan perfectamente é na Arousa. No momento no que cruzas a ponte sempre facemos o mesmo, collemos o móbil e sacamos unha fotografía ou gravamos un vídeo cunha música que adoita ser de Xoel López ou de Guadi, ou outra xente moi querida. E, de súpeto, hai un código aí que ninguén puxo enriba da mesa, pero que se aplica, que é: aquí non se fala de traballo. E nunca falamos disto, aparece e é marabilloso estar alí un, dous, tres días e falar da vida e compartila coas amizades.

Ao longo destes anos actuaches en multitude de escenarios ao redor do mundo. Se tiveses que quedar con un, cal sería?
Uf, loxicamente terá que ser algo exótico, non?

Veña, abro o abano, podes elixir máis dun, pero Damasco imaxino que o inclúes.
Por iso dicía exótico [ri] Por aí ía. Claro, Damasco marca moito, sobre todo porque é unha cidade que cres que non vas poder visitar e non se vai parecer en nada a como era. Eu collina nun momento de tan bo rollo, logo de estar facendo varios concertos nesa zona, en Beirut, bañámonos no mar Morto…

Unha zona «quente». Algunha anécdota?
Lembro estar nun teatro en Beirut e chegar os militares para rexistralo todo porque estourara unha bomba aquela mañá. Miraron cada instrumento, o escenario, as butacas… Nós estabamos alucinados coa intervención dos militares, cos que ía un pastor belga precioso. A min encántanme os cans e cando xa marchaban preguntei se podía acariñalo. O militar que o levaba miroume con cara de non podo crer o que me está a pedir este tío, pero de súpeto botou un sorriso e deixounos achegar ao can. Despois continuamos sen máis co concerto. Daquela era algo habitual, xa nos advertiran e iamos un pouco como nenos, se pasa algo, pasa, pero imos vivir a experiencia… Mais se tivera que elixir un lugar especial para nós ese lugar sería México. Estamos namorados da xente, da cultura, da comida, e sobre todo de DF, que é o que coñecemos. É un dos lugares aos que volvería mañá sen pensalo. Poder tocar na praza do Zócalo, diante de 50.000 persoas foi marabilloso. E logo percorrer os sitios máis pequenos aos que eles nos levaban. O mercado de Coyoacán, o museo de Frida Khalo…

Budiño presenta Fulgor en Coralia

«Cada vez que me atopo con alguén que o coñecía e que fala abertamente de como era Narf, vaste decatando de que a xente non é aínda consciente do pouso que deixou. Un baleiro tremendo, era un compositor marabilloso e un tipo excepcional»

«Se tivera que elixir un lugar especial para nós ese lugar sería México. Estamos namorados da xente, da cultura, da comida, e sobre todo de DF, que é o que coñecemos. É un dos lugares aos que volvería mañá sen pensalo. Poder tocar na praza do Zócalo, diante de 50.000 persoas foi marabilloso. E logo percorrer os sitios máis pequenos aos que eles nos levaban. O mercado de Coyoacán, o museo de Frida Khalo...»

«Frida» é o título dunha das cancións de Fulgor.
Si, nela falo desa experiencia en México. Fun dúas veces, unha semana mínimo de cada vez, haberá seis ou sete anos.

E en Galicia, con que emprazamento quedas?
Eu creo que sería a Quintana. É un lugar marabilloso. Á parte é unha cidade na que vivín e toquei moitas veces, pero volver á Quintana outra vez sería un agasallo. Sabes que vas ter a praza chea, a iluminación é alucinante, o son é unha pasada, tocar no verán aquí é incríbel e agardo que pase outra vez.

No Apóstolo, gustaríache?
Sería unha delicia poder tocar o novo disco nese emprazamento nas festas grandes de Galicia.

Tedes moitos concertos xa pechados? Hai algunha xira prevista?
Este é un camiño de longo percorrido porque é unha nova etapa e supoño que a xente aínda está desconcertada, asimilando o cambio. Que necesitamos? Estar enriba do escenario, que a xente o vexa, e non só escoitar o disco, que o escoiten en directo. Hai moi boas vibracións coa xente que xa o escoitou e que lle gusta, e xa levamos tocado uns cantos concertos. Este verán estaremos en Galicia, pero somos conscientes de que vai ir pouco a pouco até que a xente se vaia adaptando ao cambio.

Aquí é moi complicado vivir da música?
Non o sei. Eu é que non concibo outra profesión. Cando me preguntan que sería de non ser músico, a resposta sempre é a mesma: músico. Empecei a tocar con sete anos e aos quince fixen a primeira viaxe fóra de Galicia, á Bretaña, onde vin claro que esta ía ser a miña profesión. Con dezaoito xa estaba tocando, e con vinte e pico fixen o primeiro disco. É difícil vivir da música? Si, pero levo vivindo do meu traballo toda a vida, desde que teño uso de razón. Supoño que é difícil como calquera outra profesión, pero eu o que amo é a música. Eu son músico de vocación.

Queres ver outros contidos interesantes?

Suso do Dezaseis

150 150 CORALIA

A autenticidade é a esencia do Dezaseis. Tamén a é do seu xerente e socio. O de Suso é un oficio vocacional, o de taberneiro como lle gusta a el chamarlle. A entrevista ten lugar na zona da barra mentres se serven os últimos xantares, e el vai respondendo sen perder nunca detalle do que pasa ao redor. «Pono se podes na entrevista», dime agradecendo a todo o equipo do Dezaseis o seu traballo e á xente do comercio e dos hoteis que llo recomendan á súa clientela. «A min estas cousas non che me chistan nadiña. Hai quen morre por saír nos medios. Eu non». Así se inicia esta conversa que non requiriu de chantaxe pero si de certa insistencia. «Veña, dispara».

Suso do Dezaseis

«O turismo medrou moito. Hai que dicilo. É así e hai de todo, nacional e estranxeiro. E eu creo que é bo que o haxa»

Entrevista de VALERIA PEREIRAS
Fotografías de ÓSCAR CORRAL

Levas aquí máis de vinte anos. Cóntame, como se fraguou o Dezaseis?
Abriu o 20 de xuño de 1995. Fraguouse pensando que había que montar algo de comida na zona vella. Eu estudei hostalaría e viña de traballar moito na zona de Pontevedra. Era moi novo. Tiña 24 anos. Naquel momento, como che dicía, tampouco é que houbera tanta oferta por aquí. Estaban as excelentes bodeguillas, pero pouco máis había. Naquel momento o barrio de San Pedro era unha rúa de dobre sentido e estaba un pouco descolgado da cidade. Iso xa non é así.

Como ves ti a evolución da cidade e do barrio nestes anos?
Ambos os dous cambiaron moitísimo. Tampouco é que eu ande moito por aí, pero a zona de San Pedro evolucionou para ben. Vese que hai restaurantes, que hai bares, que hai xente… San Pedro, non está ben que eu o diga, pero creo que hoxe é un dos barrios máis bonitos de Santiago.

Que pensas da peonalización? Estás de acordo?
Si, claro. Eu entendo que os autobuses teñen que pasar, os taxis tamén, non teñen que sufrir porque nós teñamos peonalizado. Hai que conxugar o que é a humanización cento por cento coa circulación de vehículos.

Cando collestes o local que había aquí?
Isto era unha corte de cabalos.

E a parra… xa estaba?
A parra xa estaba, e a escaleira tamén. De feito, todos os locais desta rúa teñen escaleiras de baixada. Segundo me contou o señor Manuel, que tiña 90 anos cando nós abrimos, aparcábanse as carrilanas no que hoxe é a praza 8 de marzo, hai fotos diso, e aquí onde estamos durmían os cabalos. Comíase arriba. Agardaban para pagar ás portas de entrada na cidade vella. Isto é o que me contaron. Imaxino que será verdade.

Houbo que facer moita intervención, imaxino…
Si, claro, sobre todo na zona de abaixo. A escaleira estaba tapada con terra e escavando apareceu, foi un luxo cando a atopamos.

Estades en plena Porta do Camiño. Dicías que o barrio medrou en habitantes, e tamén en peregrinos. Veñen moito comer aquí?
Nós temos moito. Eu chámolle turista, non distingo, o que vén de fóra. Hai moito.

Con todo, o voso é maioritariamente unha clientela local e moi fiel, non si?
Temos clientes moi fieis, si. Tamén depende da época do ano, non? Aquí en agosto, en Santiago, non queda nin o apuntador. E evidentemente en agosto tes moito turista. O turismo medrou moito. Hai que dicilo. É así e hai de todo, nacional e estranxeiro. E eu creo que é bo que o haxa.

Non lle ves problemas ao auxe do turismo?
Si, o turismo é unha cousa preocupante para min. A ver, eu teño claro que non se debe facer fincapé só nel, porque o turismo é unha cousa moi volátil. Hoxe está e mañá deciden que o destino é outra zona e non podemos quedarnos só co turismo. O que pasa é que os que nos dedicamos á hostalaría tamén temos que… Aténdeselles. A min tamén me amola que haxa mesas ocupadas por turistas e que veña xente de Santiago e non haxa sitio para eles, pero non tes a variña para dicir «chum! Facemos así», non é fácil. E hoxe, un dos motores económicos de Galicia, e é triste, é o turismo, e así temos que recoñecelo.

O éxito do Dezaseis ten traspasado fronteiras… Desde o The New York Times a numerosas guías téñense feito eco da vosa cociña e da boa atención que dades.
Isto a min non me gusta dicilo. Si, claro que estamos en guías. A xente que as fai non adoita dicircho. Co The New York Times pasounos, decatámonos cando marcharon. Está ben feito así.

Despois están os amigos e as amigas do Dezaseis… Uxía, Guadi Galego, Xabier Díaz…
Si, é algo do que estou moi orgulloso e acabas de dar nomes moi relevantes pero hai moitos máis…

Moita música na túa cuadrilla.
Eu son unha persoa que me gusta moito a música galega, e o fado tamén. E grazas ao Dezaseis tiven o privilexio de coñecer a Uxía, a Guadi, a Xabier Díaz, a Antonio Zambujo, a Dulce Pontes… Se non fora polo Dezaseis igual non os coñecería. Pode que si como artistas, pero non persoalmente e hoxe considéroos amigos.

Tamén é moi frecuente ver políticos comendo aquí, e de todo signo.
A verdade é que na variedade está o gusto. Por aquí pasa todo o mundo. Este sitio é un punto de encontro para moitas cousas, e veñen políticos de todas as cores e podo presumir de ter amigos en todas. Unha cousa é que comungues máis con uns ou con outros pero evidentemente o roce fai o cariño e estamos aquí todos os días con xente coa que acabas falando, e coa proximidade pois… Eu quérolle ben á xente. Á parte do rollo político que niso non vou entrar.

Es taberneiro de pura cepa…
Sempre me gustou dicir que son taberneiro.

E que isto é unha Casa de Xantar.
Si. Iso é curioso. Cando llo puxen eu non coñecía ningún restaurante ou sitio de comer que se chamara así. En Portugal existen as casas de pasto, pois foi un pouco o nome que escollín e que me parece precioso, ademais. Agora cando vexo por aí unha casa de xantar gústame velo.

Volvendo á clientela. Neste comedor téñense debatido e negociado moitas cousas… É vox populi que aquí se teñen producido pactos, rupturas e tamén liortas. Algo que declarar?
Non te creas que lle presto moita atención a iso [ri]. Eu estou a servir mesas e a atender clientes, pero non me meto nesas historias.

Ou non o podes revelar…
A verdade é que sabes de cousas, podes opinar delas pero non estás dentro da cuestión. Eu sempre que están así falando políticos dígolles: «Coidado que debaixo está a gravadora» [risos]. E tampouco cho ía contar, eh!

Decláraste nacionalista…
Si, nacionalista e galeguista, gústame moito esta palabra, galeguista. Pero non quero falar de política nin entrar nas miñas afiliacións, que todo o mundo xa coñece. Este é un país de leiras e así funciona. Se alguén se pelexa contigo por unha herdanza de cen millóns de euros, vale, pero por tres mil e gastar doce mil en avogados? Non o entendo. Un pouco de seriedade, paréceme do xénero bobo.

Dixeches que querías agradecer nalgún momento o traballo do equipo.
Si, se non fora por eles isto non funcionaría.

Tes unha boa política de recursos humanos…
E unha paciencia como a do santo Xob [ri].

Suso do Dezaseis

«Se se acaba un viño, por exemplo, até a nova colleita non hai pero nin a un euro, nin a cinco nin a cincocentos. O polbo, ti ves que falte nalgún sitio? Non. Haino. O de que o teñan nun conxelador non digo que sexa verdade, pero xa non sei que pensar»

Suso do Dezaseis

«Por aquí pasa todo o mundo. Este sitio é un punto de encontro para moitas cousas, e veñen políticos de todas as cores e podo presumir de ter amigos en todas»

«En Portugal existen as casas de pasto, pois foi un pouco o nome que escollín e que me parece precioso, ademais. Agora cando vexo por aí unha casa de xantar gústame velo»

«Grazas ao Dezaseis tiven o privilexio de coñecer a Uxía, a Guadi, a Xabier Díaz, a Antonio Zambujo, a Dulce Pontes… Se non fora polo Dezaseis igual non os coñecería»

O resultado está a vista. Luns co comedor a tope. Cal é o segredo da vosa cociña?
Nós procuramos traballar con produto galego e facer cociña galega. Eu fun compañeiro de Xoán Crujeiras do Grupo Nove, de Marcelo… deses magníficos cociñeiros. Fixen hostalaría con eles. Pero a min sempre me gustou esa idea de volver ás raíces da cociña tradicional, que durante moito tempo se perdeu. Houbo un momento en que había restaurantes como Casa Ces en Poio ou Casa Solla que o mantiñan un pouco, ou os Vilas. Falo da pescada, da salsa verde, ou das ameixas á mariñeira, ou dos mexillóns, do lacón con grelos, da carne ao caldeiro… Aínda que logo lle vaias metendo un pouco de innovación, como foi o polbo á grella ou algunha outra cousa, porque tamén algo hai que innovar, non? Eu sempre dixen que o máis importante é o produto, e ben tratado dá para moito.

Falando do polbo, disque o van criar en catividade, que che parece?
De polbo podo falar moito. Está polas nubes. Estamos falando de que pasou dos seis euros aos dezaoito que estamos pagando. Segundo me contaron, non sei se é verdade, o polbo en cativerio non se dá en pequenas instalacións porque parece que cando quere saír mátase golpeándose contra os valados. Vano criar, pero hai que facer unha piscifactoría bastante grande e aínda que che morran un 5% deles, que estean nun sitio amplo. Iso é o que din. Se o crían en cativerio e se o sitio é grande… A xente protesta porque está moi caro, eu sempre digo: é que o polbo come nécoras.

Ou sexa que sairá carísimo igual se o hai que alimentar a base de marisco.
Igual non porque aforrarás en pesca, etc… Pero hoxe o polbo é un artigo de luxo. Si. Isto que vou contar é algo que penso. Eu non sei se subiu porque non hai, porque hai moita demanda, ou porque alguén o ten bloqueado en alta mar. E isto é unha forma de falar. Pero, a ver, o polbo non é un produto perecedoiro, canto máis estea conxelado mellor. Despois, se non hai polbo, non o hai nin a un nin a cincuenta euros. Aquí baixan ofrecéndocho todos os días, iso é que o hai. Se se acaba un viño, por exemplo, até a nova colleita non hai pero nin a un euro, nin a cinco nin a cincocentos. O polbo, ti ves que falte nalgún sitio? Non. Haino. O de que o teñan nun conxelador non digo que sexa verdade, pero xa non sei que pensar. Eu cheguei a esa conclusión, porque outra non ma explico.

Suso do Dezaseis

«Se non estivera aquí sería labrego, case seguro. Morro por aquilo. Hai tan pouca xente que se dedique a iso e o campo está tan mal estruturado!»

Suso ti es de aldea. Iso dis sempre. Vives alí?
Non, vivo aquí, pero vou moito a Portas, a terra de Domingo Fontán.

Tes moita afección pola viticultura.
Si. A beber e a producir viño. Son moi de viño galego. Nós facemos un pouco para a casa pero vendemos moita uva, de albariño sobre todo.

E tamén tes horta. Que cultivas?
Teño. Con grelos e pementos, e con nabizas… O campo encántame. Se non estivera aquí sería labrego, case seguro. Morro por aquilo. Hai tan pouca xente que se dedique a iso e o campo está tan mal estruturado!

É moi difícil vivir del.
Si, moi difícil. Para min é un hobby, sen lugar a dúbidas. Vaia hobby, non? Pero si.

Canto máis lle vas meter ao lombo no Dezaseis?
O que os meus socios queiran e o que os clientes me aguanten. Eu fago mil cousas, menos a informática que non se me dá [ri]. Pero isto gústame moito, sobre todo polo trato humano. A min que alguén me diga que se vai meter na hostalaría sen que lle guste… Eu levo encerrado aquí 24 anos.

Sarna con gusto non pica, que din.
Non, para nada, para nada, síntome moi a gusto. Falas con un, falas co outro… Coñeces moita xente. Xa non é unha cuestión só económica é cuestión de que me gusta estar coa xente.

Entrevista extraída do número 11

Queres ollar outros contidos relevantes?
Política de privacidade

Se consente a utilización de cookies, continúa navegando ou fai clic nalgún link entenderase que consinte a nosa política de cookies e, por tanto, a instalación das mesmas no seu equipo ou dispositivo.

Se vostede quere, pode cambiar a configuración de cookies en calquera momento, configurando o seu navegador para aceptar, ou non, as cookies que recibe ou para que o navegador o avise cando un servidor queira gardar unha cookie.

Esta web utiliza cookies.
error: Contido protexido